Dárigerlerdiń «bul qalypty jaǵdaı» degen sózi pasıentti jubatýǵa arnalǵan, biraq keıde ol qate túsinilýi múmkin. Adam sımptom qalypty dep sanalǵandyqtan, ony emdeýdiń qajeti joq dep oılaýy múmkin, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
San-Dıegodaǵy Kalıfornıa ýnıversıtetiniń ǵalymdary 14 onlaın-eksperıment serıasyn júrgizdi, oǵan 9 371 adam qatysty. Qatysýshylarǵa menopaýza, mıgren, tis aýrýy, maýsymdyq alergıa, qandaǵy glúkoza deńgeıiniń joǵarylaýy jáne basqa da jaǵdaılarǵa baılanysty ártúrli medısınalyq senarıler usynyldy.
Keıbir senarılerde dáriger sıpattalǵan sımptomnyń belgili bir jaǵdaı úshin qalypty nemese tıptik ekenin aıtty, al basqalarynda mundaı tujyrym bolmady. Osydan keıin zertteýshiler qatysýshylardyń emdelýge daıyndyǵyn baǵalady.
Ártúrli eksperımentterde bir nátıje qaıtalandy: sımptomdy «qalypty» dep ataǵannan keıin adamdar kómek suraýǵa nıeti týraly sırek habarlady. Sonymen qatar, jeke eksperımentterge qatysqan medısına qyzmetkerleriniń ózderi basqasha kútti. Olar sımptomdy qalypqa keltirý pasıenttiń emdelýge daıyndyǵyn arttyrady nemese múlde áser etpeıdi dep boljady.
Avtorlardyń pikirinshe, sebep adamnyń «qalypty» sózin qalaı túsindiretininde bolýy múmkin. Dáriger munymen kóptegen adamdar kezdesedi, bul jerde erekshe eshteńe joq degendi meńzeýi múmkin. Pasıent bul qalypty bolǵandyqtan, ony emdeýdiń qajeti joq dep sanaýy múmkin.
Zertteýshiler adamdardyń sımptomnyń taralýy týraly aqparatqa qalaı jaýap beretinin bólek tekserdi. «Mundaı belgiler kóptegen adamdarda kezdesedi» degen habarlama men «bul qalypty jaǵdaı» degen sóz ártúrli qabyldanýy múmkin ekeni anyqtaldy. Avtorlardyń pikirinshe, «qalypty» sózi taralý týraly aqparatty ǵana emes, sonymen qatar adamnyń qalaı áreket etýi kerektigi týraly qosymsha sıgnaldy da jetkize alady. Iaǵnı, pasıent mundaı jaǵdaıda kómek suraýdyń qajeti joq dep sheshýi múmkin. Mysaly, «ystyq ustaý — menopaýzanyń qalypty bóligi» degen sóz «ystyq ustaý menopaýza kezinde óte jıi kezdesedi» degennen basqasha qabyldanýy múmkin.
«Bul qalypty jaǵdaı» degen sózdiń áseri dáriger sımptomnyń taralýy ony mindetti túrde kóterý kerek degendi bildirmeıtinin qosymsha túsindirgende álsiredi. Taǵy bir nusqa — pasıentke sımptom kúndelikti ómirge kedergi keltirse, emdeý qajet ekenin tikeleı aıtý. Mysaly, dáriger: «Mundaı belgiler menopaýza kezinde jıi kezdesedi. Biraq olar sizdiń ómirińizge kedergi keltirse, bul olardy jaı ǵana kóterý kerek degendi bildirmeıdi», — dep aıta alady. Osylaısha pasıent birden eki aqparat alady: onyń jaǵdaıy mindetti túrde erekshe nemese qaýipti emes, biraq sonymen birge kómek qajet bolýy múmkin.
Jumystyń mańyzdy shekteýi bar. Barlyq eksperımentter onlaın júrgizildi, al ǵalymdar negizinen qatysýshylardyń emdelýge júginý nıetin baǵalady, naqty medısınalyq ótinishterdi emes. Sondyqtan nátıjeler «bul qalypty jaǵdaı» degen sózden keıin kez kelgen pasıent mindetti túrde emdeýden bas tartady degendi bildirmeıdi. Zertteý medısınalyq komýnıkasıanyń mańyzdylyǵyn kórsetedi. Ol pasıenttiń alańdaýshylyǵyna ǵana emes, sonymen qatar onyń kómek suraý týraly sheshimine de áser etýi múmkin.