InfoHub Logo

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімінің Threads желісіндегі жазбасы жұртшылықты дүрліктірді. Оның айтуынша, 5-сынып оқушыларының 70-80%-ы қазақша сауатты оқып-жаза алмайды, мәтінді түсініп, мазмұндай алмайды. Бұл жағдай көптеген педагогтерді алаңдатып отыр.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мұғалімдердің айтуынша, оқушылар қазақша сөйлемейді, ойланбайды. Диктант жазғызғандағы қателерді көріп, жаны ауырған ұстаз әріптестеріне бұл мәселенің алдын алу үшін не істеу керектігін сұраған. Жазбаны талқылаған мұғалімдердің басым көпшілігі ана тілінде сауатты жаза алатын оқушылардың аз екенін растады.

Сауаттылықты арттыру жолдары

Ағылшын тілі мұғалімі Айгерім Нұрбекова қазақ тілінен сауатсыз жазатын балаларға ағылшын тілін үйрету қиын екенін айтады. Ол өзінің қосымша сабақтарында алдымен қазақ тілінен сауат ашуға көңіл бөлгенін жеткізді. Бірақ бұл жұмысты ұзақ уақыт жүргізуге мүмкіндік болмаған.

Басқа бір ата-ананың айтуынша, ұлының қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі 8 ай ішінде оқушыларды қазақшаны жетік меңгеруге үйреткен. Мұғалім әдебиеттен шығармалар беріп, оқушылардан түсінгендерін жаздырып, өз пікірлерін қосуды талап еткен. Оқымағандарды видеоға түсіріп, ата-аналар чатына жіберіп отырған. Нәтижесінде, оқушылардың қазақша жазуы жақсарған.

Мұғалімдердің жүктемесі

Алайда, барлық мұғалім оқушылармен сабақтан тыс жұмыс істей бермейді. Себебі олардың жүктемесі өте ауыр. Пәндерін оқытудан бөлек, сынып жетекшілігі, сайлау жұмыстары, қоғамдық іс-шаралар, ата-аналармен байланыс сияқты қосымша міндеттерді атқаруға мәжбүр. Депутат Асхат Аймағамбетов мұғалімдерді кәсіби міндетіне жатпайтын жұмыстардан босататын заң жобасы қаралып жатқанын хабарлады. Бұл жобада мұғалімдерді WhatsApp-тағы ата-аналар сұрақтарына жауап беруге немесе әлеуметтік желіге контент түсіруге мәжбүрлеуге тыйым салу да қарастырылған.

Дегенмен, кейбір депутаттар, мысалы Ерлан Саиров, мұғалімдерді қоғамдық жұмыстардан толық босатуға қарсы. Оның пікірінше, мұғалім тек сабақ беріп қана қоймай, тәрбиемен де айналысуы керек.

Оқулықтар мен контент мәселесі

Сауатсыздықтың тағы бір себебі – сапасыз оқулықтар. Мамандар қазіргі «Қазақ тілі» оқулықтарының мазмұнында кемшіліктер барын айтады. Бұрынғы оқулықтардағы тиімді әдістерді қайта енгізу қажеттігі де айтылуда. Фонетикадан бастап, морфология, синтаксис сияқты негіздерді дұрыс оқытпағандықтан балалардың тілді меңгеруі қиындап отыр.

Сонымен қатар, балалар тұтынатын қазақша сапалы контенттің аздығы да мәселе тудырады. YouTube сияқты платформаларда көбінесе орысша және ағылшынша контент басым. Бұл да балалардың ана тілін жетік меңгеруіне кедергі келтіреді.

Сарапшылардың пікірінше, бұл мәселеде ұстаз, ата-ана, қоғам және билік бірдей жауапты. Балалардың телефонға тәуелділігі мен әлеуметтік желілердің ықпалы да сауатсыздықтың өршуіне себеп болып отыр. Мектептерде смартфон қолдануға тыйым салу сияқты шаралардың тиімділігі де айтылуда.