InfoHub Logo

Енді қарыз алушылар бір платформа арқылы барлық несиелерін реттей алатын болады. Бұл жүйе 2026 жылдың 12 шілдесінен бастап жаңа ережелермен жұмыс істейді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Жаңа жүйе несімен ерекшеленеді?

Қазақстанда берешекті ұжымдық реттеудің жаңа цифрлық жүйесі іске қосылады. Бұл жүйе бірнеше банк пен микроқаржы ұйымынан мерзімі өткен несиелері бар қарыз алушылардың өмірін жеңілдетуге арналған. Енді борышкерлер әрбір кредитормен жеке сөйлесудің орнына, бір платформа арқылы барлық қарыздарын реттей алады.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) платформаның жұмыс тәртібі туралы жобаны жариялады. Бұл құжат 2025 жылдың тамыз айынан бастап пилоттық режимде жұмыс істеп келген жүйеге толыққанды ережелерді енгізеді.

Кімдер пайдалана алады?

Жүйе 2026 жылдың 12 шілдесінен бастап жаңа ережелермен жұмыс істейді, ал 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап бірыңғай қаржы омбудсменінің басқаруына өтеді. Бұл омбудсмен қазіргі банк және микроқаржы омбудсмендерінің функцияларын біріктіреді.

Жүйе кепілсіз тұтынушылық несиелері мен микрозаймдары бар, бір мезгілде екі және одан да көп кредитор алдында мерзімі өткен берешегі бар қарыз алушыларға арналған. Микроқаржы ұйымдары үшін 90 күннен астам мерзімі өткен қарыз, банктер үшін 180 күннен астам мерзімі өткен қарыз маңызды болып саналады.

Жалпы берешектің мөлшері 1600 АЕК-тен аспауы керек, бұл шамамен 6,3 миллион теңге. Кепілге қойылған ипотекалық және автонесие иелері платформаны пайдалана алмайды – олар үшін бөлек тетіктер қарастырылған.

Өтініш беру және қарау процесі

Өтінішті толығымен онлайн, ЖСН және ұялы телефон нөмірі арқылы беруге болады. Тіркеуден кейін жүйе қарыз алушының берешектерінің санын, сот талаптарының бар-жоғын және әлеуметтік мәртебесін анықтау үшін несие бюролары мен мемлекеттік тізілімдерден деректерді автоматты түрде сұрайды.

Ешқандай қағаз анықтамалар ұсынудың қажеті болмайды. Басты жаңалықтардың бірі – жүйенің шешімін даулау мүмкіндігі. Платформа қарыз алушыға қандай деректер мен критерийлер қолданылғанын көрсетуге міндетті болады.

Егер алгоритм процедураны қолданудан бас тартса, адам тірі маманың – банк, микроқаржы немесе бірыңғай қаржы омбудсменінің қатысуымен қайта қарауды талап ете алады. Тексерістен кейін барлық берешектер туралы мәліметтер кредиторларға автоматты түрде жіберіледі. Осы негізде бірнеше бөлек төлем кестесінің орнына бірыңғай төлем кестесі қалыптастырылады. Құжаттар электронды цифрлық қолтаңбамен қолданылады, ал реструктуризация мерзімі 60 айға дейін жетуі мүмкін.

Кредиторларға қойылатын талаптар

Өтінішті қарау кезінде кредиторларға мерзімінен бұрын өтеуді талап етуге, сотқа жүгінуге, атқарушы жазба үшін нотариусқа баруға немесе берешекті коллекторларға беруге тыйым салынады. Сонымен қатар, банктер мен МҚҰ процедура басталған кезде қарыз алушының барлық айыппұлдары мен өсімақыларын есептен шығаруға міндетті болады.

Төлемдерді платформа арқылы тікелей енгізуге болады – жүйе ақшаны кестеге сәйкес кредиторлар арасында автоматты түрде бөледі. Барлық операциялар қарыз алушының жеке кабинетінде сақталады. Қарыз алушының қаржылық жағдайы өзгерген жағдайда, кесте автоматты түрде қайта есептелуі мүмкін, барлық өзгерістер аудит журналында тіркеледі.

Құпиялылық және деректерді қорғау

Платформа операторы пайдаланушылардың дербес деректеріне меншік құқығын алмайды және тек жүйенің техникалық жұмысына жауап береді. Жүйедегі барлық әрекеттер қорғалған аудит журналдарында тіркеледі, ал үшінші тұлғаларға ақпарат беру тек заңды негіздер болғанда немесе қарыз алушының өзінің келісімімен ғана мүмкін болады.

Бұл ретте ұжымдық реттеу процедурасын іске қосу қарыз алушының несие тарихында автоматты түрде көрсетіледі. Яғни, болашақ банктер адамның берешектерді реструктуризациялау процедурасынан өткенін көре алады.

Реформаның мақсаты

ҚНРДА-дағы реформаның басты міндеті – қарыз алушылар үшін бюрократияны азайту. Қазіргі уақытта бірнеше несиесі бар борышкер әрбір банкпен және МҚҰ-мен жеке келісуге мәжбүр. Платформа іске қосылғаннан кейін оның бір жеке кабинеті, бірыңғай төлем кестесі және бірыңғай қаржы омбудсмені болады.

Бұл несие амнистиясы немесе берешекті өшіру туралы емес – қарыз алушылар бәрібір берешектің толық сомасын қайтаруға міндетті болады.