يندونەزيانىڭ وڭتۇستىك سۋماترا پروۆينسياسىنىڭ استاناسى پالەمبانگ قالاسىنداعى مەكتەپتەر سارسەنبىدە قاشىقتان وقۋعا كوشتى. سەبەپ — ورمان جانە شىمتەزەك ورتتەرىنەن بۇرىنعىدان دا قويۋلانعان ءتۇتىن اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيىن دەنساۋلىققا ءقاۋىپتى دەڭگەيگە جەتكىزدى. بۇل ەل بويىنشا 1،4 ميلليوننان استام وقۋشىنىڭ وقۋ ۇدەرىسىنە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
يندونەزيا ونداعان جىلدار بويى ورمان جانە جەر ورتتەرىنەن زارداپ شەگىپ كەلەدى، ءبىراق بيىل ەل-نينو قۇبىلىسىنىڭ كۇشەيۋى مەن ۇزاق قۋاڭشىلىق ماۋسىم ورتتەردىڭ اسەرىن ەرەكشە اۋىرلاتتى. ۋلى ءتۇتىن وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى يندونەزيا شەكاراسىنان الدەقايدا الىسقا تاراپ، ايماقتىق دەنساۋلىق داعدارىسىن تۋدىردى. ءتۇتىن فيليپپينگە دەيىن جەتتى — بۇل قاشىقتىق 800 شاقىرىمنان اسادى. سونداي-اق ول مالايزيانىڭ توتەنشە جاعداي دەڭگەيىنەن اسىپ، بيلىكتى بورنەو ارالىنداعى ساراۆاك شتاتىنىڭ ءبىر قالاسىندا وتكەن اپتادا توتەنشە جاعداي جاريالاۋعا ءماجبۇر ەتتى.
وڭتۇستىك سۋماترا پروۆينسياسىنىڭ استاناسى پالەمبانگتا بالاباقشادان ورتا مەكتەپكە دەيىنگى وقۋ ورىندارىنا سارسەنبىدەن باستاپ توتەنشە شارا رەتىندە قاشىقتان وقۋعا كوشۋ بۇيىرىلدى. مەر راتۋ دەۆانىڭ ايتۋىنشا، قويۋ ءتۇتىن بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا، ونىڭ ىشىندە ءجىتى رەسپيراتورلىق ينفەكسيالارعا ءقاۋىپ توندىرەدى. «وقۋشىلاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قاۋىپسىزدىگى — ۇكىمەتتىڭ باستى باسىمدىعى»، — دەدى دەۆا. مۇعالىمدەرگە قاشىقتان وقۋ كەزەڭىندە وقۋشىلارعا شامادان تىس تاپسىرما بەرمەۋ ۇسىنىلدى. بۇل شارا پالەمبانگتاعى 1030 مەكتەپتەگى 250 مىڭنان استام وقۋشىنى قامتيدى. ول ۇنەمى قايتا قارالىپ وتىرادى، ال جاعداي جاقسارعان كەزدە ءداستۇرلى وقۋعا قايتا ورالۋ جوسپارلانۋدا.
ايماقتاعى مەكتەپتەردىڭ جابىلۋى جالعاسۋدا. ۇكىمەت دەرەكتەرى بويىنشا، سۋماترا جانە بورنەو ارالدارىنداعى شامامەن 12 800 مەكتەپ ءقاۋىپتى اۋا ساپاسىنا بايلانىستى جابىق كۇيىندە قالىپ وتىر. جەتەكشى حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم Save the Children مالىمەتىنشە، ەل-نينو اكەلگەن قۇرعاقشىلىقتان كۇشەيگەن ورمان ورتتەرىنىڭ ءتۇتىنى يندونەزيانىڭ زارداپ شەككەن ايماقتارىندا 1،4 ميلليوننان استام وقۋشىنى قاشىقتان وقۋعا كوشۋگە ءماجبۇر ەتتى. ۇيىمنىڭ ازيا بويىنشا ايماقتىق ديرەكتورى ارشاد ماليك: «جەر — ءبىزدىڭ ءۇيىمىز — ورتەنىپ جاتىر، ال بالالار، سونىڭ ىشىندە ازياداعىلار، وسىنىڭ سالدارىن كوتەرۋگە ءماجبۇر. بۇل تەك دەنساۋلىق نەمەسە ەكولوگيالىق داعدارىس ەمەس، بۇل — بالا قۇقىقتارىنىڭ داعدارىسى»، — دەدى.
ءىرى ورتتەر يندونەزيانىڭ كاليمانتان جانە سۋماترا ايماقتارىندا، ونىڭ ىشىندە يندونەزيا، مالايزيا جانە برۋنەي بولىسەتىن الەمدەگى ءۇشىنشى ۇلكەن ارال — بورنەودا مىڭداعان گەكتار جەردى شارپىدى. داعدارىس ورتالىعى بورنەوداعى يندونەزيانىڭ كاليمانتان ايماعىندا ورنالاسقان، وندا مىڭداعان گەكتار جەر ورتەنگەن.
سارسەنبىدەگى ەكولوگيا مينيسترلىگىنىڭ سپۋتنيكتىك دەرەكتەرى بويىنشا، ورتالىق كاليمانتان ەلىمىزدەگى ورتتەردىڭ نەگىزگى وشاعى بولىپ قالۋدا — 2459 ءورت وشاعى تىركەلدى. وڭتۇستىك سۋماترادا 1445 ءورت وشاعى انىقتالىپ، بۇل ەل بويىنشا ەكىنشى كورسەتكىش، ال باتىس كاليمانتان 928 ءورت وشاعىمەن ءۇشىنشى ورىندا.
يندونەزيا بيلىگى بىرنەشە پروۆينسيادا ءورت ءسوندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتتى. ولار جاپونيا، اقش، رەسەي، اۋستراليا، كانادا جانە ۋكراينا سياقتى ەلدەر ۇسىنعان اۋە كومەگىن قامتيدى. يندونەزيانىڭ ورمان شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى قاڭتار مەن شىلدە ارالىعىندا 202 مىڭ گەكتاردان استام جەردىڭ ورتەنگەنىن تىركەدى — بۇل سينگاپۋر اۋماعىنان ءۇش ەسە ۇلكەن.