ەكونوميست جانە قارجى كەڭەسشىسى ارمان باتايەۆ قازاقستاندا ەكىنشى، ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى بالا تۋىلعاندا انالىق كاپيتال ەنگىزۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل قاراجاتتى ەڭ الدىمەن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە كەڭەيتۋگە جۇمساۋ كەرەك، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
ساراپشى مىسال رەتىندە سينگاپۋردى كەلتىردى، وندا تۋۋ كورسەتكىشىنىڭ رەكوردتىق تومەندەۋىنە بايلانىستى وتباسىلاردى قولداۋدىڭ اۋقىمدى باعدارلاماسى ىسكە قوسىلۋدا. باتايەۆ كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سايكەس، ءبىر بالاعا 17 جاسقا دەيىنگى جيىنتىق تىكەلەي كومەك 70 مىڭ سينگاپۋر دوللارىنا (شامامەن 55 مىڭ اقش دوللارى) جەتۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار، قولداۋ تەك اقشالاي تولەمدەرمەن شەكتەلمەيدى: مەملەكەت بالاباقشالار مەن بالا كۇتىمىن سۋبسيديالايدى، اتا-انا دەمالىسىنىڭ ۇزاقتىعىن ارتتىرادى، تۋعان كەزدە بونۋس بەرەدى، سونداي-اق مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇيدى بولۋدە ارتىقشىلىقتار ۇسىنادى.
مۇنداي شارالاردىڭ سەبەبى تۋۋدىڭ كۇرت تومەندەۋى بولدى: سينگاپۋرداعى فەرتيلدىلىك كوەففيسيەنتى قاراپايىم ءوسىمىن مولايتۋ دەڭگەيى شامامەن 2،1 بولعاندا، ايەلدەرگە شاققاندا 0،87 بالاعا دەيىن تومەندەدى.
باتايەۆ قازاقستانعا دەموگرافيالىق ساياساتتىڭ وزىندىك ءپرينسيپىن ۇسىنادى — «پاتەرلەر — انالارعا، بالاباقشالار — بالالارعا». ونىڭ يدەياسى ەكىنشى، ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى بالا تۋىلعاندا انالىق كاپيتال ەنگىزۋدى كوزدەيدى، ونى وتباسىلار تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا پايدالانا الادى.
سونىمەن بىرگە، ەكونوميستتىڭ پىكىرىنشە، قولجەتىمدى بالاباقشالار جۇيەسىن دامىتۋ قاجەت، وسىلايشا بالانىڭ دۇنيەگە كەلۋى ايەلدىڭ ءبىلىم الۋىنان، كاسىبي قىزمەتىنەن جانە ەكونوميكادان ۇزاق جىلدار بويى شەتتەتىلۋىنە اكەلمەۋى كەرەك.
قازاقستانداعى جاعداي ازىرگە سينگاپۋرلىقتان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى: فەرتيلدىلىك كوەففيسيەنتى شامامەن 2،57 قۇرايدى. دەگەنمەن، باتايەۆ ديناميكاعا نازار اۋدارادى: شامامەن 446 مىڭ بالا تۋىلعان 2021 جىلعى شىڭنان كەيىن تۋۋ كورسەتكىشى تومەندەي باستادى جانە 2025 جىلى شامامەن 335 مىڭدى قۇرادى.
سوندىقتان، ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ۇزاق مەرزىمدى دەموگرافيالىق ساياساتتى فەرتيلدىلىك كوەففيسيەنتى 1،5 نەمەسە ءتىپتى 1-دەن تومەن تۇسكەنشە كۇتپەي، الدىن الا قالىپتاستىرۋ كەرەك.
سونىمەن قاتار، سينگاپۋر مىسالى تىكەلەي قارجىلىق ىنتالاندىرۋدىڭ شەكتەۋلەرىن كورسەتەدى: ءتىپتى ءىرى تولەمدەردىڭ ءوزى تۋۋدىڭ ارتۋىنا كەپىلدىك بەرمەيدى. بالا تۋۋدان باس تارتۋ سەبەپتەرىنىڭ ىشىندە جاستار ءومىر ءسۇرۋ مەن تۇرعىن ءۇيدىڭ قىمباتتىعىن، باسەكەلەستىكتى، جۇمىس جۇكتەمەسىنىڭ جوعارىلىعىن جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قىسىمىن اتايدى.
سوندىقتان، باتاەۆتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستانداعى انالىق كاپيتال جاي عانا تاعى ءبىر اقشالاي تولەمگە اينالماۋى كەرەك. تۇرعىن ءۇيدى، قولجەتىمدى بالاباقشالار مەن ءبىلىمدى، بالا تاربيەسىن مانساپپەن ۇشتاستىرۋ مۇمكىندىگىن، سونداي-اق ايەلدەردىڭ قارجىلىق قورعالۋىن قامتيتىن كەشەندى ءتاسىل قاجەت.
ەكونوميستتىڭ باعالاۋىنشا، مۇنداي باعدارلاما تۋۋدى قولداپ قانا قويماي، تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن ىشكى سۇرانىستى دا ىنتالاندىرۋى مۇمكىن. ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ول جۇمىس كۇشى ۇسىنىسىن ارتتىرۋعا جانە وتباسىلارعا ناقتى اكتيۆ قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسە الادى.