Қазақстанда автомобиль тасымалы саласында өзін-өзі реттеу тетіктерін енгізу бойынша пилоттық жоба аяқталды. Бұл жоба такси нарығын реформалаудың негізі бола алады... деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Жолаушылар тасымалында өзін-өзі реттеу туралы пікірталас 2023 жылдан бері жалғасып келеді. Сол жылы Көлік министрлігі парламентке тиісті заң жобасын енгізген еді. Тұжырымдама бойынша, функциялардың бір бөлігі кәсіби бірлестіктерге берілуі тиіс: стандарттарды белгілеу, тізілімдерді жүргізу, талаптардың сақталуын бақылау. Шенеуніктер қауіпсіздікті арттырып, заңсыз нарықты қысқартуды күткен, алайда сала өкілдері жобаны сынға алып, қатысушылардың рөлі жеткіліксіз деп есептеген.
Пилот 3 сәуірден 3 шілдеге дейін Астана, Алматы және Шымкент қалаларында өтті. Оператор ретінде Қазақстан Автокөлікшілер одағы әрекет етті. Жоба тұрақты халықаралық және облысаралық автобус тасымалын, тұрақты емес автобус тасымалын, таксиді, автовокзалдар мен автостанцияларды қамтыды. Одақта тізілімді қалыптастыру, тасымалдаушыларды тексеру, жүргізушілердің рұқсатын бақылау, цифрлық деректер алмасу және шағымдарды қарау тетіктері тексерілгенін хабарлады.
Пилоттың ерекшелігі — мемлекеттік бақылау функцияларының өзін-өзі реттейтін ұйымға берілуі, оның ішінде заңнама мен салалық стандарттардың сақталуын қадағалау. Одақтың пікірінше, бұл өзін-өзі тәртіпті күшейтіп, өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыруы керек.
Жобаға 26 автобус тасымалдаушысы, бір автовокзал және 15 таксомотор кәсіпорны қатысты. Алайда цифрлық платформа-агрегаторлардың қатысуы шектеулі болды: тек бір платформа (атауы нақтыланбаған) қатысты, дегенмен таксиге тапсырыстардың көпшілігі дәл осылар арқылы жүзеге асырылады. Агрегаторлар үшін жеке пилот жоспарланбаған, бірақ олар өзін-өзі реттеу жүйесіне қатысушы болады деп күтілуде.
Одақта СРО қатысушылары заң бойынша қызмет саласының бірлігімен анықталатынын, бұл агрегаторларды да олардың қатарына жатқызатынын атап өтті. Цифрлық платформалар болашақта жол қозғалысы қауіпсіздігі талаптарының сақталуын қамтамасыз етуі тиіс. Дегенмен, агрегаторлар мен тасымалдаушылар арасындағы жауапкершілікті бөлу, жүргізушілерді қабылдау және сапаны бақылау мәселелері әлі де ашық күйінде қалуда.
Пилоттың нәтижелері жолаушылар үшін маңызды, өйткені болашақ өзін-өзі реттеу моделіне байланысты сапарлардың құны мен қолжетімділігі өзгереді. Тасымалдаушыларға қойылатын қосымша талаптар шығындардың өсуіне, демек бағаның көтерілуіне әкелуі мүмкін. Қазір жобаның сәтті немесе сәтсіз деп танылуы туралы шешімді күту қажет, бұл саланың одан әрі дамуын анықтайды.