InfoHub Logo

Роскомнадзор КазТАГ сайтына тыйым салуды талап етті

Ресейдің байланыс, ақпараттық технологиялар және бұқаралық коммуникация саласындағы қадағалау қызметі (Роскомнадзор) КазТАГ сайтына кіруге тыйым салуды талап етті. Бұл шешім бас директор Әсет Матаев пен бас редактор Әмір Қасеновке қатысты қозғалған қылмыстық іске байланысты қабылданды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Мәскеу қалалық сотының шешімімен 2026 жылдың 20 қаңтарында авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарға қатысты алдын ала қорғау шаралары қабылданды. Бұл шаралар КазТАГ басшыларының, олардың адвокаттарының және Freedom Finance-тің жәбірленушілерінің мәлімдемелеріне қатысты болды.

Негізгі себептер

Ресей соты фотосуреттерге қатысты ешқандай шағым жасамады. Дегенмен, сот КазТАГ-тың басшылығының, оның ішінде Матаев пен Қасеновтің, олардың адвокаттарының және Freedom Finance-тің жәбірленушілерінің қатысуымен өткен баспасөз конференциялары мен басқа да іс-шараларды бұзушылық деп санады.

Ресей тарапы жоғарыда аталған авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерін құқық иеленушінің рұқсатынсыз орналастыруды, таратуды және басқа да пайдалануды тоқтатуды талап етті.

Қазақстанның жауабы

Қазақстандық хостинг-провайдері Ресей тарапының талабына жауап беріп, КазТАГ сайтына тыйым салудан бас тартты.

Айта кетейік, ресейлік сот КазТАГ-ты бұл іс туралы хабардар етпеген. Ақпарат агенттігі сайтқа кірудегі мәселелердің себептерін зерттеу барысында бұл туралы кездейсоқ білді.

Қазақстанның әрекеттері

КазТАГ Бас прокуратураға, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Әділет министрлігіне, Интеллектуалды және цифрлық даму министрлігіне, сондай-ақ Мәдениет және ақпарат министрлігіне сұрау салды. Олар мынадай сұрақтарға жауап беруді сұрады:

Еске салайық, КазТАГ басшылығына қарсы қылмыстық іс Freedom Finance-тегі алаяқтық салдарынан зардап шеккен адвокат пен жәбірленушілердің куәліктеріне негізделген.

Халықаралық реакция

Журналистерді қорғау комитеті (CPJ) КазТАГ басшылығына қарсы қозғалған қылмыстық іске алаңдаушылық білдірді. «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры да алаңдаушылық білдірді.

Адвокат Рена Керимова YouTube-те жарияланған видеода жәбірленушілердің адвокаты Светов пен басқаларға қатысты қылмыстық іске байланысты фактілерді ғана айтқанын атап өтті.

КазТАГ бас редакторы Әмір Қасенов қазіргі уақытта журналистерді үндемеуге мәжбүр етудің жалғыз жолы қылмыстық қудалау болып қала беретінін айтты.

Қазіргі уақытта КазТАГ басшылығына қарсы заңсыз қылмыстық қудалау қазақстандық және шетелдік БАҚ-тың назарында.

Парламент депутаттары, қоғам қайраткерлері және кәсіби қауымдастық өкілдері КазТАГ басшылығын қолдады.

10 желтоқсанда Қасенов Freedom Finance-тің бенефициары Тимур Турловпен бетпе-бет кездесуді талап етті.

КазТАГ сонымен қатар АҚШ және Еуропалық Одақ елшіліктеріне Freedom Finance-тің бұрынғы топ-менеджері Рустем Какеновпен әңгімелесудің аудиожазбасын және стенограммасын берді, онда ол жоғарыдан келісім бойынша ресейлік санкцияларды айналып өту үшін 62 миллион долларлық операция жасағанын айтты.

11 желтоқсанда вице-премьер – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева ведомствоның заңгерлері КазТАГ-қа көмек көрсету мүмкіндігін қарастырып жатқанын хабарлады.

Адвокат Рена Керимованың айтуынша, тергеу қылмыстық іс туралы алдын ала хабардар етсе, КазТАГ-қа Мәдениет және ақпарат министрлігінің көмегі қажет болмас еді.

12 желтоқсанда АҚШ, Ұлыбритания және Еуропалық Одақ (ЕО) елшіліктері Матаев пен Қасеновке қатысты қылмыстық қудалауға қатысты жағдайды бақылап отырғаны белгілі болды.

13 желтоқсанда Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (АРРФР) Какеновтың ресейлік санкцияларды айналып өту схемасы туралы айтқан сөздеріне қатысты сұрауға жауап ретінде КазТАГ-қа жалған ақпарат берді.

13 желтоқсанда Freedom Finance-тің барлық салымшылары КазТАГ-қа қарсы қылмыстық іс бойынша жауап алуға шақырылды.

15 желтоқсанда адвокат Ерлан Макенов КазТАГ-тың бас редакторы Әмір Қасеновтің мүдделерін қорғай отырып, Freedom Finance-тің жәбірленушілерінің өкілі адвокат Светлана Оралбаеваны қолдады.

15 желтоқсанда АҚШ елшілігі КазТАГ-қа қарсы қылмыстық іске байланысты өз ұстанымын білдірді. 17 желтоқсанда Еуропалық Одақ елшілігі де КазТАГ ісі бойынша өз ұстанымын білдірді.

16 желтоқсанда Қасенов азаптау туралы мәлімдеді.

17 желтоқсанда халықаралық құқық қорғау ұйымдары Қазақстан билігінің соңғы апталарда тәуелсіз журналистер мен БАҚ-қа қысым жасап жатқанын хабарлады.

19 желтоқсанда КазТАГ-тың бас директоры Әсет Матаев, бас редакторы Әмір Қасенов, олардың адвокаттары, сондай-ақ Freedom Finance ісі бойынша жәбірленушілер Астанада баспасөз мәслихатын өткізді.

23 желтоқсанда Қасенов Астанада қамауға алынды. Кейін Freedom Finance ісі бойынша зардап шеккендер оны қорғап шықты.

24 желтоқсанда Media Qoldau заң қызметінің басшысы және заңгер Гүлмира Біржанова бұл істің мән-жайы алаңдаушылық тудыратынын айтты. Агенттік бас редакторының қамауға алынуына қатысты мәжіліс депутаттары да пікір білдірді.

Сонымен қатар, «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры Бас прокурор Берік Асылов пен Жоғарғы сотқа ашық үндеу жариялады.

КазТАГ бас редакторы тергеу изоляторынан жазған мақаласында аштық жариялағанын хабарлады, ал адвокаттар Астана тергеу изоляторының басшылығы оның аштық жариялағаны туралы хабарламағанын айтты.

25 желтоқсанға қараған түні Қасенов бес сағаттық сот отырысынан кейін үй қамағына ауыстырылды. 25 желтоқсанда журналист Михаил Козачков ҚР Қылмыстық кодексінің 274-бабы (көрінеу жалған ақпарат тарату) журналистер үшін арнайы ойлап табылғандай деп мәлімдеді.

29 желтоқсанда Қасеновтің пәтерінде және КазТАГ кеңсесінде тінту жүргізілді.

9 қаңтарда адвокат Юлия Малюкованың айтуынша, полиция тарапынан азаптау туралы мәлімдеген Қасеновтің тарапы ішкі істер органдарының жеке қауіпсіздік басқармасына (ЖҚБ) сенімсіздік білдірді.

13 қаңтарда БҰҰ Қазақстандағы журналистердің, құқық қорғаушылардың және белсенділердің қудалануына алаңдаушылық білдірді.

27 қаңтарда Алматы соты Матаевқа қатысты үй қамағы түріндегі бұлтартпау шарасын таңдау туралы өтінішті қарайтыны белгілі болды, ал 28 қаңтарда прокуратура КазТАГ бас директорының үй қамағы туралы өтінішін қайтарып алғаны белгілі болды.

31 қаңтарда Қасенов Астанада үй қамағында отырғанына қарамастан, Алматы полициясына шақырылды.

1 ақпанда белгілі адвокат және құқық қорғаушы, ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі, АҚШ Мемлекеттік департаментінің ерлігі үшін халықаралық сыйлығының лауреаты Айман Омарова КазТАГ журналистерін бизнесменнің құрбаны етуі мүмкін екенін жоққа шығармады.

3 ақпанда КазТАГ бас редакторының жұбайы Айгүл Қасенова қазіргі уақытта Қасеновтің Алматы қаласының тергеу соты белгілеген үй қамағы режимін бұзуына жағдай жасалып жатқанын хабарлады. Сол күні адвокат Юлия Малюкова Қасеновке қатысты арандату мүмкіндігі туралы хабарлады.

5 ақпанда Freedom Finance-тің бұрынғы топ-менеджері Темерлан Бековтың талабы бойынша КазТАГ сотын жеңіп алғаны белгілі болды.

Фото: КазТАГ