InfoHub Logo

Түркістан қаласы Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммиті қарсаңында ғылыми пікірталас орталығына айналды. Кеше «Әзірет Сұлтан» музей-қорықханасы рухани астанада алты елден келген ғалымдарды жинады. Халықаралық дөңгелек үстелдің тақырыбы – Қожа Ахмет Яссауидің мұрасы. Теологтар, тарихшылар мен археологтар ойшылдың ілімі ғасырлар бойы түркі әлемінің бірлігінің негізі болып келгенін талқылады.

Қожа Ахмет Яссауидің мұрасына арналған халықаралық дөңгелек үстелге Қазақстан, Түркия, Өзбекстан, Әзербайжан, Түркіменстан және Қырғызстаннан келген сарапшылар қатысты. Олардың қатарында теологтар, яссауитанушылар, археологтар мен реставраторлар бар. Ғалымдар ұлы ойшылдың ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлерінің түркі тілдес мемлекеттердің қазіргі интеграциясы үшін негіз бола алатынын талқылады. Қала қонақтарының пікірінше, Яссауи мұрасы – барлық түркі халықтарын байланыстыратын бірінші әрі басты дәнекер.

Жүсіп Әлиев, теолог (Қырғызстан):

- Біз жиі шекаралар туралы айтамыз, бірақ Яссауи мұрасы оларды жоятын нәрсе. Бұл – біздің ортақ мәдени кодымыз, ол ғасырлар бойы түркі әлемінің бірлігін сақтап келді. Бүгінде оның еңбектерін зерттей отырып, біз тек өткенге үңілмейміз, одан қазіргі заманның сұрақтарына жауап табамыз. Бұл – бүгінге дейін біздің жақындасуымыз бен рухани жаңғыруымыздың басты тірегі болып қала беретін тірі философия.

Ғалымдар соңғы зерттеулердің нәтижелерімен және бұрын жарияланбаған мұрағаттық жаңалықтарымен бөлісті. Мұндай формат сарапшыларға тәжірибе алмасуға және түркі әлеміндегі мәдени байланыстарды нығайту бойынша ортақ ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік берді.

Махмұт Эрол Қылыч, профессор, Ислам тарихы, өнері және мәдениетін зерттеу орталығының бас директоры (Түркия):

- Біз көп жылғы ізденістердің нәтижелерін бір үлкен жұмысқа біріктірдік. Яссауи ілімі туралы 29 маңызды мақала бұрын тек ағылшын тілінде қолжетімді болса, енді түрік және қазақ тілдеріне аударылып, басылып шықты. Біз бұл мұраның, міне, халықтарымыз үшін туған тілде сөйлеуі үшін әлемнің түкпір-түкпірінен құнды мәліметтер жинадық.

Халықаралық дөңгелек үстелді «Әзірет Сұлтан» музей-қорықханасы елдің Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен ұйымдастырды. Кездесу екі тақырыптық блокқа бөлінді: біріншісінде сарапшылар Яссауи ілімінің философиясы мен рухани негіздерін талқыласа, екінші бөлігі практикаға арналды – ежелгі ескерткіштерді археологиялық зерттеу және қалпына келтіру әдістері туралы сөз болды.

Мұрат Тастанбеков, «Әзірет Сұлтан» мемлекеттік музей-қорықханасы директорының орынбасары:

- 32 маман көп жылғы еңбегінің нәтижелерін ұсынды. Бұл тек әріптестер арасындағы деректермен алмасу ғана емес. Бұл – біздің бірегейлігімізді қорғау туралы сөз. Біз ойшыл еңбектерін барынша насихаттауға тырысамыз, өйткені рухани тіректі сақтау – жалпымемлекеттік ауқымдағы міндет. Яссауи мұрасы әркімге түсінікті және тірі болып қалуы тиіс.

Айша Көшеман, тілші:

- Егер бүгін өткеннің мұрасын қалай сақтау туралы айтылса, ертең Түркістан түркі халықтарының көшбасшыларын қабылдап, ортақ болашақты талқылайды. Бейресми саммиттегі басты тақырыптар – жасанды интеллект және цифрлық даму.