قازاقستاندىقتار اقشانى بەلسەندى جۇمساپ، ساۋدا ەكونوميكانىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ قالىپ وتىر. الايدا رەسمي ستاتيستيكانىڭ دەرەكتەرى سونشالىقتى ادەتتەن تىس بولعاندىقتان، ساراپشىلار ولاردىڭ ناقتى احۋالعا سايكەستىگىنە كۇمان كەلتىردى. ءبىر تۇرعىنعا شاققانداعى بولشەك ساۋداداعى ايماقتىق ايىرماشىلىقتار تۋرالى Orda.kz حابارلايدى.
ساراپشىلار ايماقتىق ايىرماشىلىقتى ورىنسىز دەپ سانايدى. 2025 جىلعى دەرەكتەر بويىنشا، ورتاشا قازاقستاندىق «قامتاماسىز ەتكەن» بولشەك تاۋاراينالىم 1،36 ملن تەڭگەنى قۇرادى — بۇل ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشتەن 16،3%-عا جوعارى. سونىمەن قاتار ايماقتار اراسىنداعى الشاقتىق وتە ۇلكەن: الماتىدا كورسەتكىش ءبىر ادامعا شاققاندا 4،08 ملن تەڭگەگە جەتتى (رەسپۋبليكالىق ورتا كورسەتكىشتەن شامامەن ءۇش ەسە ارتىق)، استانادا — 2،24 ملن، شىعىس قازاقستان وبلىسىندا — 2،21 ملن، قاراعاندى وبلىسىندا — 1،64 ملن تەڭگە. ال تۇركىستان وبلىسىندا ءبىر تۇرعىنعا نەبارى 260،9 مىڭ تەڭگە، جامبىل وبلىسىندا — 496،8 مىڭ، ۇلىتاۋ وبلىسىندا — 553،1 مىڭ، جەتىسۋ وبلىسىندا — 584،1 مىڭ تەڭگە كەلگەن.
«الايدا دەرەكتەرگە مۇقيات قاراسا، رەسمي ستاتيستيكا ورىنسىز ايماقتىق ايىرماشىلىقتى كورسەتەتىنى انىق. وسى اقپاراتقا سۇيەنسەك، شىمكەنتتە ءبىر ادامعا شاققانداعى بولشەك ساۋدا كورسەتكىشى كورشىلەس تۇركىستان وبلىسىنا قاراعاندا ءتورت ەسەدەن استام، استانادا — 9 ەسەگە جۋىق، ال الماتىدا — 16 ەسە كوپ»، — دەلىنگەن Energyprom ساراپتاماسىندا.
الشاقتىقتىڭ ءبىر بولىگىن تۇسىندىرۋگە بولادى: ەڭ ءىرى ساۋدا جەلىلەرى مەن ساۋدا ورتالىقتارى الماتى مەن استانادا شوعىرلانعان، باسقا وڭىرلەردىڭ تۇرعىندارى ساۋدا جاساۋ ءۇشىن وسى قالالارعا كەلەدى. الايدا مۇنداي ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق سۇراق تۋعىزادى. رەسمي ستاتيستيكا نەگىزىنەن كاسسالىق چەكتەر مەن ەسەپتىلىك ارقىلى وتكەن ساۋدانى ەسكەرەتىنى، ال كەيبىر ايماقتارداعى ساۋدانىڭ ءبىر بولىگى رەسمي ەسەپتەن تىس قالۋى مۇمكىن ەكەندىگى جوققا شىعارىلمايدى.
وسى تۇستا ساۋدانىڭ جالپى كورسەتكىشتەرى وتە سەنىمدى كورىنەدى. 2026 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانداعى ساۋدانىڭ جالپى كولەمى 36،2 ترلن تەڭگەگە جەتتى، ال فيزيكالىق كولەم 5،7%-عا ءوستى. نەگىزگى ۇلەستى كوتەرمە ساۋدا قامتاماسىز ەتتى: ونىڭ كولەمى 6،6%-عا ارتىپ، 24،5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. اينالىمنىڭ 80%-عا جۋىعى ازىق-ت ۇلىك ەمەس تاۋارلار مەن وندىرىستىك-تەحنيكالىق ماقساتتاعى ونىمدەرگە تيەسىلى بولدى. كوتەرمە ساۋدا كولەمى بويىنشا كوشباسشىلار: الماتى (35،2%)، اتىراۋ وبلىسى (14،9%)، استانا (14،3%) جانە قاراعاندى وبلىسى (5،5%).