قازاقستاندىق جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ جارتىسىنان ازى عانا زەينەتاقى جارناسىن تۇراقتى تۇردە اۋدارادى – بۇل ەلدىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ باستى ماسەلەسى بولىپ وتىر. مۇنداي قورىتىندىعا قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ (قق) تالداۋ ورتالىعىنىڭ ساراپشىلارى 2026 جىلعى 1 ماۋسىمداعى زەينەتاقى اكتيۆتەرى بويىنشا ينۆەستيسيالىق قىزمەتكە شولۋ جاساي كەلە كەلدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ساراپشىلاردىڭ دەرەگىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا تۇراقتى زەينەتاقى جارناسىن (جىلىنا 9–12 اي بويى) نەبارى 4،7 ملن ادام تولەيدى – بۇل قازاقستاننىڭ جۇمىس كۇشىنىڭ جارتىسىنان ازى. بۇل دەگەنىمىز، حالىقتىڭ ەداۋىر بولىگى ءۇشىن باستى ماسەلە – زەينەتاقى جيناعىن مەرزىمىنەن بۇرىن پايدالانۋ ەمەس، كەرىسىنشە زەينەتكە شىققاندا ونىڭ جەتكىلىكسىز بولۋى.
سونىمەن قاتار زەينەتاقى جيناقتارى ءوسىپ كەلەدى. 1 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا ولاردىڭ كولەمى 27،7 ترلن تەڭگەگە جەتىپ، جىل باسىنان بەرى 1،4 ترلن تەڭگەگە نەمەسە 5،4%-عا ءوستى. ءوسىم جۇمىسپەن قامتۋ مەن جالاقىنىڭ ارتۋى اياسىندا زەينەتاقى جارنالارىنىڭ ۇلعايۋىنا، سونداي-اق 4،9%-عا وسكەن ينۆەستيسيالىق كىرىسكە بايلانىستى بولدى. سونىمەن بىرگە تەڭگەنىڭ نىعايۋى تەرىس ۆاليۋتالىق قايتا باعالاۋ سالدارىنان قارجىلىق ناتيجەنى ءىشىنارا تومەندەتتى.
ينۆەستيسيالىق كىرىس زەينەتاقى جيناقتارىن قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى كوزدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى، جالپى كولەمنىڭ 40%-دان استامىن قامتاماسىز ەتەدى. زەينەتاقى پورتفەلىنىڭ نەگىزىن ءالى دە مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار قۇرايدى، ولار اكتيۆتەردىڭ 61%-ىن الىپ جاتىر، تاعى 22%-ى سىرتقى باسقارۋعا بەرىلگەن. قارجى قۇرالدارىنىڭ 96%-دان استامى ينۆەستيسيالىق كرەديتتىك رەيتينگكە يە، بۇل تاۋەكەلدەردى ازايتادى، ءبىراق الەۋەتتى ۇزاق مەرزىمدى كىرىستىلىكتى شەكتەيدى.
ساراپشىلار سونداي-اق زەينەتاقى اكتيۆتەرىن جەكە باسقارۋ سەكتورىنىڭ باياۋ دامىپ جاتقانىن اتاپ وتەدى. جەكە باسقارۋشى كومپانيالاردىڭ باسقارۋىندا 110 ملرد تەڭگە بار، ءبىراق بۇل بارلىق زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ نەبارى 0،4%-ىن قۇرايدى. قالعان 99،6%-ى ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارۋىندا قالىپ وتىر.
بىرنەشە جىل بويى زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ مەن ەمدەلۋگە بەلسەندى پايدالانىلۋىنان كەيىن زەينەتاقى جۇيەسى بىرتە-بىرتە ءوزىنىڭ نەگىزگى فۋنكسياسىنا – ۇزاق مەرزىمدى جيناقتاردى قالىپتاستىرۋعا قايتا ورالۋدا. 2026 جىلعى قاڭتار–مامىر ايلارىندا تۇرعىن ءۇي مەن ەمدەلۋگە تولەمدەر 308 ملرد تەڭگەنى قۇراسا، تۇسكەن زەينەتاقى جارنالارىنىڭ كولەمى 1،5 ترلن تەڭگەگە جۋىقتادى.
قق ساراپشىلارىنىڭ پىكىرىنشە، زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ حالىقتى تۇراقتى زەينەتاقى جارنالارىمەن قامتۋدى كەڭەيتۋگە، رەسمي جۇمىسپەن قامتۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا، ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن حالىقتىڭ تابىسىن وسىرۋگە، سونداي-اق زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ تۇراقتى ناقتى كىرىستىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالۋى ءتيىس. ولاردىڭ ايتۋىنشا، زەينەتاقى ساياساتىنىڭ بولجامدىلىعى مەن ازاماتتاردىڭ جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن ساقتاۋ دا ماڭىزدى شارتتار سانالادى.