مەكسيكا ءىرى قارا مالدىڭ ءتىرى ەكسپورتىن اقش-قا ەكى جىلعا جۋىق ۇزىلىستەن كەيىن قايتا باستادى. بۇل ەلدىڭ مال شارۋاشىلىعى سالاسى ءۇشىن ماڭىزدى وقيعا بولدى. بۇل تۋرالى infohub.kz حابارلايدى.
ەكسپورت اقش-تىڭ بۇرىنعى اكىمشىلىگى ءىرى قارا مالعا اسەر ەتەتىن پارازيت — قۇرت اۋرۋىنىڭ (screwworm) تارالۋىنا بايلانىستى شەكتەۋلەر ەنگىزگەننەن كەيىن توقتاتىلعان ەدى. ءقازىر بۇل اۋرۋ شەكارانىڭ ەكى جاعىندا دا كەزدەسەدى. قاتاڭ تالاپتارعا قاراماستان، ساۋدا ارناسىنىڭ قايتا اشىلۋى مەكسيكالىق مالشىلارعا جەڭىلدىك اكەلدى.
اقش-مەكسيكا شەكاراسىنداعى ءشولدى تاۋلاردا جۇما كۇنى تۇستەن كەيىن ساعات 3-تە سونولا شتاتىنداعى اگۋا پريەتا قالاسىنان اريزونا شتاتىنداعى دۋگلاس قالاسىنا قاراي جۇزدەگەن ءىرى قارا مال وتە باستادى. بۇل پروسەسس مەكسيكالىق جانە امەريكالىق بيلىك وكىلدەرىنىڭ بىرنەشە ساعاتقا سوزىلعان تەكسەرۋلەرىنەن كەيىن باستالدى. ولار يتتەردى پايدالانىپ، ءاربىر مالدى قۇرت اۋرۋىنا تەكسەردى.
بۇل پارازيت Cochliomyia hominivorax شىبىنىنىڭ دەرناسىلدەرىنەن پايدا بولادى. ولار كەز كەلگەن جىلى قاندى جانۋاردىڭ، سونىڭ ىشىندە ادامنىڭ اشىق جارالارىنا نەمەسە شىرىشتى قابىقتارىنا ەنىپ، تىندەردى جەيدى، تەرەڭ جانە اۋىر جارالار تۋدىرادى.
بۇل زيانكەس مەكسيكاعا 2024 جىلدىڭ قاراشاسىندا جەتكەن بولاتىن. ءقازىر ول ەلدىڭ 32 شتاتىنىڭ 30-ىندا، سونىڭ ىشىندە سولتۇستىكتەگى سونولا شتاتىندا كەزدەسەدى. اقش-تا العاشقى جاعدايلار ماۋسىم ايىندا تەحاس جانە نيۋ-مەكسيكو شتاتتارىندا تىركەلدى.
مەكسيكا پرەزيدەنتى كلاۋديا شەينباۋم دۇيسەنبى تاڭەرتەڭ قايتا اشىلعانىن قۇپتادى. ونىڭ اكىمشىلىگى ىندەتپەن كۇرەسۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ولار مالدى باقىلاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى جانە اقش-قا ءىرى قارا مال ەكسپورتتايتىن سونولا مەن چيۋاۋا سياقتى شەكارالاس شتاتتاردا زارارسىزداندىرىلعان شىبىنداردى شىعارۋدى جالعاستىرۋدى قامتيدى. ءقازىر مەكسيكادا 1937 بەلسەندى قۇرت اۋرۋى جاعدايى تىركەلگەن.
ەكسپورتتى قايتا باستاۋ ءۇشىن اقش جاڭا حاتتامانى ماقۇلدادى. ول سيىرلاردىڭ قۇلاعىنا راديو جيىلىكتى سايكەستەندىرۋ بەلگىلەرىن ورناتۋدى جانە وسى بەلگىلەردى انىقتايتىن سكانەرلەردى ورناتۋدى قامتيدى. سونىمەن قاتار، اريزوناعا ءىرى قارا مالدىڭ ءوتۋى كۇنىنە 700 باسپەن شەكتەلگەن، كەلەسى اپتادا 900-گە، ودان كەيىنگى اپتادا 1300-گە ارتادى.
مەكسيكادا ەكسپورتقا دايىن جۇزدەگەن ءىرى قارا مال بولعانىمەن، اقش شەكتەۋلەرى سالانىڭ قالپىنا كەلۋىن باياۋلاتادى. بۇل اقش-تاعى ءىرى قارا مال تابىندارىن 75 جىلداعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيدە قالدىرىپ، شامامەن 1،2 ميلليون باس تاپشىلىققا اكەلىپ، سيىر ەتى باعاسىنىڭ كۇرت وسۋىنە سەبەپ بولادى.