InfoHub Logo

Almaty oblysy Shengeldi aýylynyń sharýalary bıylǵy pıaz ónimin ótkize almaı dalbasalap júr. Olardyń aıtýynsha, ónimniń ózindik quny joǵary bolsa da, tipti 30 teńgeden de satý qıynǵa soǵýda. Bul jaǵdaıǵa negizinen durys jolǵa qoıylmaǵan logıstıka sebep bolyp otyr.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Ónimdi ótkizý jyldar boıy sheshilmeı keledi

Sharýalar jyl saıyn osy máselege tap bolatynyn aıtady. Olar basqa da daqyldardy ósirýge daıyn, biraq topyraqtyń tek pıazǵa ǵana qolaıly ekeni belgili. Ónimniń ózindik quny 7000 teńgege jýyqtaıdy, alaıda naryqta suranys tómendep ketkendikten, ony ótkizý múmkin emes. Keıbir sharýalar amalsyz pıazdy tas jol boıynda satýǵa májbúr.

«Qoımalardaǵy pıazdy kelisin 30 teńgeden satyp jatyr. Bul «sımvoldyq baǵa» dep atalady, sebebi Almaty men Qazaqstannyń basqa óńirlerinde pıaz 100 teńgeden asyp satylady. Alaıda logıstıkadaǵy qıyndyqtar men deldaldardyń kóptiginen ónimdi naryqqa shyǵarý múmkin bolmaı tur. Qoımalarda sapaly pıaz kóp, biraq satylmaıdy», – deıdi aýyl turǵyny Dýman.

Onyń aıtýynsha, sharýalar uzaq merzimdi kelisimsharttarmen jumys isteýge jáne qajetti mólsherde ónim ósirýge daıyn.

Sýdyń qymbattaýy ózindik qundy arttyrýda

«Ónimdi ótkizý máselesi jyldar boıy sheshilmeı keledi. Shyǵyndar ósip jatyr: sý qymbattaýda, sebebi sorǵy stansıalary elektr energıasymen jumys isteıdi, al energoresýrstardyń baǵasynyń ósýi tarıfterge áser etedi», – dep shaǵymdanady sharýalar.

Sobesednıkterdiń aıtýynsha, keıbir sorǵy stansıalary jeke menshikke ótip ketken. Endi olar sýdy jańa ıelerinen qymbat baǵamen satyp alýǵa májbúr. Bul ónimniń ózindik qunyna tikeleı áser etedi.

«Qazirgi basty máseleler – ónimdi ótkizý jáne qymbat sý. Aqshanyń jetispeýshiligi men sapasyz preparattarǵa baılanysty jerdi tolyqqandy óńdeı almaımyz», – deıdi sharýalardyń biri.

Sapaly ósimdik qorǵaý quraldarynyń tapshylyǵy

Sonymen qatar, sharýalar tilshige habarlaǵandaı, sapaly ósimdik qorǵaý quraldary múldem joq. Arzan preparattar eshqandaı nátıje bermeıdi, al sheteldikter tym qymbat nemese Qazaqstanda múldem qoljetimsiz bolyp otyr, dep sendiredi olar.

Bir sharýa 200 gektar jeri bar ekenin, biraq aqshanyń jetispeýshiliginen ony tolyq paıdalana almaıtynyn aıtty. Sondyqtan paıdalanylmaı jatqan ýchaskelerdi memleket alyp qoıýy múmkin. Negizgi problema – qarjylandyrýdyń jetispeýshiligi.

Egis jumystaryna sharýalar nesıe alýǵa májbúr, biraq bankter jerdi kepil retinde qabyldamaıdy, sondyqtan úı nemese basqa múlik kepilge qoıylýda.

Geosaıası jaǵdaı da áser etýde

Aýyl sharýashylyǵy mamandarynyń aıtýynsha, ishki baǵany turaqtandyrý úshin ónim eksportyna shekteý engizilgende, bul aýyl sharýashylyǵyna qosymsha qysym jasaıdy. Olardyń pikirinshe, geosaıası jaǵdaı da salaǵa áser etedi.

«Nesıe alý ońaı, biraq ony qaıtarý qıyn. Qazir aýyl turǵyndarynyń jartysy qaryzdar. Aqshanyń joqtyǵynan jerdiń bir bóligi bos jatyr. Memleket tarapynan qoldaý jetkiliksiz dep sanaımyz. Reseıdegi soǵys aıaqtalyp, jaǵdaı turaqtalmaıynsha, bizdiń de jaǵdaıymyz qıyn bolady», – deıdi sharýalar.

Ákimdiktiń jaýaby

Qonaev qalasy ákimdigi 2025 jyly Shengeldide 450 gektarǵa pıaz egilgenin habarlady. Barlyǵy 16 myń tonna jınalǵan.

«Ónimniń shamamen 10%-y (1600 tonna) saýda jelileri arqyly satylýy josparlanǵan. «Altaı Fırmasy» JSHS «Altyn Orda» bazarynda 1200 tonna satady. Kúzde pıaz kelisi 45-70 teńgeden satyldy, biraq bul baǵa ózindik qunynan sál ǵana asyp túskendikten, sharýalar ónimdi qoımalarda saqtaýdy jón kórdi. Aýdanda jalpy syıymdylyǵy 27 400 tonna bolatyn jeti qoıma jumys isteıdi. Qazir qoımalarda shamamen 3970 tonna pıaz saqtalýda», – delingen habarlamada.

Naryqtaǵy suranys qazirdiń ózinde qabylǵan, sondyqtan satylym baıaýlaǵan. Osyǵan baılanysty ákimdik «Altyn Orda» bazarynda tegin saýda oryndarynyń sanyn kóbeıtip, qalǵan taýardy satýǵa kómektesýge tyrysýda. Sondaı-aq, Reseı, Mońǵolıa jáne Tájikstannan satyp alýshylar izdestirilýde. Sharýalarǵa aýyl sharýashylyǵy jármeńkelerinde ónim satýǵa da ruqsat berildi.