InfoHub Logo

— Sen meni tanymaı qaldyń ba, nege úndemeısiń Maqsut?

Ol til qatpady. Bosaǵada turdy da qoıdy.

— Bir-birimizdi kórmegeli otyz jylǵa jýyq boldy, Maqsut. Sen soǵysqa ketkende, men jıyrma segizde edim ǵoı.

Ol úndemedi.

— Qartaıdym, Maqsut. Al sen dál osydan otyz jyl burynǵy qalpyńda qalypsyń.

Ol úndemedi.

— Tanymadyń ba, Maqsut? Men Hadıshamyn ǵoı! Seni áne keledi, mine keledi dep otyr edim. Jurt kórse, seni meniń balam der. Sen, sirá, sol sózden qorqyp tursyń ǵoı.

Ol úndemedi.

— Bosaǵada turǵanyń qalaı, Maqsut! Tórge shyq, óz úıiń ǵoı.

Hadısha Maqsutty qolynan ustap tórge alyp shyqpaq bolyp,ilgeri attaıyn dep edi — ornynan qozǵala almady. Arada eki adym jer, biraq alynbas asý sıaqty. Jilik-jiligine qorǵasyn quıyp, jerge qaǵyp qoıǵandaı tyrp etýge dármen joq.

Al Maqsut tabaldyryqta áli tur.

— Seniń kelgeniń jaqsy boldy, Maqsut, — deıdi Hadısha. — Týysyń Shalabaıdyń qorlyǵyna shydaı almaı, seni aıqaılap turyp shaqyryp em, estigen ekensiń... Shalabaıdyń byltyr kúıeýge tıgen qyzy tórkinine túse kelipti. Ol qyzdy sen kórgen joqsyń, munda týǵan bala ǵoı. Qaǵynyp, byltyr baıǵa qashyp ketken. Shalabaı qyzyna: «Endi seniń óligińdi ǵana kóreıin», — dep edi, báleni me, qudasy baqýat neme eken. Shalabaıdyń kómeıine tas tyǵylǵan qasqyrdaı boldy da qaldy. Tas qaýyp, tapqanyńdy ıt jegir. Meıli ǵoı, qyz – jat jurttyq. Kúláı turmaq, seniń jalǵyz qyzyń Janat ta áldeqashan turmys quryp, balaly-shaǵaly bop ketken. «Qolyma kóship kel, jalǵyzdan-jalǵyz qaıtip otyrasyń» dep myń aıtyp jalyndy — barmadym. — «Maqsuttyń úıiniń tútini óshpesin — otyramyn osynda»,—dedim.

Oı, aljyǵan basym, birdi aıtyp, birine ketkenim... Bári anaý Shalabaıdyń qyzy Kúláıdan shyqty ǵoı. Kúláı kúıeýimen kelip tústi. Aýyl bolyp jıyldyq. Kúıeý men Kúláı alyp kelgen qorjynnyń aýzyn ózim ashamyn ǵoı dep otyrǵanmyn. Ata jaǵynan alǵanda, menen jaqyn kimi bar Shalabaıdyń? Atalastan osy Maqsuttyń úıinen jaqyn eshkimi joq qoı, bile-bilse. Bilmedi. Aıdaladaǵy Aqshaı kempir ustady qorjynnyń aýzyn. Aqshaı kempirdiń búginde murnynan esekqurt túsedi. Shaly qasynda, úsh birdeı kelini qyzmetin istep tur. Shıfrlep segiz bólmeli úı saldyrǵan, balalarynyń bas-basyna motosıkli bar. Shalabaı shirkin, seniń iniń, meniń qaınym ǵoı, qaıyn bolmaı qata qalǵyr, qorjyndy maǵan ustatýǵa jaramady.

Buryn bir qudaıdyń basqa salǵanyna kónip, joqshylyqty da, toqshylyqty da kórip, kóndikken bas qoı myna bas. Biraq anaý qorlyqqa shydamadym:

— Áı, shyraq, — dedim Shalabaıǵa, — arýaq atyp ketpesin, — dedim. – Eger Maqsut bolsa, men kimmin? Hadısha bolar edim, aldymnan kóldeneń júrmes ediń sen shirik, — dedim. — Maqsut joq bolǵan soń, men sıaqty jetim kempirdi elemeısiń,—dedim. — Arýaq atqyr bolmasań anaý Aqshaı kim, men kim?—dedim.—Jón bilmeıtin qandaı kórgensiz ediń,—dedim.—Tuqshıyp, tómen qarap, jer shuqylaıdy, jerge kirgir.

Al, álgi Aqshaı qutyrsyn.

— Aldy-artynyń bárin jalmaǵan qaqbas, — dedi meni. — Ólip qalmaı japadan-jalǵyz neǵyp otyrsyń. Qorjynnyń aýzyn ustaǵan seniń ne teńiń, qaqbas, — dedi.

— Áı, Aqshaı,—dedim men de. Qanym qaraıyp ketti. — Aldy-artymdy jalmap, jalmaýyz bolaıyn dep qudaıdan tilegen joqpyn, dedim. — Maqsut kóppen birge ásker ketti. Seniń baıyń Quraqbas qusap áskerden qashyp, úsh jyl boıy taýda taǵy bop júrgen joq dedim. Qyzym Janat bolsa, turmysqa shyqty, qudaıǵa shúkir, qazir balaly-shaǵaly, — dedim. — Ózim bolsam, Maqsuttyń otyn óshirmeı, tútinin tútetip otyrmyn. «Qyryq jyl qyrǵyn bolsa da—ajaldy óledi». Kebenek kıgen, áıteýir, bir keledi. Maqsut úıden kebin kıip attanǵan joq qoı, — dedim. — Ony men semiz dep soıǵan joqpyn, etti dep satqan joqpyn, men qaıdan qaqbas bolamyn,—dedim.

Sóıtip em:

— Sorlysyń, sorly, — dep Aqshaı ernin shyǵardy, ernińe kúıdirgi shyqqyr. — Taǵy otyz jyl kút, keledi Maqsut, — dep keketti.

— Kútemin,—dedim. — Júz jyl kútemin,—dedim.

Sóıttim de, yzaǵa shydaı almaı, aıqaı salyp dalaǵa atyp shyqtym.

— Qaıdasyń, Maqsut! — dep aıqaıladym. Úıge endi kirip otyrǵanym da osy edi, sen kelip qaldyń, Maqsut. Aqshaı endi ne betin aıtar eken, bálem. Kisimsip, qyzdan kelgen qorjynnyń aýzyn ustap, dárejege jetip, jetisip edi, endi qarabet boldy, qarań qalǵyr...

Ol úndemedi. Bárin únsiz tyńdap bosaǵada áli tur:

— Hege úndemeısiń, Maqsut?! — dep Hadısha sonda shyńǵyryp jiberdi.

* * *

Hadısha óz daýsynan ózi shoshyp oıandy. Kádimgi úıi. Úıde jalǵyz ózi. Tań atyp qalypty. Sıyrdy saýyp, tabynǵa qosatyn ýaqyt bolypty.

— Shynnan taǵy da tús pe?—dedi ózine-ózi. — Shynnan Maqsut bir til qatpady ma?—dedi ózine-ózi.

Al, shyndyǵynda, Hadısha Aqshaıdan kórgen qorlyǵyn aryz etip aıtqanda, sol túste Maqsut saı-súıegi syrqyrap egilip edi. Qanshama jubatý sózder aıtyp edi Hadıshaǵa.

Biraq ólgenderdiń kózinen esh ýaqytta jas shyqpaıdy. Ólgenderdiń sózin tiriler esh ýaqytta esite almaıdy.

Al Hadısha bolsa:

— Maqsut tym bolmasa túsimde kórgende nege bir til qatpady?— dep áli ań-tań.

---