InfoHub Logo

Еліміздің кейбір азаматтары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) шоттарындағы ақшаның азайғанын, тіпті «минус» көрсеткішін байқағанын айтуда. Бұл жағдайға доллар бағамының өзгеруі себеп болды деген болжам бар. Tengrinews.kz тілшісі бұл мәселеге қатысты БЖЗҚ-ның ресми жауабын алды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Не болды?

Тұтынушылардың бірінің айтуынша, ақпан айында оның есепшотында 59 мың теңгеге жуық инвестициялық шығын көрсетілген. Ол мұны доллар бағамының төмендеуімен байланыстырып, Ұлттық Банктің тиімсіз құралдарға ақша салып, бағам айырмасымен «ойнап» отырғанын меңзеді.

Анықтама: БЖЗҚ-ның инвестициялық шығыны – бұл зейнетақы активтерінің нарықтық құнының уақытша төмендеуі. Бұл жағдайда инвестициялық табыстың сомасы теріс көрсеткішке ие болады.

Инвестициялық табыс деген не?

Инвестициялық табыс – бұл сіздің зейнетақы жарналарыңыздың қорда тұрған кезде түсіретін пайдасы. Жұмыс істеген кезде жалақының бір бөлігі (әдетте 10%) зейнетақы қорына аударылады. Бұл ақша қорда жатпай, инвесторларға (Ұлттық Банк немесе басқарушы компаниялар) беріледі. Олар ақшаны мемлекеттік облигациялар, компания акциялары, банктер және басқа да қаржы құралдарына салады. Егер бұл инвестициялар табыс әкелсе, оның бір бөлігі сіздің зейнетақы шотыңызға есептеледі. Бұл – инвестициялық табыс.

Шоттағы «минус» неден пайда болуы мүмкін?

БЖЗҚ өкілдерінің түсіндіруінше, инвестициялық табыс кейбір кезеңдерде оң да, теріс те болуы мүмкін. Мұны валюта бағамдарының өзгеруі мен қаржы құралдарының (бағалы қағаздар, облигациялар) нарықтық құнының өзгеруі анықтайды.

«Мәселен, теңгенің әлсіреуі кезінде валюталық активтер қайта есептеу кезінде оң табыс береді, жинақтардың жалпы сомасын арттырады, ал нығайған кезде уақытша төмендеуді көрсетуі мүмкін», - деп хабарлады қор.

Сонымен қатар, қор 2025 жылы зейнетақы активтерінің кірістілігіне теріс әсер еткен негізгі себептерді атап өтті:

Бәрі онша нашар емес

Қор зейнетақы жинақтарын сенімгерлік басқарудың негізгі мақсаты – ұзақ мерзімді табыс алу үшін қаражатты инвестициялау екенін атап өтті. БЖЗҚ баспасөз қызметінің мәліметінше, жалпы инвестициялау нәтижесі оң болып қала бермек.

«2025 жылғы табыс оң болды және 1,7 триллион теңгені құрады. БЖЗҚ зейнетақы активтерінің номиналды кірістілігі 2025 жылы 7,43 пайызды құрады», - деп атап өтті зейнетақы қоры.

Ақшаның сақталуына қандай кепілдіктер бар?

Қазақстанда міндетті зейнетақы жарналарының инфляцияны ескере отырып, сақталуына мемлекеттік кепілдік берілген. Азамат зейнеткерлікке шыққанда, оның жинақтарының қорда тұрған уақыт ішінде қаншалықты өскені тексеріледі. Егер кірістілік инфляциядан төмен болса, мемлекет бюджеттен айырманы өтеуге міндетті. Ал кірістілік инфляцияға тең немесе одан жоғары болса, өтемақы төленбейді.

«Бұл салымшылардың жинақтары қаржы нарықтарындағы жағдайлар мен инвестициялық табысқа қарамастан, инфляциядан сенімді қорғалғанын білдіреді», - деп түсіндірді БЖЗҚ.

Егер жинақтардың бір бөлігі жеке инвестициялық компанияға берілсе, онда минималды кірістілік деңгейді сол компания қамтамасыз етуі тиіс.

Естеріңізге сала кетейік, Қазақстанда зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алудың ең төменгі жеткіліктілік шегін арттыруы мүмкін. Бұл туралы Ұлттық Банк төрағасы Тимур Сүлейменов мәлімдеді. Оның айтуынша, бұл шара азаматтардың зейнеткерлікке жеткілікті ақшасы қалуы және төлемдердің лайықты болуы үшін қарастырылуда.