Kazakistan Ulusal Bankası'nın 23 Ekim'de duyurduğu üzere politika faizini %16,25'ten %15,75'e indirmesi kredileri ucuzlatıyor, mevduatları ise daha az cazip hale getiriyor; ancak bu adımın konut piyasasına henüz bir etkisi yok. İnşaat ve kentsel dönüşüm uzmanı Dilyara Seytnurova, BuildExpert Telegram kanalında yaptığı açıklamada, ipoteğin gerçekten ucuzlaması için faiz oranında çok daha ciddi bir değişiklik gerektiğini, bu arada Kazakistanlılar için biriktirmenin daha avantajlı olduğunu belirtti; haber infohub.kz sitesinde.
Uzmana göre, %15,75'lik politika faizi ve bankaların marjı dikkate alındığında Kazakistan'da inşaat projelerinin finansmanı yaklaşık %20 faizle yapılıyor. Müteahhitlere krediler tam olarak bu oran üzerinden veriliyor ve bu hâlâ yüksek bir seviye. Dolayısıyla bu değeri düşürmek için Ulusal Bankası'nın faizi daha da indirmesi gerekiyor.
«Projelerin ekonomisi ancak faiz %13–14'ün altına indiğinde değişmeye başlıyor; bu da 2028 ufku demek. Üstelik sektör ucuz kredi olmadan da büyüyor. Dokuz ayda GSYH %4,2 arttı ve Ulusal Bankası inşaatı başlıca itici güçlerden biri olarak adlandırıyor. Bütçe kaynakları hariç, ham madde dışı sektöre yapılan yatırımlar %25 arttı. İnşaata para akıyor, ama bankalardan değil; bütçeden, kamu ağırlıklı sektörden ve öz kaynaklardan geliyor. Almatı'daki kentsel dönüşüm için de bir yıl önceki sonuç aynı: projeler KÖİ ve imtiyazlı programlarla yaşıyor», diyor Dilyara Seytnurova.
İpotekle konut alanlar için de değişiklik sembolik kaldı. «Bankanın indirimi tamamen kredi fiyatına yansıtması durumunda, 20 milyon tenge tutarında 20 yıllık piyasa ipoteğinin aylık ödemesi yaklaşık 8 bin tenge azalacak. Konut erişilebilirliği böyle oluşmuyor», diye belirtiyor uzman.
Aynı zamanda Ulusal Bankası'nın politika faizini indirmesinin iki iyi haberini de aktarıyor. Birincisi, enflasyon düşüyor: değeri 12 aydır üst üste geriliyor ve %9,3 seviyesinde seyrediyor. İkincisi, halkın enflasyon beklentileri azalıyor; Kazakistanlılar fiyat artışını daha az bekliyor, bu da ekonomik davranışlarını etkiliyor. Nitekim eylülde beklentiler bir ayda %12,1'den %11,8'e geriledi ve uzun süredir ilk kez %12 eşiğinin altına indi. Bu, olumlu ekonomik koşulların beklendiğine, dolayısıyla halkın ve iş dünyasının hareketliliğinin artacağına işaret ediyor.
Ancak kötü bir haber de var. «Ulusal Bankası uyarıyor: yıl sonuna doğru enflasyon, kamu hizmet tarifelerindeki düşük baz etkisi nedeniyle hızlanabilir. Hatırlatayım, Ekim 2025'ten Mart 2026'ya kadar moratoryum yürürlükteydi ve tarifeler o dönemde %14 indirilmişti. Etkisi kışın ortaya çıkacak. Mevduat şimdilik enflasyonu belirgin bir farkla geride bırakıyor. Şimdi peşinat vermek ile bir yıl daha biriktirmek arasında seçim yapan bir aile için hesap hâlâ acele etmenin lehine değil», diye sözlerini tamamlıyor Dilyara Seytnurova.