Buryn zeınetaqy jınaǵynyń artyq bóligin Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan (BJZQ) Otbasy bankindegi depozıtke aýdarǵan qazaqstandyqtarda bul qarajatty jumsaýǵa alty jyl ýaqyt bar. Aqsha maqsatyna saı paıdalanylmasa, ol qaıtadan zeınetaqy qoryna qaıtarylady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
2021 jyly jınaǵyn BJZQ-dan Otbasy bankindegi depozıtke aýdarǵan azamattardyń qarajatyn paıdalaný merzimi 2027 jyly bitedi. Osyndaı qazaqstandyqtar ne ıpoteka rásimdeýi, ne buryn alǵan turǵyn úı qaryzyn qaıta qarjylandyrýy qajet — áıtpese aqsha zeınetaqy shotyna qaıtady.
Áýelde zeınetaqy jınaǵyn paıdalaný merzimi úsh jyl bolǵan, keıin ol alty jylǵa uzartyldy. Depozıttegi qarajatty ıpotekaǵa turǵyn úı satyp alýǵa, qaryzdy qaıta qarjylandyrýǵa nemese jer telimi bolǵan jaǵdaıda úı salýǵa jumsaýǵa ruqsat etilgen.
Merzim BJZQ-dan aýdarylǵan kúnnen bastap esepteledi. Aýdarym birneshe ret bolsa, merzim árqaısysy boıynsha jeke esepteledi.
Mysaly, 2021 jyldyń jeltoqsanynda zeınetaqy shotynan 2 mln teńge alynsa, kelesi jyly — 1 mln, al 2025 jyly taǵy 1 mln alynsa, 2027 jyldyń jeltoqsanynda paıdalaný merzimi tek alǵashqy 2 mln teńge boıynsha aıaqtalady. Ony turǵyn úıge jumsap úlgermeseńiz, bul soma BJZQ-ǵa qaıtady, al qalǵan aqsha ázirge depozıtte qalady.
Zeınetaqy jınaǵyn paıdalaný merziminiń aıaqtalatyn kúnin enpf-otbasy.kz saıtyndaǵy ótinimder bóliminen bilýge bolady. Zeınetaqy jınaǵyn aýdarýǵa berilgen ótinimdi taýyp, onyń kúnin qaraý kerek.
BJZQ-dan buryn aýdarylǵan qarajatty jumsamas buryn, Otbasy bankiniń kóptegen standartty ıpotekalyq baǵdarlamalary boıynsha shotta turǵyn úı qunynyń 50%-y bolýy talap etiletinin eskergen jón. Máselen, 30 mln teńgege páter alý úshin 15 mln teńge jarna qajet. Shotta bar bolǵany 5 mln bolsa, taǵy 10 mln teńge qosýǵa týra keledi.
Sonymen qatar Otbasy bankiniń jarna somasy azyraq basqa da baǵdarlamalary bar, alaıda olarǵa qatysý shekteýli bolýy múmkin. Atap aıtqanda, belgili kásip ıeleri men 35 jasqa deıingi adamdarǵa arnalǵan óńirlik baǵdarlamalar — «Almaty jastary», «Elorda jastary» jáne jarnasy 10%-dan bastalatyn basqalary, «Naýryz» baǵdarlamasy — jarna 10–20%, «30/70» — bank seriktesterinen bastapqy turǵyn úı satyp alǵanda 30%-dan.
Eger qarajatty báribir jumsaı almaı, ol BJZQ shotyna qaıtarylsa, bolashaqta ony alý qıynǵa soǵady, sebebi shekteýler birneshe ese ósti.
Buǵan deıin 2026 jyldyń tamyzynda turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa zeınetaqy jınaǵyn alý kólemi 27,5 mlrd teńgege jetkeni habarlanǵan. Bul kórsetkish shildedegi 27,1 mlrd teńge nátıjesimen is júzinde tuspa-tus keldi.