InfoHub Logo

Қазақстанда нотариустардың атқару жазбалары арқылы азаматтардың шоттары бұғатталып, елден шығуға тыйым салынуы мүмкін екені Мәжілісте қызу талқыланды. Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мәжіліс депутаты Мұрат Әбенов республикалық Нотариуалдық палатасының төрағасы Олег Полумордвиновке жүгініп, азаматтардың шағымдарын жеткізді. Оның айтуынша, микроқаржы ұйымдары, ломбардтар мен екінші деңгейлі банктер алдындағы борыштар бойынша атқару жазбаларына қатысты шағымдар көбейген.

Сотсыз шешім қабылдау

Депутат бұл норма алғашқыда тек коммуналдық төлемдер сияқты даусыз талаптарға қолданылады деп жоспарланғанын айтты. Алайда, кейіннен атқару жазбалары арқылы басқа да борыштарды өндіріп алу басталған.

«Сіздердің нотариустарыңыз адамды шақырмай, оның пікірін тыңдамай, құжаттарды ұсынбай-ақ шешім шығарады. Осы жазбалардың кесірінен борышкерлердің шоттары бұғатталып, шетелге шығуына шектеу қойылып, өндіріп алудың басқа да шаралары қолданылады», - деді Әбенов.

Ол сондай-ақ, азаматтардың өздерінің қатысуынсыз, олардың артынан шешім қабылданып, кейіннен ғана білетінін айтып, бұл жағдайдың әділетсіздігін алға тартты.

Нотариустар мен сот орындаушыларының рөлі

Олег Полумордвинов нотариустар мен сот орындаушыларының жұмыстарын ажырату қажеттігін атап өтті. Оның айтуынша, нотариустар шоттарды арестеумен, жүргізуші куәлігінен айырумен немесе ақшаны алумен айналыспайды. Бұл – сот орындаушыларының жұмысы.

«Нотариустар тек атқару жазбаларына негізделген жұмыстарды атқарады. Қазіргі кезде өндіріп алушы немесе кредитор белгілі бір құжаттар пакетімен нотариусқа жүгінеді. Нотариус оларды зерделеп, заң талаптарына сай болса, атқару жазбасын шығарады. Содан кейін адамға келесі жұмыс күнінен кешіктірмей хабарланады. Бұл SMS арқылы да келуі мүмкін. Одан кейін борышкерге қарсылық білдіруге 10 жұмыс күні беріледі. Егер ол дәлелді қарсылық білдірсе, нотариус атқару жазбасын күшін жоя алады», - деді Полумордвинов.

Ол сондай-ақ, нотариустардың шамамен үштен бір бөлігін борышкерлердің қарсылықтарына байланысты күшін жоятынын айтты.

Атқару жазбасы қалай жұмыс істейді?

Атқару жазбасы – бұл сотқа дейінгі борышты өндіріп алу тетігі. Кредитор сотқа жүгінбей-ақ, қажетті құжаттар болған жағдайда нотариустан атқару жазбасын ала алады. Ол сот орындаушыларына жіберіледі.

Бұл тетік соттардың жұмысын жеңілдетеді және даусыз борыштарды тезірек өндіріп алуға мүмкіндік береді. Алайда, азаматтар бұл туралы атқару жазбасы шығарылғаннан кейін, шоттары бұғатталғанда немесе сот орындаушыларына борыш берілгенде ғана білетінін айтып шағымданады.

2026 жылдан бастап атқару жазбасын беру тәртібі өзгертілді. Енді нотариус борышкерге жазбаның көшірмесін табыстағаннан кейін 10 жұмыс күні өтпейінше және одан жазбаша қарсылық келмеген жағдайда ғана атқару жазбасын береді.