InfoHub Logo

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Akjan esimdi ahalteke tulpary birden birneshe sheteldik basylymnyń nazaryna ilikti. Olardyń qatarynda Qytaıdyń ulttyq áýe kompanıasynyń resmı jýrnaly Wings of China jáne reseılik arnaıy avıasıalyq basylym «Rossıa» bar.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Wings of China jýrnaly Akjandy «qudaıdyń sáıgúligi» jáne «aspan tulpary» dep atap, onyń sulýlyǵyn erekshe epıtettermen sýrettegen. Basylym ahalteke tuqymynyń ejelgi ári erekshe aqyldy janýarlar ekenin, olardyń adammen tereń baılanys ornatatynyn atap ótedi.

«Dala arıstokratıasy»

«Rossıa» jýrnalynda Prezıdenttiń tulparyna «Uly dalanyń aspan tulpary» degen taqyryppen bir bettik maqala arnalǵan. Munda da Akjannyń kórkem kelbeti basa aıtylady.

«Akjanǵa qarap, ejelgi aqyndardyń bul tulparlardy jyrtqysh gepard, shapshań borzyı ıti jáne taǵy ormen salystyrǵany ne úshin ekenin túsinesiz. Bul – qozǵalystaǵy tarıh, dala arıstokratıasy, myńdaǵan jyldar tereńine ketetin ata-babalar shejiresi», – dep jazylǵan maqalada.

Akjan – Qazaqstannyń sımvoly

Maqala avtory Akjannyń Qasym-Jomart Toqaevtyń súıikti tulpary ekenin aıta kelip, onyń minezine toqtalady: namysshyl, sezimtal ári óte aqyldy, tek ózi dos bolýǵa laıyq adamdardy tańdaıdy eken. Basylymnyń pikirinshe, Akjan Qazaqstannyń ózi sıaqty.

«Akjan óziniń bar bolmysymen qazaq jeriniń mádenı kodyn beıneleıdi. Bul – symbat, kúsh, kemeldik. Bul – dalanyń máńgilik lebi men maqtanyshy. Bul – óz tamyryn umytpaı, jańa shyńdarǵa umtylǵan eldiń bolashaǵynyń kepili», – dep qorytyndylaıdy basylym.

Akjannyń shyqqan tegi

Qazaqstandyq Tengri bortyndaǵy jýrnalynda da Akjan týraly aqparat jarıalanǵan. Onda tulpardyń shyqqan tegi týraly tolyǵyraq baıandalǵan. Akjan 2025 jyldyń naýryz aıynda Astanada týǵan.

«Akjan – taza qandy ahaltekeler Ganatly men Tabystyń urpaǵy. Asyl tuqymdy qordyń naǵyz qazynasy», – delingen maqalada.

Akjan tulpary týraly ne belgili?

Esterińizge sala keteıik, mamyr aıynyń basynda Qazaqstan Prezıdenti óziniń tulparlarynyń sýretterin jarıalaǵan bolatyn. Jeli qoldanýshylary ásirese sırek kezdesetin, aqshyl-sary (ızabellovyı) tústi Akjanǵa qatty tańǵalǵan edi. Ahalteke tuqymynda mundaı tústi tulparlardyń úlesi shamamen 3 paıyzdy quraıdy. Tulpardyń esimin («Aqjan» – qazaq tilinen aýdarǵanda «Aq kóńil/Taza jan») Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi qoıǵan.

Ahalteke tuqymy

Ahalteke jylqysy – kóptegen tuqymdarǵa, sonyń ishinde arab jylqysyna jáne taza qandy verhovoıǵa áser etken eń kóne mádenı tuqymdardyń biri. Arab jylqysymen qatar, taza qandy tuqymdar qataryna jatady, óıtkeni 5000 jyl boıy basqa tuqymdarmen shaǵylystyrylmaǵan etalondy verhovoı jylqy bolyp sanalady. Mamandar ahalteke jylqylarynyń denesi maısyz, erekshe tózimdi ári atqa minýge óte qolaıly ekenin aıtady.

Basqa jylqylarǵa qaraǵanda, ahaltekelerge qatygezdik nemese nemquraılylyq kózqaras áldeqaıda qatty áser etedi. Barlyq taza qandy jylqylar sıaqty, ahalteke tuqymyna erekshe qarym-qatynas qajet. Jelide ahaltekelerdiń jaıaý júris pen jelis kezinde jerge tımeı, sýdaı syrǵıtyny da aıtylady.