InfoHub Logo

Мәжіліс депутаты Бакытжан Базарбек нотариустардың микроқаржы ұйымдары, ломбардтар мен коллекторлар пайдасына атқарушы жазбаларды рәсімдеу кезінде жаппай заң бұзушылықтар жасап жатқанын мәлімдеді. Бұл туралы ол бүгін нотариат қызметі мәселелері бойынша заң жобасын қарау кезінде айтты.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Нотариустардың жауапкершілігі артады

Депутаттың айтуынша, ұсынылып отырған түзетулер нотариустардың жауапкершілігін күшейтіп, нотариат саласында жинақталған проблемалық мәселелерді реттеуге бағытталған. Заң жобасы нотариат қызметін Кәсіпкерлік кодексінің реттеуінен шығару, жеке деректер бойынша талаптарды бұзғаны үшін жауапкершілік, азаматтардың ЭЦҚ-ны үшінші тұлғаларға беруге тыйым салу, сондай-ақ нотариустың мәміле қатысушыларымен аффилирленуіне шектеу қою мәселелерін қамтиды.

«Заңсыздық жасап жатыр»

«Әлсіз заңнаманың кесірінен кейбір әділетсіз нотариустар қылмыстық оймен, ашық айтқанда, заңсыздық жасап жатыр. Бұл бос сөз емес. Бүгін қабылданып жатқан заң жобасы нотариат саласындағы зорлық-зомбылықты жоюға арналған», — деді Базарбек.

Ол Бас прокуратураның 2023 жылғы 28 қыркүйектегі ұсынымына сілтеме жасады. Депутаттың сөзінше, бұл құжатқа сәйкес, еліміз бойынша ондаған нотариус заңсыз әрекеттермен айналысқан.

«Нотариустар жалған қарыздар, жалақылар, мемлекеттік сатып алулар бойынша заңсыз атқарушы жазбалар шығарған, шағын несиелер бойынша азаматтардан қарыз өндіріп алу кезінде заңдылықты жаппай бұзған», — деді ол.

Жалған қарыздар

Депутат заң бойынша атқарушы жазба тек даусыз талаптар бойынша қолданылатынын еске салды. Яғни, борышкердің өзі қарызды мойындап, міндеттемелерді орындамағанын растауы керек. Алайда, мәжілісмен атап өткендей, кейбір жағдайларда нотариустар борышкерлерден қарызды жазбаша мойындауды және растайтын құжаттарды талап етпеген.

«Микроқаржы ұйымдары, ломбардтар мен коллекторлардың мүддесі үшін нотариустар дәлелсіз жазбалар шығарып, адамдарға жалған, дәлелденбеген қарызды немесе міндеттемелерді жүктеген. Мұндай жағдайларда нотариустар атқарушы жазбаларды жасауға құқылы емес. Егер олар мұны істесе, адамға мүлдем жоқ қарызды жүктегенін есептеңіз», — деп атап өтті Базарбек.

Депутат республика бойынша жүргізілген тексерулер нәтижесінде 280 мың атқарушы жазба анықталғанын хабарлады. Олардың қарызды мойындау және даусыздық талаптарына сәйкес келмейтіні айтылды. Атап айтқанда, Алматы бойынша — 133 мың, Астана бойынша — 15 мың, Қызылорда бойынша — 95 мың, Қарағанды бойынша — 9 мың.

«Заңдастырылған рэкет»

Депутат сондай-ақ кейбір нотариустардың микрокредиттік және коллекторлық ұйымдармен байланысы болуы мүмкін екенін айтты.

«Шын мәнінде, біз тек нотариустарды ғана емес, нотариустармен сөз байласқан микрокредиттік және коллекторлық ұйымдарды да қатаң жазалауымыз керек. Олар дәлелсіз жалған, жоқ қарыздарды өндіріп алу схемасын ойлап тапқан», — деді ол.

Бакытжан Базарбектің айтуынша, әрбір мұндай атқарушы жазба үшін нотариус микроқаржы ұйымдары мен коллекторлардан орта есеппен 5 мың теңгеге дейін алған. Ол сондай-ақ пайданың бір бөлігі үшінші тұлғалар немесе қолма-қол ақша арқылы микроқаржы және коллекторлық ұйымдардың қызметкерлеріне қайтарылуы мүмкін екенін мәлімдеді.

«3 жыл ішінде бұл нотариустар микроқаржы және коллекторлық ұйымдардың қызметкерлеріне 400 миллион теңге аударған. Яғни, нотариустар арқылы жоқ қарыздарды өндіріп алу жүйелі түрде жүзеге асырылған. Бұл енді нотариат емес, заңдастырылған рэкет болды», — деп есептейді депутат.

Базарбек жекелеген нотариустардың аты-жөнін атап, аударым сомаларын жариялады. Сондай-ақ, прокуратураның ұсынымына қарамастан, неге әлі де жеткілікті шаралар қабылданбағаны туралы сұрақ қойды.

«Қандай микрокредиттік ұйымдар, ломбардтар, коллекторлық ұйымдар жауапкершілікке тартылды? Бұл сұраққа ешкім жауап бере алмайды. Қылмыстық істер қайда?» — деп сұрады депутат.