Almatyda jasyl jelekterdi kútip ustaý erejelerin aǵashtardy kesýdiń halyqaralyq standarttarymen tolyqtyrý usynyldy. Sarapshylardyń pikirinshe, qoldanystaǵy talaptar tájdi durys qalyptastyrýǵa jetkiliksiz, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
2023 jyly Almatyda qabyldanǵan jasyl jelekterdi kútip ustaý jáne qorǵaý erejeleri aǵashtardy kútý qajettiligin kózdeıdi, alaıda kesý tehnıkasy men tájdi qalyptastyrý jóninde egjeı-tegjeıli nusqaýlar joq.
Durys kesýdiń mańyzy
Mamandar mysal retinde Naýryzbaı aýdanyndaǵy Áshimov kóshesindegi aǵashtardy keltiredi. Munda eresek qaraǵashtardy aldymen 3–4 m bıiktikke deıin kesip, keıin tájderin shar tárizdi etip qalyptastyrǵan.
Ýrbanıst Rınat Sabırovtyń aıtýynsha, mundaı kesýden keıin aǵashtar óziniń ekologıalyq qyzmetin — kóleńke jasaý, kóshelerdiń qyzýyn azaıtý jáne shýdan qorǵaý — aıtarlyqtaı nashar atqarady.
Tájdi túbegeıli alyp tastaý aǵash úshin stress týdyrady. Sonymen qatar qatty kesilgen tájdiń ishinde kóptegen jas órkender paıda bolýy múmkin, al butaqtardyń shamadan tys qalyńdyǵy qatty jel kezinde aǵashqa túsetin salmaqty arttyrady.
Taǵy bir keń taraǵan tájirıbe — tájdi shamadan tys kóterý, ıaǵnı japyraqtyń kóp bóligi aǵashtyń tek joǵarǵy jaǵynda qalady. Bul japyraq betiniń aýdanyn azaıtyp, butaqtardyń zaqymdalý qaýpin arttyrýy múmkin.
Halyqaralyq standarttar ne usynady
Mysaly, AQSH-ta aǵashtardy kesýge qoıylatyn talaptar ANSI A300 standartynda jazylǵan. Eýropalyq European Tree Pruning Standard birneshe aralasý túrin qarastyrady.
Qalyptastyrýshy kesý negizinen aǵashtyń ósýiniń erte kezeńderinde qoldanylady. Búıirlik qysqartý, mysaly, táj men ǵımarattar nemese elektr jelileri arasyndaǵy qashyqtyqty arttyrý úshin paıdalanylady. Bul rette japyraq betin barynsha saqtaý usynylady.
Tájdi geometrıalyq qalyptastyrýdyń da shekteýleri bar jáne ol birinshi kezekte jas aǵashtarǵa qoldanylady, al eresek ósimdikter úshin tabıǵı pishinin saqtaǵan jón.
Almatyda buny qalaı qoldaný usynylady
Mamandar halyqaralyq normalardy Almatynyń klımaty men qalalyq ortasyna beıimdeý qajet dep sanaıdy. Munda aǵashtar kóshelerdi ystyqtan, shýdan jáne aýanyń lastanýynan qorǵaýda mańyzdy ról atqarady.
Aǵashtar qatty kesilgen ýchaskelerde tájdiń tabıǵı pishinin birtindep qalpyna keltirý, butaqtardy qaıtadan túbegeıli kesýge jol bermeý usynylady.
Buǵan deıin Kýrsıv ystyqta tútinge ákeletin aǵashtar týraly jazǵan, Qytaıdaǵy ǵalymdar anyqtady.