InfoHub Logo

2025 жылдың соңына қарай Қазақстан темір жолдарына жаңа швейцариялық вагондарды жеткізу жоспарланған еді. «Самұрық-Қазына» қоры бұл вагондардың сертификатталғанын және сынақтардан сәтті өткенін мәлімдеген болатын. Алайда, 2026 жылдың екінші айына келсе де, бұл вагондар әлі күнге дейін ҚТЖ-ға берілмеген. Неге?

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Вагондардың сапасы күмән тудыруда

Бастапқыда қыркүйек айында ҚТЖ YouTube арнасында жаңа вагондардың сынақтан өткені туралы бейнежазба жарияланған болатын. Қазан айында Stadler Kazakhstan коммерциялық директоры Сергей Леонтьев жыл соңына дейін вагондардың жолға шығатынына сендірген еді. Ол вагондардың ерекшеліктерін атап өтіп, тіпті Қазақстанның ең қатал температуралық жағдайларына да төтеп бере алатынын айтқан.

Алайда, уәделер орындалмады. Қазіргі таңда бірде-бір швейцариялық вагон темір жолға қойылмаған. Дереккөздеріміздің хабарлауынша, вагондар қысқы сынақтардан өте алмаған, олардың сапасы талапқа сай емес болып шыққан. Әрбір вагонның құны шамамен 1,2 миллиард теңге екенін ескерсек, бұл жағдай ел қазынасына үлкен шығын әкелуі мүмкін.

200 миллиард теңгеге жуық қаржы босқа жұмсалуы мүмкін

Ресми мәліметтерге сәйкес, 2025 жылы зауыт ҚТЖ балансына 51 вагон (21 купе, 21 плацкарт, 3 штаб және 6 электр станция вагоны) тапсыруы тиіс болған. Алайда, біздің ақпаратымыз бойынша, әлі бірде-бір вагон қабылданбаған. Сапасына қатысты кемшіліктерге байланысты ұлттық компания атқарылған жұмыс актілеріне қол қоюдан бас тартқан.

Сондай-ақ, 2023 жылы ҚТЖ зауытқа шамамен 147 миллиард теңге, ал 2025 жылы 51 вагон үшін тағы 43,3 миллиард теңге аударған. Осылайша, бүгінгі таңда ел вагондар үшін 200 миллиард теңгеге жуық қаржы төлегенімен, олар әлі күнге дейін пайдалануға берілмеген.

ТОО «Stadler Kazakhstan» вагондарға сапа сертификатын алғанымен, кейіннен вагондардың сынақтан өтпегені және ҚР-ның жылжымалы құрамды техникалық пайдалану ережелеріне сәйкес келмейтіні анықталды. Бұл жағдай жолаушылар поездарын 2025 жылы іске қосуға мүмкіндік бермеді. Вагондарды жеткізу мерзімі 2026 жылға шегерілді.

Жауапсыз сұрақтар

Бұл мәселеге қатысты Infohub.kz ҚТЖ-ға ресми сауал жолдаған. Алайда, ұлттық тасымалдаушы көптеген сұрақтарға жауап бермей, тек жалпылама мәліметтермен шектелген. Вагондардың сапасы мен төлемдер туралы ақпараттың құпия сақталуы да күмән тудырады.

Stadler Kazakhstan компаниясы болса, вагондардың сапасыз екендігі туралы ақпаратты жоққа шығарып, олардың сынақтан өтіп, сертификат алғанын мәлімдеді. Бірақ, олардың да вагондардың әлі күнге дейін пайдалануға берілмегенін мойындауы, мәселенің әлі шешілмегенін көрсетеді.

«Алтын» вагондардың тарихы

Естеріңізге сала кетейік, 2021 жылы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Швейцарияға ресми сапары аясында ҚТЖ мен Stadler компаниясы арасында стратегиялық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылған болатын. 2022 жылы 557 жолаушылар вагонын жеткізу және 2040 жылға дейін оларды техникалық қызмет көрсету туралы келісім жасалды. Бұл келісімдердің жалпы құны 730 млрд теңгеге жуықтайды.

Жоғары аудиторлық палатаның тексерісі

Өткен жылы Жоғары аудиторлық палата ҚТЖ қызметін тексеріп, 29 млрд теңге көлемінде қаржылық бұзушылықтар мен 168 млрд теңгеге тиімсіз жоспарлауды анықтаған. Бұл жағдай компанияның қаржылық жағдайының нашарлап, тіпті банкроттық алдында тұрғанын көрсетті. Мұндай жағдайда, қымбат швейцариялық вагондардың сапасыз болып шығуы, ел экономикасына қосымша ауыртпалық түсіруі мүмкін.