Qazaqstanda merzimi ótken kólik satyp alý resmı tirkeýden keıin de úlken qıyndyqtarǵa ákelýi múmkin: qujattary tolyq, esepte turǵan kólik keıin shetelde izdeýde júrgeni, shanaqtyń sáıkestendirý nómiri (VIN) ózgertilgeni nemese ereje buzylyp ákelingeni anyqtalýy yqtımal. Mundaı jaǵdaılar týraly Atameken Business efırinde sarapshylar aıtyp berdi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Olardyń aıtýynsha, Qazaqstanda jyl saıyn shetelde izdeýde júrgen 1,5 myńnan 2 myńǵa deıin kólik anyqtalady. Mundaı kólikter kóbine Almaty men Almaty oblysynda tirkeledi. Problemalyq kólikter shyǵatyn elder qatarynda AQSh, Shyǵys Eýropa, Ońtústik Koreıa jáne Qytaı atalady.
Keń taraǵan sqemalardyń biri shanaqtyń sáıkestendirý nómirine qatysty. Jeńil kóliktiń VIN nómirin ózgertip, bazada bar jáne izdeýde joq basqa kóliktiń nómirin berip, qosarlanǵan kólik jasaıdy.
Mysaly, Reseıden ákelingen Toyota Camry Sankt-Peterbýrgten urlanǵan sedannyń qosarlamasy bolyp shyqty. Taǵy bir jaǵdaıda Birikken Arab Ámirlikterinen satyp alynǵan Toyota Highlander tirkeý kezinde Kanadada urlanǵan kólik retinde Interpol bazasynan tabyldy.
Másele árdaıym urlyqqa baılanysty bola bermeıdi. Kólik shetelde kepilge, kredıtke nemese lızıńke qoıylǵan bolýy múmkin. Mundaı jaǵdaılardy anyqtaý qıynyraq, óıtkeni qarjylyq mindettemeler týraly aqparat kólik qaıta satylatyn eldiń bazalarynda árdaıym qoljetimdi bola bermeıdi.
Qazaqstanda kólik quralynyń elektrondyq pasporty qoldanylady. Bastapqy tirkeý kezinde ol kólik týraly aqparatty, sonyń ishinde VIN derekterin salystyrýǵa múmkindik beredi, bul ákelinetin kólikterdi baqylaýdy kúsheıtedi.
Alaıda bir elektrondyq pasport jetkiliksiz. Eger VIN fızıkalyq túrde qaıta soǵylǵan nemese tańbalaý taqtaıshasy aýystyrylǵan bolsa, bazadaǵy derekter durys kórinýi múmkin.
Sondyqtan qujattar men elektrondyq tarıhty ǵana emes, tańbalaý belgileriniń ózin de tekserý mańyzdy. Arnaıy quraldar men endoskoptardyń kómegimen VIN ózgertý izderin kásibı avtopodborshıkter nemese krımınalıser taba alady.
Taǵy bir másele — aýyr jol-kólik oqıǵalarynan, órtten nemese sý basýdan keıingi kólikter. Syrttaı qalpyna keltirilgen jeńil kólik jańadaı kórinýi múmkin, biraq onyń tarıhy men jaǵdaıy satýshynyń aıtqanynan aıtarlyqtaı ózgeshe bolýy yqtımal.
Sarapshylar Qazaqstanǵa jańa kólik retinde ákelinip, sáıkestik qujattarymen rásimdelgen 2025 jylǵy kólikti mysalǵa keltirdi. Carfax arqyly tekserý kóliktiń órtti bastan ótkerip, qalpyna keltirilgenin kórsetti. Sondyqtan sheteldik kóliktiń tarıhyn bir eseppen shektelmeı, birneshe derekkózden tekserýge keńes beredi.
Táýekeldi azaıtý úshin sarapshylar kóliktegi VIN men basqa tańbalaý belgilerin qujattarmen salystyrýdy; kólik tarıhyn qoljetimdi bazalar men halyqaralyq servıster arqyly tekserýdi; kóliktiń qaıdan ákelingenin jáne ımportpen kim aınalysqanyn anyqtaýdy; satýshydan ýtılsbor, bastapqy tirkeý, kedendik tólemder jáne qosylǵan qun salyǵy týraly tólem qujattaryn suraýdy; kólik quralynyń sáıkestigin baǵalaý týraly qujattardy tekserýdi; elektrondyq pasporttyń bar-joǵyna kóz jetkizýdi; kólikti mamannyń táýelsiz tekserýinen ótkizýdi usynady.
Tym tómen baǵaǵa erekshe nazar aýdarǵan jón. Ol ózdiginen problemalardyń bar ekenin dáleldemeıdi, biraq muqıat tekserýge sebep bolýy tıis.
Buǵan deıin Kýrsıv Avto Qazaqstanǵa urlanǵan kólikter qaı elderden jıi ákelinetinin jazǵan bolatyn.