InfoHub Logo

Еліміздің азық-түлік қауіпсіздігінің негізі саналатын мал шаруашылығы саласы соңғы жылдары адам тапшылығы мен жүйелі тоқырау белгілерін көрсетіп отыр. Бұл саланың өзекті мәселелеріне мемлекет тарапынан назар аударылып, мамандардың жағдайын жақсартуға бағытталған жаңа шаралар қолға алынбақ.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Малшылар мен ветеринарлардың еңбекақысы өседі

Ендігі кезекте, шалғай аудандарда мал бағатын шопандар мен қойшылардың ауыр еңбегі «зиянды еңбек жағдайы» ретінде қарастырылып, олардың жалақысы мен әлеуметтік кепілдіктері артпақ. Сондай-ақ, аумақты жерлерде жануарлардың ауруларымен күресіп жүрген ветеринарлардың табысы бірнеше есе көбейеді деп жоспарлануда. Бұл бастамалардың тек қағаз жүзінде қалып қоймай, іске асуы маңызды.

Саладағы кадр тапшылығы мен статистика

Мал шаруашылығының соңғы жылдары қиын кезеңді бастан кешіріп жатқаны ресми статистикада да көрініс тапты. Мысалы, құс шаруашылығындағы құстар саны бір жылда 48,6 миллионнан 47,6 миллионға дейін азайған. Ірі қара мал саны да субсидияларға қарамастан, тек 8,9 миллионнан 9,1 миллионға дейін ғана өскен. Бұл көрсеткіштер саланың даму қарқынының баяу екенін аңғартады.

Мәселенің түп-тамыры

Сарапшылардың пікірінше, проблема тек жалақы деңгейінде ғана емес. Ауылда мал бағуға дайын адам табу қиын, бұл демография, көші-қон және ауылдағы өмір сапасымен байланысты. Білікті ветеринарлардың жетіспеушілігі кез келген эпизоотиялық қауіпті дағдарысқа айналдыруы мүмкін. Демек, бұл тек ақшаға ғана емес, инфрақұрылым, білім, әлеуметтік орта сияқты кешенді мәселелерді қамтиды.

Малшылар ерте зейнетке шыға ала ма?

Үкімет сала мамандарына арналған ауқымды жеңілдіктер пакетін дайындап жатыр. Вице-премьер Серік Жұманғариннің айтуынша, малшылар мен шопандардың жұмыс орындарын субсидиялау тетігі пысықталуда, яғни жалақының бір бөлігі бюджеттен өтеледі. Сондай-ақ, көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын жұмыскерлерді «зиянды еңбек жағдайындағы тұлғалар» қатарына қосу мүмкіндігі қарастырылуда. Бұл оларға қосымша әлеуметтік кепілдіктерге қол жеткізуге жол ашады. Егер бұл шаралар іске асса, малшылар 55 жаста зейнеткерлікке шыға алады.

Ветеринария саласындағы жаңалықтар

Ветеринарлардың жалақысы да өсетін болады. 2023-2025 жылдары бұл сала мамандарының еңбекақысын көтеруге 29,6 млрд теңге бағытталды. Нәтижесінде, орташа жалақы 119,7 мың теңгеден 271,5 мың теңгеге дейін өсті. 2026-2028 жылдары бұл мақсатқа жыл сайын 12,2 млрд теңге бөлу жоспарлануда. Сонымен қатар, патогенді биологиялық агенттермен жұмыс істегені үшін 35-50% үстемеақы және кемінде 2 лауазымдық жалақы мөлшерінде сауықтыру жәрдемақысы тағайындалды.

Ауыл жастарына арналған мүмкіндіктер

Мал шаруашылығына қажетті мамандарды даярлау үшін нысаналы гранттар мен шәкіртақы мөлшерін ұлғайту мәселесі де қарастырылуда. 2030 жылға дейін 883 мың маман қажет болса, оның 63 мыңы – агроөнеркәсіп кешеніне тиесілі. Алайда, ауыл шаруашылығы саласы роботтандыру мен автоматтандыру бойынша басқа салалардан артта қалып отыр. Сондай-ақ, ауыл жастарын жоғары біліммен қамтамасыз ету үшін «ауыл квотасы» 30%-дан 35%-ға дейін ұлғайтылып, аграрлық мамандықтарға арналған ЕНТ-ның шекті балы 60-тан 50-ге дейін төмендетілді.

Жалпы, бұл шаралардың нәтижелі болып, мал шаруашылығы саласының дамуына серпін беретініне үміт артамыз.