BUU-nyń atom energıasy jónindegi halyqaralyq agenttigi (MAGATE) Irandy ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly shart boıynsha mindettemelerin oryndamaǵany úshin Qaýipsizdik Keńesine joldady. Bul — sońǵy 20 jyldaǵy alǵashqy mundaı qadam, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Venada ótken MAGATE basqarmasynyń otyrysynda osyǵan qatysty qarar qabyldandy. Qujatta Irannyń ıadrolyq materıaly, onyń ishinde joǵary baıytylǵan ýran qory týraly aqparattyń jetkiliksizdigi, sondaı-aq MAGATE ınspektorlarynyń ıadrolyq nysandarǵa qol jetkize almaýy atap kórsetilgen.
Tegeran MAGATE sheshimin aıyptap, ıadrolyq nysandarǵa jasalǵan AQSh pen Izraıl shabýyldaryn tekserý prosesiniń buzylýyna sebep retinde kórsetti. Degenmen, jańa sanksıalar engizilýi ekitalaı, óıtkeni Irannyń odaqtastary — Qytaı men Reseı — Qaýipsizdik Keńesinde veto quqyǵyna ıe.
Ulybrıtanıa, Fransıa, Germanıa jáne AQSh usynǵan MAGATE qararyn 23 el qoldady, segiz el qalys qaldy. Qytaı, Reseı jáne Nıger qarsy daýys berdi. Qujatta MAGATE basshysy Rafael Grossıge Irandy Qaýipsizdik Keńesine joldaý tapsyrylǵan. Iran buǵan deıin mundaı qarardyń qabyldanýyna qarsy ekenin birneshe ret eskertken bolatyn.
Iran Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Kázim Ǵarıbabadı óziniń X paraqshasynda: "Olar Irannyń qorǵalatyn ıadrolyq nysandaryna shabýyl jasap, tekserýdiń qalypty prosesin buzady, sodan keıin dál osy buzylýdy qarar shyǵarýǵa syltaý retinde paıdalanady", — dep jazdy.
MAGATE Irannyń ıadrolyq nysandaryna 2025 jylǵy maýsymdaǵy 12 kúndik qaqtyǵys kezinde Izraıl men AQSh jasaǵan shabýyldardan beri qol jetkize almaı keledi. Osy jyldyń 28 aqpanynda Izraıl men AQSh bastaǵan sońǵy soǵysta bul nysandar qaıtadan shabýylǵa ushyrady. Iran Natanz ben Fordoýdaǵy ýran baıytý zaýyttaryn qosa alǵanda, óz nysandaryna jasalǵan shabýyldardy MAGATE ınspektorlaryn jibermeý sebebi retinde túsindiredi.
Tegeran sondaı-aq mundaı qoljetimdilikti AQSh pen Izraılmen soǵysty aıaqtaý úshin keńirek kelisimniń bóligi bolýyn qalaıdy. Iran óziniń ıadrolyq baǵdarlamasy tek beıbit maqsattarǵa baǵyttalǵanyn birneshe ret málimdedi. AQSh, Izraıl jáne birqatar eýropalyq elder bul málimdemege kúmánmen qarap, Tegeran ıadrolyq qarý jasaýǵa tyrysýy múmkin dep alańdaýda. AQSH-tyń joǵary laýazymdy sheneýnikteriniń málimetinshe, Iranǵa qarsy sońǵy soǵys bastalǵanda Tegeranda shamamen 440 kg 60% baıytylǵan ýran bolǵan. Bul materıaldy qarýǵa jaramdy ýran úshin qajetti 90% deńgeıine deıin tez baıytýǵa bolady.