InfoHub Logo

AQSH prezıdenti Donald Tramp Venesýela basshysy Nıkolas Madýronyń demalys kúnderi amerıkalyq áskerılerdiń qolyna túsýinen keıin Kolýmbıa, Kýba, Meksıka, Iran jáne Danıanyń avtonomıalyq aýmaǵy — Grenlandıaǵa qatań eskertýler joldady. «Munaı erkin óndirilsin» degen ustanymy aımaqtyq qaýipsizdik pen álemdik energıa naryqtaryna yqtımal salmaq túsirip, geosaıası shıelenisti kúsheıtti.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

6 qańtarda jarıalanǵan túsiniktemelerinde Tramp sońǵy eki kúnde birqatar málimdeme jasady. CNN aqparatyna súıensek, ol «Bizdiń maqsat — munaı erkin óndirile alatyn tabysty, ómirsheń eldermen qorshalý. Batys jarty shardaǵy amerıkalyq ústemdik endi eshqashan kúmán týdyrmaıdy» dep atap ótti.

Grenlandıa: «Biz — halyq. El. Demokratıa»

Tramp Grenlandıanyń AQSH ulttyq qaýipsizdigi úshin «strategıalyq mańyzyn» taǵy kóterip, araldy Reseı men Qytaı kemeleriniń «yqpalynda» dep sıpattady. Buǵan Grenlandıa premer-mınıstri Iens Frederık Nılsen jaýap berip, mundaı rıtorıkany «múlde qolaısyz» dep atady: «Grenlandıa — saýdalasatyn nysan emes. Biz — halyq, el jáne demokratıa», — dedi ol.

Tramp birneshe ret Grenlandıaǵa qyzyǵýshylyq bildirgen. Aral — aýdany shamamen 2,16 mln sharshy shaqyrym, tabıǵı resýrstarǵa baı.

Kolýmbıa: qatań syn jáne yqtımal «operasıa» týraly suraq

Tramp Kolýmbıa prezıdenti Gýstavo Petrody ótkir synǵa aldy. Odan jýrnalıser «Kolýmbıada operasıa bolýy múmkin be?» dep suraǵanda, ol «múmkindigi joǵary kórinedi» dep jaýap berdi. Buǵan jaýap retinde Petro X jelisinde 700 sózge jýyq jazba jarıalap, esirtki aınalymyna qarsy kúrestegi nátıjelerin qorǵady jáne úkimetiniń «álemdegi eń aýqymdy kokaın tárkileýleriniń birine» qol jetkizgenin aıtty. Degenmen BUU Esirtki jáne qylmys jónindegi basqarmasy Kolýmbıadaǵy kokaın óndirisi rekordtyq deńgeıge jetkenin habarlaǵan.

Kýba: «qulaýy» múmkin el týraly sóz jáne qarsy ýáde

Kýbaǵa qatysty Tramp AQSH-tyń áskerı aralasýy «qajet bolmaýy múmkin» ekenin, el «qulaýǵa jaqyn» turǵanyn aıtty. Gavanada AQSH elshiligi aldynda ótken mıtıńte Kýba prezıdenti Mıgel Dıas-Kanel Venesýelamen odaqty «jeńil bermeıtinin» málimdep, «qymbatqa túsetin» qarsylasýǵa daıyn ekenin jetkizdi.

Meksıka: esirtki kartelderi jáne «aralaspaý» prınsıpi

Tramp Meksıkadaǵy kartelderdiń «asa qýatty» ekenin atap, esirtkiniń el arqyly «aǵyp jatqanyn» aıtty. Meksıka prezıdenti Klaýdıa Sheınbaým dúısenbi kúngi brıfıńte «bóten memleketterdiń ishki isterine aralaspaý» prınsıpin rastady jáne AQSH-pen, onyń ishinde gýmanıtarlyq turǵydan, yntymaqtasatynyn málimdedi. Ol AQSH-tyń Meksıka aýmaǵyna áskerı kirisýin «shynymen qarastyrylyp jatqan senarı» dep sanamaıtynyn da qosty.

Iran: narazylyq, ıadrolyq baǵdarlama jáne maýsym aıyndaǵy soqqylar

Iranda eki aptaǵa jýyq jalǵasyp jatqan úkimetke qarsy narazylyqtar fonynda Tramp eger «adam ólimine jol berilse», AQSH «óte qatty soqqy beretinin» eskertti. Ol ótken aıda Tegerannyń ıadrolyq jáne balıstıkalyq baǵdarlamalaryn qaıta jandandyrýyna jol bermeý kerektigin aıtyp, Izraıl premer-mınıstri Bınámın Netanáhýmen kezdesýden keıin de osy ustanymdy qaıtalaǵan. Irannyń Joǵarǵy kóshbasshysy aıatolla Álı Hameneıdiń aıtýynsha, Islam Respýblıkasy «jaýǵa berilmeıdi», al tártip buzýshylar «ornyna qoıylýy» tıis. Maýsymda AQSH Irandaǵy birneshe negizgi ıadrolyq nysanaǵa soqqy jasaǵany habarlandy; bul qadam Tegerannyń ıadrolyq baǵdarlamasyn shekteýge baǵyttalǵan ekijaqty kelissózderdi toqtatty. Ol kezde Izraıl men Iran arasynda 12 kúnge sozylǵan qarýly qaqtyǵys bolǵan.

Kontekst: «Bul — bizdiń jarty sharymyz»

AQSH Memlekettik departamenti H jelisindegi resmı akkaýntynda Tramp sýretimen «Bul — bizdiń jarty sharymyz» degen jazba jarıalady. Vashıngtonnyń mundaı rıtorıkasy, ásirese Madýro ustalǵannan keıin 6 qańtarda aıtyla bastaǵan qatań eskertýler aıasynda, Latyn Amerıkasynan Arktıkaǵa deıingi keń aýmaqta saıası táýekeldi arttyrdy.