InfoHub Logo

Qazaqstanda jastar arasynda keń tanymaldylyqqa ıe bolǵan babl-tı sýsynyn ishýdiń densaýlyqqa zıandy áseri týraly dárigerler eskertý jasady. Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Mamandardyń aıtýynsha, bul sýsyn asqazanda spazm týdyrýy múmkin, al jıi tutynsa, qant dıabetine ulasýy yqtımal. Munyń sebebi – sýsyn quramyndaǵy shamadan tys qant pen krahmal.

Babl-tı: jastardyń súıikti sýsyny

Zere Jalǵasbaeva esimdi jasóspirimniń aıtýynsha, babl-tı onyń kóńil-kúıin kóterip, tynyǵýǵa kómektesedi. Bul ádet mektep kezinde qalyptasqan.

«Biz dostarymyzben mektepten keıin babl-tı ishýge baratynbyz. Sol kezde bárimiz Oreo qosylǵan babl-tıge áýestenip kettik. Óte dámdi bolatyn. Túrli dámderin tatyp kórý úshin ártúrli fılıaldarǵa deıin baratynbyz. Qazir de keıde jańa dámderin synap kórý úshin kelip turamyn», - deıdi ol.

Qazaqstanda bul sándi shaı shamamen jeti jyl buryn paıda boldy. Kofehanalar bul sýsynnyń erekshe syrtqy túri men jaǵymdy dámi úshin unaıtynyn aıtady. Sýsynnyń basty ereksheligi – tapıokadan jasalǵan «marjandary».

Tapıoka degen ne?

Tapıoka manıok ósimdiginiń tamyrynan jasalady. Ony usaqtap, krahmaly súzilip alynady. Kóptegen oryndarǵa bul ónim osy kúıinde jetkiziledi. Sodan keıin krahmal sýmen aralastyrylyp, qaınatylady. Sharıkterge tátti dám men qajetti konsıstensıa berý úshin karamel sıropy qosylady. Daıyn bolǵan soń tapıokany sútti shaıǵa qosady. Klıenttiń qalaýyna qaraı, sýsynǵa jemis-jıdek, shokolad nemese basqa da qospalar qosylýy múmkin.

Qaýipti komponentter

Tapıokanyń quramynda qant pen krahmal kóp bolǵandyqtan, ony jıi tutyný usynylmaıdy. Keıbir kásiporyndar «marjandarǵa» qoıýlandyrǵysh pen boıaǵysh qosady. Mamandar mundaı sharıkterdiń shynymen qaýipti bolýy múmkin ekenin, biraq olardy ońaı ajyratýǵa bolatynyn aıtady.

«Meniń oıymsha, ár nárseniń ózindik shekteýi bar. Sondyqtan, ıá, ishýge bolady, biraq jıi emes. Keıbir tapıokalar, birinshiden, «jarylatyn» bolýy múmkin – ishinde shyryny bar. Olar hımıalyq qospalarǵa toly, sondyqtan olardy jıi ishýge bolmaıdy. Jalpy, tapıoka óte kalorıaly ónim», - deıdi barısta Marjan Serikqyzy.

Dárigerlerdiń usynysy

Babl-tıdi shamadan tys ishýden bas tartýǵa dárigerler de keńes beredi. Olardyń aıtýynsha, asqazan-ishek joldary aýrýlaryna shaldyqqan jasóspirimderdiń sany jyl saıyn artyp keledi.

«Sońǵy kezderi biz sozylmaly ish qatýdan, epıgastrıı aımaǵyndaǵy jaısyzdyqtan shaǵymdanatyn naýqastardyń kóbeıgenin baıqap júrmiz. Jasy kishi naýqastar arasynda semizdik pen ınsýlın rezıstenttiligi jıi kezdesedi. Bul – fastfýdty, sonyń ishinde osyndaı sýsyndardy jıi tutynatyn naýqastar», - deıdi gastroenterolog dáriger Maıgúl Shamshıdınova.

Dárigerler babl-tıdi aptasyna bir retten artyq ishpeýge keńes beredi. Ony basqa taǵamdarmen birge emes, tolyqqandy tamaq retinde qabyldaý qajet.