InfoHub Logo

Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені жақын арада төмендету мүмкіндігін жоққа шығармайды. Бұл туралы реттеуші органының басшысы Тимур Сүлейменов мәлімдеді.

Оның айтуынша, мұндай сценарий экономикалық жағдайдың сақталуымен мүмкін болады.

«Біз өте нақты көрсеттік: дезинфляциялық әсерлер сақталса, қатаң бюджет саясаты жүргізілсе, тарифтік және жанармай бағасын реформалауда тежеушілік танытылса, сұраныстың одан әрі төмендеуі және сыртқы шоктардың болмауы жағдайында – біз базалық мөлшерлемені төмендетуге мүмкіндік туады деп санаймыз», - деді Сүлейменов Ұлттық банктің брифингінде.

Ұлттық банк басшысы инфляцияның баяулап, тұрақты деңгейде бекитінін күтетінін атап өтті.

«Біздің болжамымыз осындай және біз оны күтуге ниеттіміз: инфляция төмендеп, бекіген кезде мөлшерлемені төмендету циклін бастаймыз», - деді ол.

Сонымен қатар, Тимур Сүлейменов жоғары мөлшерлеменің өзіндік мақсат емес екенін баса айтты.

«Негізінен, біз мөлшерлемені жоғары деңгейде ұстауға ниетті емеспіз. Біздің басты тілегіміз – инфляцияны қолда бар барлық құралдар, соның ішінде базалық мөлшерлеме арқылы төмендету», - деп қосты Ұлттық банк басшысы.

Бүгін, 24 сәуірде, Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлеме бойынша шешім қабылдады. Ол бұрынғы 18 пайыз деңгейінде жылдық мөлшерде және +/- 1 пайыздық пункт дәлізінде сақталды.

Базалық мөлшерлеме дегеніміз не?

Базалық мөлшерлеме – Ұлттық банктің ақша-несие саясатының негізгі құралы. Ол банктердің қанша пайызгa ақша ала алатынын көрсетеді және халық пен бизнес үшін несие мен депозиттердің қандай пайызбен берілетінін анықтайды.

Ұлттық банк бағалауы бойынша, оның өзгеруі инфляция деңгейіне бірден емес, шамамен 12-18 айдан кейін байқалатын әсер етеді. Қысқа мерзімді перспективада мөлшерлемені өзгертудің әсері әлсіз.

Бұған дейін Ұлттық банк базалық мөлшерлемеге қатысты жоспарларымен бөліскен болатын. Реттеуші органының ақпараты бойынша, ол 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін ағымдағы ақша-несие шарттарын, соның ішінде базалық мөлшерлемені сақтауды жоспарлап отыр.

Базалық мөлшерлеме қалай жұмыс істейді?

Базалық мөлшерлеменің өзгеруі ақша нарығының пайыздық мөлшерлемелері және айырбас бағамы арқылы инфляция деңгейіне әсер етеді. Базалық мөлшерлеме көтерілген кезде, экономикадағы ақша «қымбаттайды» – несиелер мен қарыздар бойынша пайыз өседі. Нәтижесінде, бизнес пен халық та аз шығындалып, көп ақша жинай бастайды. Тұтынудың төмендеуі бағаның өсуін баяулатады, яғни инфляцияны тежейді.

Базалық мөлшерлеме теңгеге қалай әсер етеді?

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендеткен кезде, ақша арзандайды. Қысқа мерзімде бұл әдетте теңгенің әлсіреуіне әкеледі – валюта нарығының қатысушылары бағамның құлауын күтіп, ұлттық валютаға қарсы ойын бастайды. Ұзақ мерзімді перспективада мөлшерлеменің төмендеуі инфляцияны баяулатуы мүмкін, бұл керісінше, теңгені нығайтуы ықтимал.