ءتورت ءدارۋىش – ۇشقىش كىلەم
باياعى زاماندا قارا باسى باق-داۋلەتكە ەمىن-ەركىن بولسا دا دۇنيەنىڭ اۋىر ءبىر ارمانىنا ۇشىرايتىن ادامدار بولعان ەكەن. سونداي ءبىر ارماندى ادام يەن دالادا زار يلەپ، جاپادان جالعىز كەلە جاتادى. اتى &ndas...
باياعى زاماندا قارا باسى باق-داۋلەتكە ەمىن-ەركىن بولسا دا دۇنيەنىڭ اۋىر ءبىر ارمانىنا ۇشىرايتىن ادامدار بولعان ەكەن. سونداي ءبىر ارماندى ادام يەن دالادا زار يلەپ، جاپادان جالعىز كەلە جاتادى. اتى &ndas...
ەرتە زاماندا ەرنازار دەگەن كىسى بولىپتى. ەرنازاردىڭ ءوزى باي بولىپتى. قورا تولعان قويلارى بولىپتى. ماتاۋ تولعان تۇيەلەرى بولىپتى. ءورىس تولعان جىلقىلارى بولىپتى. ەرنازاردىڭ سەگىز ۇلى بولىپتى. ءبىر جىل...
ەرتەدە يت، مىسىق جانە تىشقان ۇشەۋى دوس بولىپتى. سوندا دا يت پەن مىسىق تىشقاندى ونشا جاقتىرمايدى ەكەن. تىشقان كۇنى-تۇنى تىنبايتىن ەڭبەكقور بولىپتى. ال يت پەن مىسىق تاپقانىن جەپ، جۇمساق ءشوپ پەن جىلى ...
ورمان شەتىندە دومالانىپ بارا جاتقان كىرپىنى اش قاسقىر باس سالادى. سول كەزدە كىرپىنىڭ ينەلەرى قانجارداي قادالىپ، قاسقىردىڭ تۇمسىعى مەن تاماعى قانعا بويالادى. ءوزىنىڭ وزبىرلىعىن، قوماعايلىعىن سەزدىرگىس...
اڭداردىڭ پاتشاسى ارىستان بايگە جاريالاپتى. ءبىر قازان سۋدى قايناتتىرىپ قويىپ:
تورعاي مەن تىشقان دوس بولىپتى. ەكەۋى بىرىگىپ ەگىن ەگىپتى. تىشقان جەردى اياعىمەن قازىپ، تورعاي تۇمسىعىمەن شوقىپ، ءدان سەۋىپتى.
قارنى اشقان قاسقىر تاماق ىزدەپ، ارسالاڭداپ كەلە جاتادى. سول كەزدە تۇلكى جولىعادى.
بۇل بىلاي بولعان ەكەن. ەرتەدە ءبىر بيىك تاۋ بولىپتى. ول تاۋدان ارى قاراي ەشبىر قۇس اسىپ وتە الماپتى. نەلەر ۇشقىر قىران قۇستار تالاپتانىپ كورىپتى. ءبىراق شامالارى كەلمەپتى.
ەرتەدە بۇلدىرمەرگەن دەگەن اتاقتى اڭشى بولىپتى. ءوزى مەرگەن، قارۋلى، اقىلدى، ەر جۇرەك ادام ەكەن.
ەرتەدە ءبىر كەمپىر-شالدىڭ قۇس دەگەندە، اسىراپ وتىرعان ەكى اتەشى بار ەكەن. قولدارىنا تۇسكەن جەمدەرىن سولارعا بەرىپ، باعىپ-قاعىپتى.
اق لاق پەن قارا لاق ءارى جۇگىرەدى، بەرى جۇگىرەدى. جان-جاعىنا الاق-جۇلاق قارايدى. مىنا جاعى – قالىڭ شىلىك، انا جاعى – قالىڭ باۋ. ماڭايدا ەشبىر قوي-ەشكى كورىنبەيدى.
كۇندەردىڭ ءبىر كۇنى جىلان جەر جۇزىندەگى جاندى مەن جانسىزدارعا مىناداي ارىز ايتادى:
ەڭ ەرتە زاماندا حايۋاندار جىلدىڭ باسى بولۋعا تالاسىپتى. سوندا جىلقى ايتىپتى:
ءبىر تۇلكى قالىڭ اعاشتى ارالاپ كەلە جاتىپ، اعاشتىڭ باسىندا وتىرعان قىرعاۋىلدى كورەدى دە جاقىنداپ كەلىپ:
تۇلكى مەن تىرنا دوستاسىپ، بىرگە تۇرماق بولىپتى، ەكەۋى ءبىر جەرگە قونىستانىپتى. ىشىپ-جەمەگى ورتاق. ءبىرى جەم ىزدەپ، ساياحاتقا كەتكەندە، بىرەۋى بالاپاندار مەن كۇشىكتەردىڭ جانىندا قالادى.
ورىستە ءبىر ارىق قوي جالعىز قالىپتى. قالىڭ شىلىك اراسىنان شىققان قاسقىر جالپاق دالانى ارالاپ كەلە جاتىپ، الگى قويعا تاپ بولادى. قۋانىپ كەتىپ:
ەرتە-ەرتە ەرتەدە، ەشكى قۇيرىعى كەلتەدە ءبىر قارت بولىپتى. اكەسى اتىن جانباي دەپ قويىپتى. وسە كەلە، ايەل الىپ، ءوز الدىنا ءۇي بولىپتى، باي قولىندا جۇمىس ىستەپتى. بىرنەشە جىل ەڭبەك، ەتىپ ەڭبەگىنە ءبىر قا...
بۇل ەكەۋى دوس بولىپ جۇرەدى. ماقتا قىز ءۇيىن جيناپ ءجۇرىپ، ءبىر مەيىز تاۋىپ الادى دا مىسىقتى شاقىرادى. مىسىق، كەلمەيدى. قىز:
ءبىر كۇنى تۇلكى جورتىپ ءجۇرىپ، قاقپان ۇستىندە ءولىپ جاتقان ءبىر بالىقتى كورەدى. تۇلكى بالىقتى قۇيرىعىمەن سيپاپ، تارتىپ قارايدى، ءبىراق قاقپاننان شىعارا المايدى. بالىق ۇلكەنىرەك ەكەن، تۇلكىنىڭ قۇيرىعىنىڭ...
ءبىر تۇلكى جۇگىرىپ كەلە جاتىپ، ابايسىزدا ءبىر تەرەڭ اپانعا ءتۇسىپ كەتىپتى. شىعا الماي تۇرعاندا، ءبىر ەشكى سۋ ىزدەپ ءجۇرىپ، الگى اپانعا كەز بولىپ، تۇلكىنى كورەدى.
باياعىدا ءبىر شال بولىپتى. شالدىڭ ءبىر ايەلى، ەكى بالاسى، ءبىر داۋلەت قۇسى بولىپتى. شالدىڭ ايەلى ءولىپ، ونىڭ ورنىنا باسقا ايەل الادى. شال ءبىر ساپارعا كەتەر الدىندا داۋلەت قۇسىن، ەكى بالاسىن ايەلىنە تاپس...
باياعى زاماندا باعدات شاھارىندا جوقشىلىقپەن كۇنى وتكەن ءبىر كەمپىر مەن شال تۇرادى ەكەن. ولاردىڭ ورتاسىندا سەگىز جاسار جالعىز ۇل بالاسى بولىپتى. كەمپىر ءۇي ىشىمەن اينالىسادى دا شال اۋ تارتىپ، ازىن-اۋلا...
بۇل بىلاي بولعان ەكەن. ەرتەدە مىناۋ، تومەن جاقتا ءبىر بيىك تاۋ بولىپتى. ول تاۋدان ءارى قاراي ەشبىر قۇس اسىپ وتە الماپتى. نەلەر ۇشقىر، قىران قۇستار تالاپتانىپ كورىپتى. ءبىراق، شامالارى كەلم...