Беташар — келіннің бетін ашып, оны күйеу жақтың туыстарымен таныстыратын салт. Бұл жай ғана рәсім емес: беташар арқылы келін жаңа әулеттің құрылымын, кімге қалай сәлем ететінін, кімнің қандай орны бар екенін біледі.

Беташар жыры «Ашаман!» деген қайырмамен әр туысқа сәлем еткізе отырып айтылады. Төменде беташар жырының толық мәтіні және жаңа түскен келінге арналған тілектер берілген.

Беташар жыры (толық мәтін)

Бисмиллә деп бастайын сөздің басын,
Жиналған жұрт тыңдасын, ақ батасын.
Бүгін бізге келін боп түскен жанның
Ашайын мен алдымен ақ бетасын.
Келін болып келдің сен бұл үйге,
Ұяң болды, ұйығың болды бүгін де.
Аяғыңды құтты бас, шырағым,
Береке боп қон бұл үйдің іргесіне!
Алдымен сәлем ет ата-енеңе —
Олар — сенің екінші әке-шешең.
Олар айтқан сөзді жерге тастама,
Ақ батасын ал сен әрбір кешең.
Ашаман!
Одан кейін қайын атаң отыр анау,
Бұл әулеттің тірегі, биік тауы.
Ол — ақылдың кені, елдің сыйлысы,
Сәлем ет те, тыңда оның айтқан сөзін дауылдай-ау.
Ашаман!
Мына тұрған — қайын енең, мейірімді,
Ол сені қызындай көрсін, бейілді.
Ас пісіру, ұйым ұстау — сол кісіден
Үйрен, шырақ, ұстай көр әдептіңді.
Ашаман!
Мына отырған қайын ағаң — үлкен тірек,
Оны сыйла, оған айт әр бір тілек.
Ол — күйеуіңнің көлеңкесі, сүйенері,
Сәлем ет те, орныңды бір білек.
Ашаман!
Мына тұрған қайын сіңлің, келіншегім,
Ол — сенің құрбың да, сырласың да, серігің.
Абысындық — алтын жіп, үзілмесін,
Сәлем ет те, сақта оның еркелігін.
Ашаман!
Мына отырған нағашылар, жиендер,
Бұл әулеттің қанатындай киелі ел.
Сәлем ет те, бәрін тегіс сыйлай біл,
Сыйлағанға сый қайтады — сүйіп кел.
Ашаман!
Ағайынның бәрін тегіс таныдың,
Енді айтайын соңғы сөзін жырымның:
Ұл-қызды бол, ұяң берік, төрің кең,
Ақ бетіңдей ақ болсын әр күнің!
Ашаман!

Беташардан кейін келінге айтылатын бата

Ақ бетіңді ашқанда
Ақ тілекті шаштық біз.
Осы үйдің берекесі
Сенен басталсын, қарағым.
Ата-енеңе бала бол,
Абысынға пана бол.
Күйеуіңе жар болып,
Шаңыраққа шамшырақ, ана бол!
Аяғың құтты болсын,
Пейілің кең болсын.
Осы үйге кіргеннен
Ырыс еселеп өссін!
Әумин!

Жаңа түскен келінге қысқа тілек

Келін, аяғың құтты болсын! Бұл үй бүгіннен бастап сенің де үйің. Кірген есігіңнен береке кірсін, төрлеген төріңнен қуаныш кетпесін!
Ақ жаулықты бол, қарағым! Ата-енеңнің алақанында, жарыңның жүрегінде жүр. Ұл-қызыңның қызығын көр!
Беташарың құтты болсын! Ақ бетіңдей ақ пейілің осы шаңырақты жарық қылсын!

Беташарға арналған қысқа құттықтау (SMS үлгісі)

Беташарың құтты болсын! Аяғың құтты, пейілің кең болсын!
Жаңа шаңырағыңа береке боп қон, келін! Бақытты бол!
Ақ бетің ашылды — ақ жолың ашылсын!
Абысын-ажын тату, ата-енең разы болсын. Құтты болсын!

Жиі қойылатын сұрақтар

Беташарды кім айтады?

Беташарды әдетте домбырамен ән салатын өнерпаз немесе тойға арнайы шақырылған жырау айтады. Бұрын беташарды ауылдың әнші жігіті орындаған.

«Ашаман!» деген не?

«Ашаман!» — беташардың қайырмасы, «бетін ашамын» дегеннің қысқарған түрі. Әр туысқа сәлем еткізген сайын жыршы осылай дейді, жиналған жұрт та қосыла айтады.

Беташар қашан жасалады?

Беташар келін күйеу жақтың үйіне түскен күні, той басталар алдында немесе тойдың басында жасалады. Рәсім аяқталған соң келіннің бетіндегі шымылдық алынып, ол ағайынға ашық жүзбен танысады.

Беташарда келін не істейді?

Келін жыршы атаған әр туысқа иіліп сәлем етеді. Сәлем еткенде үнсіз болады, ал сәлем алған туыс «көрімдік» береді.

Ұқсас бөлімдер