سوڭعى جاڭارتۋ

(وزگەرتىلگەن ۋاقىتى 20 مينۋت بۇرىن)
استاناداعى ۇيلەر اراسىنداعى قاشىقتىق: قانداي نورمالار بار؟

استانادا جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى قارقىندى سالىنىپ، ۇيلەر بىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسۋدا. بۇل تۇرعىندار اراسىندا ءجيى پىكىرتالاس تۋدىرادى. زاڭ بويىنشا ۇيلەر اراسىندا قانداي قاشىقتىق بولۋى كەرەك ەكەنىن بىلگەن ماڭىزدى.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

قالانى كوزبەن شولۋ

استانادا ۇيلەردىڭ بىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسقان اۋداندارى كوپتەپ كەزدەسەدى. كەيبىر جەرلەردە عيماراتتار ءتىپتى بىر-بىرىنە تىعىز ورنالاسقانداي كورىنەدى. مۇنداي جاعدايلاردىڭ قالاي كورىنەتىنىن تومەندەگى سۋرەتتەردەن كورۋگە بولادى.

مىسالى، استاناداعى ەۋرازيا اۋدانىنداعى پەتروۆ كوشەسىندە ورنالاسقان ۇيلەر بىر-بىرىنە وتە جاقىن سالىنعان. بۇل ۇيلەر اراسىنداعى الشاقتىق وتە از، سوندىقتان ولار بىر-بىرىنە تىرەلىپ تۇرعانداي اسەر قالدىرادى.

قولدانىستاعى نورمالار

استانا قالاسىنىڭ ساۋلەت، قالا قۇرىلىسى جانە جەر قاتىناستارى باسقارماسى تۇرعىن ۇيلەر اراسىنداعى قاشىقتىقتى رەتتەيتىن نورمالار تۋرالى ءتۇسىندىردى. بۇل پارامەترلەر قاتاڭ بەلگىلەنگەن جانە عيماراتتىڭ بيىكتىگىنە، سونداي-اق جارىق پەن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا بايلانىستى.

باسقارمانىڭ حابارلاۋىنشا، ۇيلەر اراسىنداعى ەڭ از قاشىقتىق ولاردىڭ بيىكتىگىنە تىكەلەي بايلانىستى. مىسالى، 2-3 قاباتتى ۇيلەر اراسىنداعى قاشىقتىق كەمىندە 15 مەتر، 4 قاباتتى ۇيلەر ءۇشىن 20 مەتر بولۋى ءتيىس. ودان جوعارى قاباتتى ۇيلەر ءۇشىن قاشىقتىق ينسولياسيا (تۇرعىن ۇيگە كۇن ساۋلەسىنىڭ ءتۇسۋى) تالاپتارىنا سايكەس بەلگىلەنەدى.

تۇرعىن ءۇي تەرەزەلەرىنىڭ ورنالاسۋىنا دا ارنايى تالاپتار بار. باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە، تەرەزەلەرى بار ۇيلەردىڭ ۇزىن قابىرعالارى مەن ۇشتارى اراسىنداعى قاشىقتىق كەمىندە 10 مەتر بولۋى كەرەك.

دەگەنمەن، كەيبىر جاعدايلاردا ستاندارتتى پارامەترلەردەن اۋىتقۋعا جول بەرىلەدى. بۇل اسىرەسە عيماراتتاردى قايتا جاڭارتۋ نەمەسە كۇردەلى قالا قۇرىلىسى جاعدايلارىندا كەزدەسەدى. مۇنداي كەزدە ۇيلەر اراسىنداعى قاشىقتىق قىسقارتىلۋى مۇمكىن، ءبىراق تەك ينسولياسيا، جارىقتاندىرۋ جانە ءورت قاۋىپسىزدىگى نورمالارى ساقتالعان جانە تەرەزەدەن تەرەزەگە تىكەلەي كورىنۋدەن قورعاۋ قامتاماسىز ەتىلگەن جاعدايدا عانا.

كەلىسۋ ءراسىمى قالاي وتەدى؟

باسقارما تۇرعىن ءۇي جوبالارىن كەلىسۋ ءتارتىبىن دە ءتۇسىندىردى. جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جەر ۋچاسكەسىنە ءتيىستى قۇقىقتىڭ بولۋىنا نەگىزدەلەدى.

«بۇل باستاپقى ماتەريالداردى الۋدى، ەسكيزدىك جوبانى ازىرلەۋدى جانە كەلىسۋدى، جوبالاۋدى جانە ساراپتامادان ءوتۋدى، قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ باستالعانى تۋرالى حابارلامانى، سونداي-اق وبەكتىنى قابىلداۋدى جانە پايدالانۋعا بەرۋدى قامتيدى»، - دەپ حابارلادى باسقارما.

ەسكيزدىك جوبا تەك باستاپقى كونسەپسيا بولىپ تابىلادى. ول كەلىسىلگەننەن كەيىن جۇمىس جوباسى ازىرلەنىپ، قولدانىستاعى نورمالارعا سايكەستىگى بويىنشا مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتەدى.

باقىلاۋدى كىم جۇرگىزەدى؟

باسقارما جۇمىس جوبالارىن قاراۋ جانە ساراپتاما جۇرگىزۋ ءوز قۇزىرەتىنە كىرمەيتىنىن اتاپ ءوتتى. قۇرىلىستى باقىلاۋدى باسقا ورگان جۇزەگە اسىرادى.

«مەملەكەتتىك ساۋلەت-قۇرىلىس ينسپەكسياسى وبەكتىلەردى سالۋ كەزىندە تەحنيكالىق جانە اۆتورلىق قاداعالاۋدى ۇيىمداستىرۋ مەن جۇرگىزۋدى باقىلايدى»، - دەپ حابارلادى باسقارما.

تولىعىراق اقپارات الۋ ءۇشىن قازاقستاندىقتارعا «مەملەكەتتىك فيرمالىق ەمەس ساراپتاما» مەكەمەسىنە حابارلاسۋ ۇسىنىلادى.

ۋربانيست نە دەيدى؟

استانادا ۇيلەر اراسىنداعى قاشىقتىق جارىقتاندىرۋدان باستاپ ءورت قاۋىپسىزدىگىنە دەيىنگى ءارتۇرلى ەرەجەلەرمەن رەتتەلەدى. ءبىراق كەيدە ولاردان اۋىتقۋلار بولادى، سوندىقتان تۇرعىنداردا، اسىرەسە تىعىز قۇرىلىس كەزىندە سۇراقتار تۋىندايدى.

ءبىز ساراپشىدان تۇسىنىكتەمە سۇرادىق.

«تەرەزەدەن تەرەزەگە»

استانا قالاسىنىڭ ءۋربانيستى ءاليحان كوشەربايەۆ تىعىز قۇرىلىستىڭ كەمشىلىك ەمەس ەكەنىن جانە ونىڭ ارتىقشىلىقتارى دا بار ەكەنىن ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي تىعىزدىق الەمدە كەڭ تارالعان تاجىريبە.

«الەمنىڭ كوپتەگەن قالالارىندا ۇيلەر بىر-بىرىنە جاقىن ورنالاسقان جانە بۇل قالىپتى قالالىق تاجىريبە رەتىندە قابىلدانادى. بۇل ەۋروپالىق قالالارعا ءتان، وندا ىقشامدىلىق پەن قالالىق ورتانىڭ ىڭعايلىلىعى باعالانادى»، - دەدى كوشەربايەۆ.

الايدا، تىعىز قۇرىلىس ءبىر اۋماقتاعى تۇرعىندار سانىن كوبەيتەدى، بۇل جەكە ومىرگە قول سۇعىلۋدى ازايتادى، شۋدى كۇشەيتەدى جانە ينفراقۇرىلىمعا (مەكتەپتەر، بالاباقشالار، جولدار، تۇراقتار) جۇكتەمەنى ارتتىرادى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، كولىك جۇيەسى پاراللەل دامىماسا، تۇرعىندار بالاماسىز قالىپ، جەكە كولىكتەرگە تاۋەلدى بولادى، بۇل قالانى ودان ءارى جۇكتەمەلەيدى.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، قۇرىلىس تىعىزدىعى ءارقاشان عيماراتتاردىڭ قاشىقتىعى مەن بيىكتىگى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكپەن بايلانىستى بولۋى كەرەك.

«بۇل ءارقاشان كومپروميسس: نە عيماراتتار بيىك، ءبىراق الىستا ورنالاسقان، نە تومەن، ءبىراق تىعىز ورنالاسقان. كوپ جاعدايدا وسى پارامەترلەردىڭ تەپە-تەڭدىگى تاڭدالادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.

كوشەربايەۆ كەز كەلگەن قۇرىلىس تىعىزدىعىندا ينسولياسياعا قاتاڭ تالاپتاردىڭ ساقتالاتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل نورمالار جارىق جەتكىلىكسىز پاتەرلەردە تۇرۋعا جول بەرمەيدى.

«ناقتى ستاندارتتار بار، جانە پاتەرلەر جەتكىلىكتى مولشەردە كۇن ساۋلەسىن الماسا، قۇرىلىس سالۋشى جوبانى ىسكە اسىرا المايدى. سوندىقتان تىعىز قۇرىلىس كەزىندە دە جارىقتاندىرۋ ماسەلەسى قاتاڭ باقىلانادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.

ونىڭ ۇستىنە، ۇيلەردىڭ جاقىن ورنالاسۋى قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرۋى مۇمكىن.

«تەرەزەلەردىڭ تەرەزەلەرگە قاراۋى ءارقاشان كەمشىلىك ەمەس، كوبىنەسە ارتىقشىلىق. قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان دا: كوشە ۇيلەردەن كورىنەدى، «كوشەدەگى كوزدەردىڭ اسەرى» بار. قابىرعالار مەن كوشەلەردە تۇرعىنداردىڭ ۆيزۋالدى باقىلاۋى بولعان كەزدە، بۇل تاۋەكەلدەردى ازايتادى جانە ورتانى ءقاۋىپسىز ەتەدى»، - دەپ ءتۇسىندىردى كوشەربايەۆ.

ۋربانيست ماسەلەنىڭ ەكونوميكالىق جاعىنا دا نازار اۋداردى.

«قالانى كەڭەيتۋ جولداردى، كوممۋنيكاسيالاردى تارتۋدى، كولىكتى قامتاماسىز ەتۋدى، ينفراقۇرىلىمدى سالۋدى جانە قىزمەت كورسەتۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل بيۋدجەتكە ۇلكەن جۇكتەمە. تىعىز قۇرىلىس رەسۋرستاردى تيىمدىرەك پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە بۇل شىعىنداردى ازايتادى»، - دەپ ءتۇسىندىردى ول.

سونىمەن قاتار، ونىڭ ايتۋىنشا، ىقشام قالالىق ورتا ادامدارعا ءومىر سۇرۋگە جانە دامۋعا كوبىرەك مۇمكىندىك بەرەدى.

«قالادا ادامداردىڭ ءبىلىم الۋ، جۇمىس، مەديسينالىق جانە الەۋمەتتىك قىزمەتتەرگە، كولىككە قولجەتىمدىلىگى جوعارى. بۇل ءومىر ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى جانە دامۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى، اسىرەسە بالالار مەن جاستار ءۇشىن، ولارعا ءارتۇرلى ءىس-شارالارعا ۇتقىرلىق پەن قولجەتىمدىلىك ماڭىزدى»، - دەپ قورىتىندىلادى ول.

دەگەنمەن، تىعىز سالىنعان اۋدانداردا كوبىنەسە جاسىل ايماقتار مەن اشىق قوعامدىق كەڭىستىكتەر جەتىسپەيدى. سوڭىندا، اۆتوموبيلدەردىڭ سانى ارتىپ، بۇل تۇراق ماسەلەلەرىن جانە كەپتەلىستەردى كۇشەيتەدى.

انىقتاما: ءاليحان كوشەربايەۆ — ۋربانيست، قالالىق دامۋ جونىندەگى كەڭەسشى. نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن، جوعارى مەملەكەتتىك ساياسات مەكتەبىنىڭ ماگيستراتۋراسىن بىتىرگەن. قازاقستانداعى جەرگىلىكتى باسقارۋ ماسەلەلەرىن، سونىڭ ىشىندە اكىمدىكتەردىڭ قىزمەتىن، جاساندى ينتەللەكتتى پايدالانا وتىرىپ، كولىك جوبالارىن، سونداي-اق تۇرعىندار مەن جاستاردىڭ مەملەكەتتىك جانە ۇكىمەتتىك ەمەس قۇرىلىمدارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. ول حالىقارالىق كوشى-قون ۇيىمىنىڭ (UN Migration) ورتالىق ازياداعى جاستار كونسۋلتاتيۆتىك ورگانىنىڭ مۇشەسى، سونداي-اق سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمدىگى جانىنداعى ونوماستيكا كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى بولىپ تابىلادى.

قۇرىلىستىڭ ساپاسى مەن تىعىزدىعىنا قاتىستى كۇماندەر تۋىنداعان جاعدايدا، ساراپشىلار iKomek-كە، اكىمدىككە نەمەسە ءپروفيلدى باسقارمالارعا جۇگىنۋگە كەڭەس بەرەدى.

شەتەلدىك ساراپشىلار اتاپ وتكەندەي، قالالاردى دامىتۋ قالا قۇرىلىسىنىڭ تىعىزدىعى مەن تۇرعىن ءۇيدىڭ جايلىلىعى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. جاسىل كەڭىستىكتەردى – ساياباقتاردى، كوگالداندىرىلعان اۋلالاردى، شاتىرداعى باقتاردى جانە تىك كوگالداندىرۋدى قوسۋ – تىعىزدىقتىڭ جوعارىلاۋى جاعدايىندا دا ورتا ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

بۇل رەتتە امبەباپ ءتاسىل جوق: ءارتۇرلى اۋماقتار ولاردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن، قۇرىلىس دەڭگەيىن جانە ينفراقۇرىلىمىن ەسكەرە وتىرىپ، يكەمدى جانە ارنايى شەشىمدەردى تالاپ ەتەدى.

جاڭالىقتار

جارناما