قۇقىق قورعاۋ ۇيىمدارى مەن بالالار قايىرىمدىلىق قورلارى ۇلىبريتانيا ۇكىمەتى قولدانباقشى بولعان جاساندى ينتەللەكت (جي) نەگىزىندەگى جاستى انىقتاۋ جۇيەلەرى بالالاردى قاۋىپ-قاتەرگە ۇشىراتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى. بۇل جۇيەلەردىڭ اقاۋلى جانە ناسىلدىك بەيىمدىلىگى بار ۇلگىلەرى قارا ءناسىلدى بالالاردىڭ ەرەسەكتەر قاتارىنا قاتە تىركەلۋىنە سەبەپ بولادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
Humans for Rights Network ۇيىمىنىڭ وكىلى مەددي حارريس قايىرىمدىلىق ۇيىمى شەكاراداعى يمميگراسيالىق قىزمەتكەرلەردىڭ جاس انىقتاۋى كەزىندە بالالاردىڭ ەرەسەكتەر قاتارىنا قاتە جىبەرىلگەن جۇزدەگەن جاعدايىمەن جۇمىس ىستەگەنىن ايتتى. Helen Bamber Foundation ۇيىمى مامىر ايىندا 2025 جىلى ۇلىبريتانياعا كەلگەن 755 بالانىڭ قاتە ەرەسەكتەر دەپ تانىلعانىن حابارلادى.
ءحارريستىڭ پىكىرىنشە، جي ەنگىزۋ — «ارزان پروسەسس» جانە ول جاعدايدى جاقسارتپايدى. «بۇل بالالاردى قورعاۋ ەمەس، بيلىكتىڭ قابىلداعان شەشىمدەرىن نىعايتۋ»، — دەدى ول. ۇكىمەت ءتىپتى ەڭ ۇزدىك جۇيەلەردە 30 ايلىق قاتەلىك شەگى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن مويىندادى.
حارريس بۇل اسىرەسە سۋدان مەن سومالي سياقتى ەلدەردەن كەلگەن بالالار ءۇشىن ءقاۋىپتى، سەبەبى ولار جۇيە تاراپىنان «ەرەسەكتەندىرىلگەن» دەپ ەسەپتەيدى. «بالا ەرەسەك دەپ تانىلعان بويدا، ءىىم ەرەسەكتەرگە قولداناتىن ۇستاۋ جانە دەپورتاسيالاۋ سياقتى اۋىر سالدارعا ۇشىراۋ ءقاۋپى بار»، — دەپ اتاپ ءوتتى ول. ەرىپ جۇرگەن ەرەسەگى جوق بالالار ەرەسەكتەرمەن بىرگە ورنالاستىرىلادى، بۇل ولاردى زورلىق-زومبىلىق قاۋپىنە ۇشىراتادى.
مامىر ايىندا ۇكىمەت Cognitec نەمىس فيرماسى ازىرلەگەن بەت الپەتىن باعالاۋ تەحنولوگياسىن قولدانۋعا كەلىسىمشارتقا وتىردى. Lighthouse Reports ماۋسىم ايىنداعى تەرگەۋى بۇل جۇيەنىڭ سۋبساحارالىق افريكا تۇرعىندارىنا قاتىستى بەيىمدىلىك تانىتاتىنىن جانە كامەلەتكە تولماعانداردىڭ جاسىن ۇلكەيتىپ كورسەتەتىنىن انىقتادى.
ۇلىبريتانيالىق تەحنيكالىق باقىلاۋ ۇيىمى Foxglove بۇل جۇيەلەر «ناسىلشىلدىك بەيىمدىلىككە» سۇيەنەتىنىن ايتىپ، ۇكىمەتتى ەكسپەريمەنتالدى تەحنولوگيانى سىناۋ ءۇشىن بالالاردى پايدالانباۋعا شاقىردى. بالا بوسقىندار كونسورسيۋمى تەحنولوگيانىڭ قيىن ساپارلاردان وتكەن بالالاردىڭ جاسىن انىقتاۋ قابىلەتىنە كۇمان كەلتىردى، ويتكەنى جاراقاتتانۋ بالانىڭ سىرتقى كەلبەتىن «قارتايتۋى» مۇمكىن.
ءىىم وكىلى جاس انىقتاۋ شەكارا قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى ەكەنىن جانە ولار يمميگرانتتاردىڭ جاسىن انىقتاۋ ءۇشىن جي تەحنولوگياسىن زەرتتەۋ جۇرگىزىپ جاتقانىن مالىمدەدى. الايدا، Migration and Tech Monitor ۇيىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى پەترا مولنار بۇل ەۋروپاداعى شەكارا ساياساتىنا تەحنولوگيانى ەنگىزۋدىڭ ءساتسىز ارەكەتتەرىنىڭ كەزەكتىسى ەكەنىن ايتتى. ول بۇرىنعى جي نەگىزىندەگى وتىرىكتى انىقتاۋ جۇيەلەرى «جىلان مايى» بولىپ شىققانىن جانە پيلوتتىق جوبالاردان اسپاعانىن ەسكە سالدى.
مولنار بەت الپەتىن باعالاۋ تەحنولوگياسىن وتارشىلدىق داۋىردەگى عالىمداردىڭ ءارتۇرلى ەتنوستاردى جىكتەۋ ءۇشىن باس سۇيەكتەرى مەن پىشىندەرىن زەرتتەۋىمەن سالىستىرعان. ول بۇل جۇيەلەر دە 19-عاسىرداعى جالعان عىلىم فرەنولوگيا سياقتى فيزيكالىق ەرەكشەلىكتەرگە سۇيەنەتىنىن اتاپ وتكەن. «تراۆما، جەتكىلىكسىز تاماقتانۋ، سۋسىزدانۋ، ازاپتاۋ – ءتىپتى ساپاردىڭ ءوزى بەت پەن دەنەگە اسەر ەتەدى. بۇل فيزيكالىق بەلگىلەر بويىنشا ادامداردى جىكتەۋ – نەوفرەنولوگيا. مۇنداي جەتىلمەگەن قۇرالدارعا سۇيەنۋ شەشىم ەمەس»، — دەدى ول.