الماتىدا جاسىل جەلەكتەردى كۇتىپ ۇستاۋ ەرەجەلەرىن اعاشتاردى كەسۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىمەن تولىقتىرۋ ۇسىنىلدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، قولدانىستاعى تالاپتار ءتاجدى دۇرىس قالىپتاستىرۋعا جەتكىلىكسىز، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
2023 جىلى الماتىدا قابىلدانعان جاسىل جەلەكتەردى كۇتىپ ۇستاۋ جانە قورعاۋ ەرەجەلەرى اعاشتاردى كۇتۋ قاجەتتىلىگىن كوزدەيدى، الايدا كەسۋ تەحنيكاسى مەن ءتاجدى قالىپتاستىرۋ جونىندە ەگجەي-تەگجەيلى نۇسقاۋلار جوق.
دۇرىس كەسۋدىڭ ماڭىزى
ماماندار مىسال رەتىندە ناۋرىزباي اۋدانىنداعى ءاشىموۆ كوشەسىندەگى اعاشتاردى كەلتىرەدى. مۇندا ەرەسەك قاراعاشتاردى الدىمەن 3–4 م بيىكتىككە دەيىن كەسىپ، كەيىن تاجدەرىن شار ءتارىزدى ەتىپ قالىپتاستىرعان.
ۋربانيست رينات سابيروۆتىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي كەسۋدەن كەيىن اعاشتار ءوزىنىڭ ەكولوگيالىق قىزمەتىن — كولەڭكە جاساۋ، كوشەلەردىڭ قىزۋىن ازايتۋ جانە شۋدان قورعاۋ — ايتارلىقتاي ناشار اتقارادى.
ءتاجدى تۇبەگەيلى الىپ تاستاۋ اعاش ءۇشىن سترەسس تۋدىرادى. سونىمەن قاتار قاتتى كەسىلگەن ءتاجدىڭ ىشىندە كوپتەگەن جاس وركەندەر پايدا بولۋى مۇمكىن، ال بۇتاقتاردىڭ شامادان تىس قالىڭدىعى قاتتى جەل كەزىندە اعاشقا تۇسەتىن سالماقتى ارتتىرادى.
تاعى ءبىر كەڭ تاراعان تاجىريبە — ءتاجدى شامادان تىس كوتەرۋ، ياعني جاپىراقتىڭ كوپ بولىگى اعاشتىڭ تەك جوعارعى جاعىندا قالادى. بۇل جاپىراق بەتىنىڭ اۋدانىن ازايتىپ، بۇتاقتاردىڭ زاقىمدالۋ ءقاۋپىن ارتتىرۋى مۇمكىن.
حالىقارالىق ستاندارتتار نە ۇسىنادى
مىسالى، اقش-تا اعاشتاردى كەسۋگە قويىلاتىن تالاپتار ANSI A300 ستاندارتىندا جازىلعان. ەۋروپالىق European Tree Pruning Standard بىرنەشە ارالاسۋ ءتۇرىن قاراستىرادى.
قالىپتاستىرۋشى كەسۋ نەگىزىنەن اعاشتىڭ ءوسۋىنىڭ ەرتە كەزەڭدەرىندە قولدانىلادى. بۇيىرلىك قىسقارتۋ، مىسالى، ءتاج مەن عيماراتتار نەمەسە ەلەكتر جەلىلەرى اراسىنداعى قاشىقتىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن پايدالانىلادى. بۇل رەتتە جاپىراق بەتىن بارىنشا ساقتاۋ ۇسىنىلادى.
ءتاجدى گەومەتريالىق قالىپتاستىرۋدىڭ دا شەكتەۋلەرى بار جانە ول ءبىرىنشى كەزەكتە جاس اعاشتارعا قولدانىلادى، ال ەرەسەك وسىمدىكتەر ءۇشىن تابيعي ءپىشىنىن ساقتاعان ءجون.
الماتىدا بۇنى قالاي قولدانۋ ۇسىنىلادى
ماماندار حالىقارالىق نورمالاردى الماتىنىڭ كليماتى مەن قالالىق ورتاسىنا بەيىمدەۋ قاجەت دەپ سانايدى. مۇندا اعاشتار كوشەلەردى ىستىقتان، شۋدان جانە اۋانىڭ لاستانۋىنان قورعاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
اعاشتار قاتتى كەسىلگەن ۋچاسكەلەردە ءتاجدىڭ تابيعي ءپىشىنىن بىرتىندەپ قالپىنا كەلتىرۋ، بۇتاقتاردى قايتادان تۇبەگەيلى كەسۋگە جول بەرمەۋ ۇسىنىلادى.
بۇعان دەيىن كۋرسيۆ ىستىقتا تۇتىنگە اكەلەتىن اعاشتار تۋرالى جازعان، قىتايداعى عالىمدار انىقتادى.