Jyl saıyn myńdaǵan qazaqstandyqtar ormandar men taýlarǵa jıdek, sańyraýqulaq, jańǵaq jáne dárilik shópter jınaýǵa barady. Alaıda Ekologıa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń anyqtaýynsha, keıbir ósimdikterdi jınaǵany úshin aıyppul salynýy múmkin, al keı jaǵdaıda bas bostandyǵynan aıyrýǵa deıin barady, dep habarlaıdy infohub.kz.
Ósimdik álemin qorǵaý jáne paıdalaný erejeleri birneshe zańmen retteledi: «Ósimdik álemi týraly» zań, Orman kodeksi jáne «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly» zań. Qarapaıym azamattarǵa jeke qajettilikteri úshin jabaıy ósimdikterdi jınaǵanda ruqsat qajet emes. Mınıstrlikte túsindirgendeı, «jeke tulǵalar sırek kezdesetin jáne joıylý qaýpi tóngen ósimdik túrlerin qospaǵanda, jabaıy jemisterdi, jańǵaqtardy, sańyraýqulaqtardy, jıdekterdi, dárilik shıkizatty jáne basqa da ósimdik resýrstaryn jınaý úshin ruqsat qujattaryn almaı, ósimdik álemi obektilerin jalpy paıdalanýǵa quqyly».
Sonymen qatar, jeke paıdalanýǵa arnalǵan jınaý kólemi oblystyń nemese respýblıkalyq mańyzy bar qalanyń ókildi organy bekitetin jergilikti normatıvtermen retteledi. Eger jınalǵan kólem belgilengen normadan asyp ketse, jınaý kásipkerlik qyzmetke teńestirilip, aqy tóleýdi talap etedi. Búkil elge biryńǵaı lımıtter joq. Mınıstrlikte atap ótkendeı: «Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasy azamattardyń jeke qajettilikteri úshin jabaıy jıdekterdi, sańyraýqulaqtardy, jańǵaqtardy jáne dárilik ósimdikterdi jınaýǵa biryńǵaı sandyq normalardy (kılogramdaǵy lımıtterdi) belgilemegen».
Ósimdik resýrstaryn paıdalanǵany úshin tólem mólsherlemeleri jergilikti deńgeıde belgilenedi, sondyqtan ártúrli aımaqtarda erejeler erekshelenýi múmkin. Baqylaýdy Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń aýmaqtyq bólimsheleri, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar men orman mekemeleriniń memlekettik ınspektorlary júrgizedi. Órt qaýipti kezeńge jáne ormandarǵa jappaı kelý maýsymyna erekshe kóńil bólinedi.
Qazaqstannyń Qyzyl kitabyna engizilgen ósimdikterdi jınaýǵa qatań tyıym salynǵan. Sondaı-aq erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtarda shekteýler qoldanylady. Sırek kezdesetin túrlerdiń tizbesin úkimet bekitedi jáne ol ashyq qoljetimdi. Qoryqtarda, ulttyq parkterde jáne rezervattarda jınaý fýnksıonaldyq aımaqqa baılanysty tolyǵymen tyıym salynýy nemese shektelýi múmkin.
Zańsyz jınaý úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik qarastyrylǵan. Ákimshilik kodekstiń 370-babyna sáıkes, buzýshylyq eskertýge nemese 7 AEK mólsherinde aıyppulǵa, al erekshe qorǵalatyn aýmaqta 30 AEK aıyppulǵa ákep soǵady. Sırek kezdesetin túrlermen zańsyz aınalysqany úshin Qylmystyq kodekstiń 339-baby boıynsha qylmystyq jaýapkershilik bastalady. Jaza 3000 AEK-ke deıin aıyppul, túzeý jumystary, 800 saǵatqa deıin qoǵamdyq jumystarǵa tartý, úsh jylǵa deıin bas bostandyǵyn shekteý nemese múlkin tárkileı otyryp, úsh jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý, sondaı-aq bes jylǵa deıin belgili bir laýazymdardy atqarý nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqyǵynan aıyrý bolýy múmkin. Eger qylmys uıymdasqan top jasasa nemese erekshe iri zalal keltirse, bas bostandyǵynan aıyrý merzimi múlikti tárkileý jáne belgili bir laýazymdardy atqarýǵa tyıym salýmen 7–12 jylǵa deıin uzartylady.
Sonymen qatar, mınıstrlikte jeke qajettilikter úshin jabaıy ósimdikterdi jınaýǵa aqy engizýdi josparlamaıtynyn málimdedi: «Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Respýblıkasy Ekologıa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi azamattardyń jeke qajettilikteri úshin jabaıy jıdekterdi, sańyraýqulaqtardy, jańǵaqtardy jáne dárilik ósimdikterdi jınaýyna aqy engizý máselelerin qarastyrmaıdy». Sondaı-aq qoldanystaǵy tártipti qataıtý týraly usynystar da qarastyrylmaıdy. Ósimdik áleminiń jaı-kúıin taldaý únemi júrgiziledi, qajet bolǵan jaǵdaıda ózgerister ǵylymı negizdeý jáne tabıǵatty qorǵaý men azamattardyń quqyqtary arasyndaǵy teńgerimdi eskere otyryp engiziletin bolady.