InfoHub Logo

Зейнетақы жинақтары қайда жұмсалды: БЖЗҚ мәліметтерді жариялады

Қазақстандықтар зейнетақы жинақтарын қалай жұмсағаны туралы БЖЗҚ мәлімет берді. Жинақтардың басым бөлігі тұрғын үй жағдайларын жақсартуға және емделуге жұмсалған.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қанша қаражат алынды?

Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының (БЖЗҚ) мәліметінше, 2021 жылдың 1 қаңтарынан 2025 жылдың 31 желтоқсанына дейін тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) емдеуге 4 278 552 өтініш қабылданған.

Жалпы төлем сомасы 5,55 триллион теңгені құрады.

Тұрғын үй жағдайларын жақсарту

Қаражаттың негізгі бөлігі тұрғын үй мәселелерін шешуге бағытталды. Аталған кезеңде БЖЗҚ тұрғын үй жағдайларын жақсартуға 3 188 645 өтінішті орындады, оның жалпы сомасы 4,56 триллион теңгені құрады.

Олардың ішінде:

Емделуге қанша жұмсалды?

Бес жыл ішінде қазақстандықтар емделуге 1 триллион теңгеге жуық қаражат алды. 2021 жылдың қаңтарынан 2025 жылдың желтоқсанына дейін 984,93 миллиард теңгеге 1 089 907 өтініш орындалды.

Оның ішінде:

Кімдер жиі ақша алды?

БЖЗҚ зейнетақыны тұрғын үйге және емделуге салымшылар, кірісті ауыстыру коэффициенті 40 пайыздан төмен емес зейнеткерлер, жұмыс өтілі бойынша зейнеткерлер, сондай-ақ зейнетақы аннуитеті шартын жасаған адамдар пайдалана алатынын еске салды.

Статистикалық талдау көрсеткендей, бұл құқықты ең жиі ең төменгі жеткіліктілік шегінен асып кеткен салымшылар пайдаланған.

Ең көп сұранысқа ие болған мақсаттар:

Алынған орташа сомалар

Қордың мәліметінше, тұрғын үй жағдайларын жақсартуға жұмсалған орташа сома 1,4 миллион теңгені құрады.

Бұл ретте:

Қаражатты мақсатты пайдалануды бақылау

Қордың түсіндіруінше, олардың ақшаны «көмекшілер» арқылы қолма-қол ақшаға айналдыру фактілері туралы ақпараты жоқ.

«БЖЗҚ уәкілетті операторлардан келіп түсетін электрондық өтініштерді орындайды, зейнетақы шотында қаражаттың бар-жоғын тексереді және ақшаны өтініш берушілердің арнайы шоттарына аударады. Қаражатты мақсатты пайдалануды одан әрі бақылауды, соның ішінде ақшаны мақсатына қарай аударуды уәкілетті операторлар жүзеге асырады», - делінген жауапта.

Естеріңізге сала кетейік: көптеген заңсыздықтарға байланысты, стоматологиялық қызметтерді төлеу сылтауымен зейнетақы жинақтарын пайдалануға Денсаулық сақтау министрлігі толықтай тыйым салды.

Ережелер 2026 жылы өзгере ме?

БЖЗҚ зейнетақы жинақтарын пайдалану мақсаттарын өзгерту немесе кеңейту бастамасы Қазақстан Үкіметінің құзыретіне жататынын атап өтті.

Бірыңғай зейнетақы төлемдерін пайдалану тәртібін салалық министрліктердің: Қазақстан Республикасы Индустрия және құрылыс министрлігі (тұрғын үй бойынша) және Денсаулық сақтау министрлігі (емдеу бойынша) бұйрықтары реттейді.

БЖЗҚ-ның функциясына жарналар жинау, зейнетақы жинақтарын есепке алу, кеңес беру және зейнетақы төлемдерін жүзеге асыру кіреді.

Зейнетақыны алу: сарапшының пікірі

БЖЗҚ деректеріне түсініктеме бере отырып, экономист Досым Бесбай соңғы жылдары қазақстандықтар зейнетақы жинақтарының 1/5-тен астамын мерзімінен бұрын алғанын атап өтті, бұл жинақтаушы жүйе үшін маңызды көрсеткіш болып табылады.

Сонымен қатар, оның айтуынша, қаражаттың негізгі үлесі тұрғын үй жағдайларын жақсартуға бағытталған және бұл факторды оң деп бағалауға болады. Экономист зейнетақыны мерзімінен бұрын тұрғын үй сатып алуға алу орынды шара деп санайды.

«Бір жағынан - бұл болашақ жинақтардың қысқаруы, екінші жағынан - қаражат тұтынуға емес, салымшының инвестициясына жұмсалады, бұл жинақтаушы зейнетақы қорын құрудың бастапқы мақсаттарына сәйкес келеді», - деп атап өтті сарапшы.

Сонымен қатар, Досым Бесбайдың пікірінше, мұндай тәжірибе көп жағдайда жинақтаушы зейнетақы жүйесін құрудың бастапқы логикасына сәйкес келеді, мұнда қаражат адамның әл-ауқаты үшін - ұзақ мерзімді перспективада жұмыс істеуі керек.

Сарапшы экономика үшін жанама әсерге тоқталды. Оның айтуынша, зейнетақы жинақтарын тұрғын үйге белсенді пайдалану жылжымайтын мүлік нарығын және соңғы жылдары елдегі экономикалық өсудің негізгі драйверлерінің біріне айналған құрылыс секторын қолдады.

Контекст

Естеріңізге сала кетейік: жыл басында Қазақстанда зейнетақыны пайдалану ережелері өзгерді. Құжатқа сәйкес, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап арнайы шот ашқаннан кейін өтініш беруші бірыңғай зейнетақы төлемін пайдалануға электрондық өтініш толтыруы тиіс.

Қаңтар айының соңында Отбасы банкі бірыңғай зейнетақы төлемдерін қарызды ішінара немесе толық өтеуге пайдалануға өтініштерді қабылдауды уақытша тоқтатады.

Сондай-ақ оқыңыз: Қазақстандықтарға зейнетақы жинақтарының 50-ден 100 пайызына дейін аудару құқығы ескертілді