InfoHub Logo

6 маусымда Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (ЕНПФ) 2026 жылға арналған зейнетақы жинақтарын пайдаланудың ең төменгі жеткіліктілік шектерін жариялады. Бұл өзгерістерден кейін қазақстандықтарда жаңа сомалар қалай есептелетіні және әдістеменің қаншалықты ашық екендігі туралы көптеген сұрақтар туындады. Экономист Асқар Қысықов бұл өзгерістер неге дау тудырғанын түсіндірді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Әдістемедегі кемшіліктер

Экономисттің айтуынша, Әлеуметтік кодексте жеткіліктілік шектерінің қандай ережелермен есептелуі керектігі бұрыннан белгіленген. Алайда, жаңа әдістеме заңнамаға тиісті өзгерістер енгізілмей қабылданған болуы мүмкін деген күдік бар.

Бұрын шектеулер алдын ала, әдетте жыл соңында бекітіліп, келесі жыл бойы қолданыста болатын. Бұл азаматтарға қаржысын жоспарлауға мүмкіндік берді. Қазіргі уақытта өзгерістер тым жылдам және кең талқылаусыз енгізіліп жатқанын Қысықов атап өтті.

Сарапшының пікірінше, жаңа ережелерді алдын ала талқылап, мысалы, 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енетінін хабарлауға болар еді. Сонда адамдар дайындалуға уақыт табатын еді.

Сұрақ көп, жауап аз

Тағы бір мәселе – ақпараттың жеткіліксіздігі. Қысықовтың айтуынша, талқылау кезінде көптеген мамандар есептеу әдістемесін таба алмаған. Ол жарияланғаннан кейін де жаңа шектеулердің қалай анықталатыны туралы көптеген сұрақтар қалды.

«Көбіне түсініксіздік көп. Біз әдістемені қабылдадық, бірақ оны талқылаған кезде ЕНПФ-те өзі сол әдістеме болмады. Әріптестерім сұрады, оны қайдан табуға болады деп, бәрі іздеді, бірақ кейін бұл әдістеме негізінде қалай есептеу керектігін түсінбей қалды. Жасанды интеллектке салып, осы шектеулерді есептеп шығуға тырысады. (…) Ашықтық болмаған кезде, түсініксіз болғанда, адамдардың сенімсіздігі артады. Сондықтан да, «әлдеқайда жақсырақ ақшаны алу керек» деген ойға келеді. Бәрі асығыс, сондықтан қазір асығыс ақша алудың саны артып отыр», – деді экономист.

Бұл неге әкелуі мүмкін?

Оның ойынша, мемлекеттік органдар алдын ала есептеулерді көрсетіп, өзгерістердің тетігін егжей-тегжейлі түсіндіріп, азаматтарға дайындалуға уақыт беруі керек еді. Ашықтықтың жоқтығы, Қысықовтың пікірінше, тек алаңдаушылықты күшейтіп, зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын алудың өсуіне себеп болған.