بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش كيپرگە جاساعان سيرەك ساپارىندا ارالداعى ونداعان جىلدىق ەتنيكالىق بولىنىسكە قاتىستى كەلىسىمگە تەز قول جەتكىزۋگە ءۇمىت جوق ەكەنىنە قاراماستان، ءوز مىندەتتەمەسىن كورسەتتى. بۇل تۋرالى infohub.kz حابارلايدى.
«مەن وسى ماڭىزدى ساتتە گرەك-كيپرلىكتەر مەن تۇرىك-كيپرلىكتەردى قولداۋ ءۇشىن قولىمنان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايمىن»، — دەدى گۋتەرريش گرەك-كيپرلىك پرەزيدەنت نيكوس حريستودۋليديسپەن كەلىسسوزدەردەن كەيىن.
بۇۇ باسشىسى سەيسەنبى مەن سارسەنبىدە ەكى جاقپەن بىرلەسكەن وتىرىستار وتكىزۋدى جوسپارلاپ، تۇرىك-كيپرلىك كوشباسشى تۋفان ەرحۇرمانمەن دە كەزدەستى.
بۇۇ باسشىسىنىڭ 16 جىل ىشىندەگى العاشقى ساپارى ون جىلعا جۋىق ۇزىلىستەن كەيىن رەسمي بەيبىت كەلىسسوزدەردى قايتا باستاۋ جونىندەگى جاڭا كۇش-جىگەر كەزىندە بولىپ وتىر. 2017 جىلى گۋتەرريش جۇرگىزگەن سوڭعى ءىرى ارەكەت ەشقانداي ناتيجە بەرمەي، ءوزارا ايىپتاۋلارمەن اياقتالدى.
كيپردەگى بەيبىت كەلىسىم شىعىس جەرورتا تەڭىزىنىڭ ەۋروپاعا جانە ودان تىس ايماقتارعا تابيعي گاز جەتكىزۋشى رەتىندەگى الەۋەتىن ىسكە قوسۋعا كومەكتەسەدى، سونداي-اق ەنەرگيا، اۋماق جانە ىقپال سالاسىندا باسەكەلەس مۇددەلەرى بار شيەلەنىستى ايماقتاعى شيرىعۋدى باسەڭدەتەدى. 1974 جىلدان بەرى بۇۇ ارالاسۋىمەن وتكەن كوپتەگەن كەلىسسوزدەر ءدال وسىنداي تاعدىرعا ۇشىرادى. سول جىلى افينا قولداعان توڭكەرىستەن كەيىن تۇركيانىڭ باسىپ كىرۋى ارالدى ەكىگە ءبولدى، توڭكەرىستىڭ ماقساتى گرەكيامەن بىرىگۋ بولاتىن.
تۇرىك-كيپرلىكتەر 1983 جىلى ارالدىڭ سولتۇستىك بولىگىندە تاۋەلسىزدىك جاريالادى، ءبىراق بۇل شەشىمدى تەك تۇركيا عانا مويىندايدى، ول جەردە 35 مىڭنان استام اسكەرىن ۇستاپ تۇر. كيپر 2004 جىلى ەۋرووداققا قوسىلدى، الايدا حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان وڭتۇستىك قانا تولىق قۇقىقتارعا يە.
گۋتەرريش ءوزىنىڭ بۇۇ باس حاتشىسى رەتىندەگى مەرزىمى اياقتالۋىنا بىرنەشە اي قالعاندا كيپر كەپىلى مەملەكەتتەرى — گرەكيا، تۇركيا جانە ۇلىبريتانيانىڭ جوعارى لاۋازىمدى ديپلوماتتارى قاتىساتىن كەڭىرەك كەزدەسۋ وتكىزىپ، بەيبىت كەلىسسوزدەردىڭ رەسمي باستالعانىن جاريالاعىسى كەلەدى. بۇل مالىمدەمە پروسەسكە سەرپىن بەرەرىنە ءۇمىت ارتىلىپ وتىر، وسىلايشا گۋتەرريشتىڭ ورنىنا كەلەتىن ادام ونى جالعاستىرا الادى.
گۋتەرريش حريستودۋليديسكە كيپردەگى كەلىسىمنىڭ «كيپرگە عانا ەمەس، وتە كۇردەلى ايماقتىق جاعدايدا دا وتە پايدالى بولاتىنىن» بىلەتىنىن ايتتى.
كيپر ۇكىمەتىنىڭ وكىلى كونستانتينوس لەتيمپوتيس گۋتەرريچتىڭ ساپارعا جەكە ۋاقىت ءبولۋى «ىلگەرىلەۋ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلدىرەدى» دەدى.
الايدا بەيبىت كەلىسىمگە جولدا كەدەرگىلەر ءالى دە بار. بۇۇ بەكىتكەن كەلىسىم جوباسى نەگىزىندە گرەك-كيپرلىك جانە تۇرىك-كيپرلىك اكىمشىلىك ايماقتاردان تۇراتىن فەدەراتيۆتى كيپر ونداعان جىلدار بويى قاراستىرىلىپ كەلەدى، ءبىراق ۋاقىت ءار تاراپتىڭ ۇستانىمىن قاتايتىپ، ولاردى بىر-بىرىنەن الىستاتتى. تۇرىك-كيپرلىكتەر گرەك-كيپرلىكتەردىڭ فەدەراتيۆتى كەلىسىمنىڭ وزىندە بيلىكتى تەڭ بولىسكىسى كەلمەيتىنىن ايتادى.
وسى ايدىڭ باسىندا تۇركيا ۆيسە-پرەزيدەنتى جەۆدەت يىلماز انكارانىڭ ءبولىنىس ناتيجەسىندە تۇرىك-كيپرلىكتەرگە حالىقارالىق تانىلۋ بەرەتىن ەكى مەملەكەتتىك كەلىسىمدى قولدايتىنىن قايتالادى. يىلماز سونداي-اق كيپر ۇكىمەتىنىڭ ەۋرووداق مۇشەلىگى مەن يزرايلمەن بايلانىسىن انكارادان جەڭىلدىكتەر الۋ ءۇشىن پايدالانۋىنا قارسى ەسكەرتۋ جاسادى.
گرەك-كيپرلىكتەر رەسمي تۇردە ارالدى ءبولىپ، تۇركيانىڭ اسكەري قاتىسۋىن تۇراقتى ەتەتىن ەكى مەملەكەتتىك كەلىسىمدى ەشقاشان قابىلدامايتىنىن مالىمدەدى، ويتكەنى ولار مۇنى ومىرگە ءقاۋىپ رەتىندە قاراستىرادى.