2018 ج. 4 جەلتوقسان
تۇركىستان
تۇركىستان — بابالارىمىزدىڭ كونە قالاسى. ول قاراتاۋ مەن سىرداريا وزەندەرىنىڭ ورتاسىندا، ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ەجەلگى قالاعا تىرناداي تىزىلگەن قوڭىراۋلى كەرۋەندەر باتىستان دا، ش...
2018 ج. 2 جەلتوقسان
ۇگەدەي
ۇگەدەي 1186 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. ۇگەدەي — شىڭعىس حاننىڭ بورتە دەگەن بايبىشەسىنەن تۋىلعان ءۇشىنشى ۇلى. شىڭعىس حان كوزىنىڭ تىرىسىندە-اق ونى ءوزىنىڭ مۇراگەرى ەتىپ تاعايىنداعان. ۇلكەن ۇلى جوشى ءدۇني...
2018 ج. 30 قاراشا
ءشامىل سەرىكوۆ
سەرىكوۆ ءشامىل — گرەك-ريم كۇرەسىنەن الەم جانە وليمپيادا چەمپيونى بولعان قازاقستاندىق بالۋان. ول 1956 جىلى 5 ناۋرىزدا الماتى قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1979 جىلى قازىرگى قازاق مەملەكەتتىك سپورت ...
2018 ج. 25 قاراشا
پينچەن شايقاسى
ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى I مىڭجىلدىقتا قالىپتاسقان عۇندار (حۋننۋ) تايپاسى ءبىزدىڭ زامانىمىزدان بۇرىنعى ءىىى عاسىردىڭ سوڭىنا قاراي بىرىگىپ، قۋاتتى اسكەرى بار كوشپەلىلەر يمپەرياسىن قۇرعان. ءبىزدىڭ زا...
2018 ج. 25 قاراشا
شوقان ءۋاليحانوۆ
ءۋاليحانوۆ شوقان (شىن اتى — مۇحامەدقانافيا) شىڭعىس ۇلى (1835-1865) — عالىم، ەتنوگراف، وريەنتاليست، تاريحشى، گەوگراف، فولكلورتانۋشى. ول كۇسمۇرىن بەكىنىسىندە (قازىرگى قوستاناي وبلىسى) ءدۇني...
2018 ج. 20 قاراشا
ىرعىز شايقاسى
بۇل — حورەزم شاحى مۇحاممەد پەن شىڭعىس حان اسكەرلەرىنىڭ اراسىنداعى كۇتپەگەن كەزدەسۋدەن تۋىنداعان شايقاس. شايقاس ىرعىز وزەنىنىڭ بويىندا وتكەن. سوندىقتان ول «ىرعىز شايقاسى» دەپ اتالى...
2018 ج. 12 قاراشا
ىستەمى قاعان
ىستەمى، ەستەمى (كىتاي جازبالارىندا شي-دە-مي، گرەك جازبالارىندا ستەمۆيس، مەناندر جازباسىندا ديزاۆۋل ەسىمدەرىمەن اتالادى) (ت.ج.ب. - 576 ج.) قاعان — كورنەكتى ەجەلگى تۇرىك ءامىرشىسى ءارى قولباسشىسى...
2018 ج. 5 قاراشا
بۇلانتى شايقاسى
بۇلانتى–بىلەۋتى شايقاسى — 1727 جىلى ۇلىتاۋ وڭىرىندەگى بۇلانتى جانە بىلەۋتى وزەڭدەرى ارالىعىندا قازاق جاساقتارىنىڭ جوڭعار باسقىنشىلارىمەن بولعان شايقاسى. 1723–25 جىلدارى قازاق جەرى...
2018 ج. 20 قازان
شاڭدى جورىق
«شاڭدى جورىق» — قازاق-قالماق سوعىسىنداعى سوڭعى شايقاستاردىڭ ءبىرى. قىتايداعى سين يمپەرياسى جوڭعار حاندىعىن تالقانداپ، حالقىن قىرىپ-جويعاننان كەيىن ەدىل قالماقتارىنا اتا-بابالارىنى...
2018 ج. 15 قازان
اعىباي قوڭىرباي ۇلى
اعىباي قوڭىرباي ۇلى — قازاق حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن كۇرەسكەن ايگىلى باتىر، قولباسشى. قازاق حانى كەنەسارى قاسىموۆتىڭ رەسەي وتارشىلدىعىنا قارسى جۇرگىزىلگەن كوتەرىلىس باسشىلارىنىڭ ءبىرى. ءتۋىپ-و...
2018 ج. 14 قازان
ءابىلحايىر حاندىعى
اق وردا قۇلدىراعاننان كەيىن ونىڭ باسىم بولىگىندە ءابىلحايىر حاندىعى (1428-1469 جج. ءومىر سۇرگەن) ورنادى. كەيبىر ادەبيەتتەردە ءابىلحايىر حاندىعى «كوشپەلى وزبەكتەر مەملەكەتى» دەپ تە اتالادى.
2018 ج. 14 قازان
گۇرجى پاديشاسى – گۋراندۋحت
XII عاسىردا گۇرجىستان پاتشاسى IV ءداۋىت سەلجۇق تۇرىكتەرى مەن پارسىلار شاپقىنشىلىعىنا، گۇرجىستاننىڭ بىرىگۋىنە قارسى ىشكى جاۋلار ارەكەتتەرىنە باتىل تۇردە تويتارىس بەردى. ەڭ قاتەرلىسى ىشكى جاۋلار ەدى. ...
2018 ج. 9 قازان
الماتى قالاسى
الماتىنىڭ رەسمي جاسى 1854 جىلدان، كىشى الماتى وزەنىنىڭ بويىندا ورىس اسكەرلەرىنىڭ قامالى سالىنعان مەزگىلدەن بەرى قاراي ەسەپتەلىنىپ كەلدى. ال «ۆەرنىي» اتاۋىن كەيىنىرەك 1867 جىلى العانى بە...
2018 ج. 8 قازان
ماحمۇد قاشقاري
ماحمۇد قاشقاري (ءحى عاسىر) — تۇركى عالىمى، ايگىلى «ديۋاني لۇعات ات تۇرك» («تۇركى سوزدەرىنىڭ جيناعى») اتتى ەڭبەكتىڭ اۆتورى. تولىق اتى ءجونى ماحمۇت يبن ءال حۇسەين يبن مۇحام...
2018 ج. 8 قازان
ءتاج ماحالدىڭ تاريحى (نەمەسە عاشىقتىق تۋىندىسى)
ءۇندىستانعا يسلامدى ءامىر تەمىردىڭ نەمەرەسى الىپ بارعانىن بىلمەيتىن جان جوق شىعار. ول سول جەردە ۇلكەن وركەنيەت، الىپ مەملەكەت قۇردى. ءامىر تەمىردىڭ نەمەرەسى بابىر كابۋلدان شىعىپ، ءۇندىستانعا قاراي بەت ...
2018 ج. 7 قىركۇيەك
موڭعول شاپقىنشىلىعى
ەسكى زاماندارى تۇركى حالىقتارىنا جاقىن ايماقتا ءومىر سۇرگەن موڭعولدار حالىق سانى جاعىنان دا، مادەني تۇرعىدان دا كورشىلەرىنەن الدەقايدا ارتتا قالعان بولاتىن. تۇركىلەر نەگىزگى وتاندارى سانالاتىن بۇگىن...
2018 ج. 6 ناۋرىز
ونەركاسىپتەگى تىڭشىلىقتىڭ تاريxى
ەكونوميكاداعى جانە ونەركاسىپتەگى تىڭشىلىقتىڭ پايدا بولۋ تاريxى تەرەڭدە جاتىر. شىركەۋ قىزمەتشىسى فرانسۋا كساۆەنىڭ جۇمىستارى ونەركاسىپتەگى تىڭشىلىقتىڭ العاشقى جەتىستىكتەرى بولدى. ول 1712 جىلى جۇڭگو ...
2018 ج. 9 اقپان
تىكەنەك سىمدى تەلەفون
تىكەنەك سىمدى امەريكالىق ونەرتاپقىش يللينويستەن شىققان فەرمەر دجوزەف گليددەن ويلاپ تاپقان. ول 1874 جىلى تىكەنەكتى سىمعا سايكەس پاتەنتتى العان.
2018 ج. 4 اقپان
مارۆين حيمەيەر – امەريكانىڭ سوڭعى قاھارمانى
بۇل وقيعانىڭ سوڭى قايعىلى اياقتالدى. كولورادو شتاتىنىڭ گرەنبي دەگەن ەلەۋسىزدەۋ، كىشكەنتاي قالاشىعى امەريكانىڭ سوڭعى قاھارمانى مارۆين حيمەيەردىڭ (28-قازان 1951 ج. – 4-شىلدە 2004 ج.) اجال قۇشقان...
2017 ج. 11 جەلتوقسان
جەلتوقسان كوتەرىلىسى
ماسكەۋدىڭ شەشىمىنە نارازىلىق ءبىلدىرىپ، 1986 جىلى جەلتوقساننىڭ ىزعارلى كۇنى برەجنيەۆ اتىنداعى الاڭعا شىققان قازاق جاستارى
2017 ج. 5 جەلتوقسان
بالعوجا بي
بالعوجا جاڭبىرشى ۇلى (تۋعان جىلى بەلگىسىز - 1860) - بي. ىبىراي ءالتىنساريننىڭ اتاسى. ورتا ءجۇزدىڭ قىپشاق تايپاسىنىڭ ۇزىن رۋىنان شىققان. قازىرگى قوستاناي وبلىسىنىڭ قوستاناي اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. 18...
2017 ج. 28 قاراشا
ىستامبۇلدىڭ الىنۋى
تاريح شىنىندا دا اركىمنىڭ ءبىلۋى قاجەتتى عىلىم. ويتكەنى قازىرگى تاڭدا بولىپ جاتقان ءاربىر وقيعانىڭ وتكەنمەن بايلانىسى بار. بۇگىنگى قۇبىلىستاردى ءتۇسىنۋ جانە كەلەشەككە جول سالۋ ءۇشىن تاريحتى ءبىلۋ قاجەت....
2017 ج. 8 قاراشا
ناپولەون بوناپارت - بۇكىل ەۋروپا يمپەراتورى
سىزبەن كەلىسپەيتىنتەردەن ەمەس، سىزبەن كەلىسپەي، ءبىراق ايتۋعا باتىلى بارمايتىنداردان قورقۋ كەرەك. ناپولەون بوناپارت
2017 ج. 4 قاراشا
ۇلى جىبەك جولى
بايىرعى زاماندا جەردىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە تۇراتىن ادامدار بىر-بىرىمەن ساۋدا بايلانىسىن جۇرگىزگەن. العاشىندا بۇل ءزارۋ زاتتارمەن ايىرباس رەتىندە جۇزەگە اسقان. مىسالى، اسىل تاستار، التىن، كۇمىس، تۇز، ش...
باسقا ايدارلار