InfoHub Logo

بۇرىنعى كەزدە ساياجاي دەگەندە كوز الدىمىزعا تەك كىشكەنتاي، قاراپايىم ءۇيى بار جەر تەلىمى ەلەستەۋشى ەدى. ول تەك ەگىن ەگۋ اراسىنداعى ۇزىلىستەردە نەمەسە تۇندەۋگە عانا جارايتىن. ال ءقازىر بۇل جىلجىمايتىن مۇلىك تۇرىنە دەگەن سۇرانىس كۇرت ارتتى. ادامدار ونى تۇراقتى تۇرۋعا نەمەسە بيزنەسكە بەيىمدەپ، قايتا جاڭارتۋدا. ءبىراق ساياجايدى دۇرىس تاڭداپ، قايتا جاڭارتۋ نەمەسە سالۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك، ءارى ونى زاڭداستىرۋ مۇمكىن بە؟ اسىرەسە، بىرنەشە جىل بۇرىن ساياجاي ۇيلەرىنىڭ اۋماعىنا 50 شارشى مەترلىك شەكتەۋ ەنگىزىلگەنىن ەسكەرسەك. وسى ماسەلەلەردى ءبىز ساراپشىلارمەن بىرگە تالقىلادىق.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

ساياجايلار نەگە سۇرانىسقا يە بولدى؟

2000-شى جىلداردان باستالعان ءۇردىس

جوعارى ساناتتاعى ريەلتور الەكساندر بيكەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندىقتار «التى سوتىققا» وسى كەزەڭدە ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتا باستاعان. سول كەزدە كوپتەگەن ساياجاي القاپتارى ەلدى مەكەندەردىڭ، ءتىپتى قالالاردىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلە باستادى. مىسالى، الماتى وبلىسىنداعى باۋ-باقشا شارۋاشىلىقتارى الماتى قالاسىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى.

«2000-شى جىلداردىڭ باسىندا الماتى قالاسىنا «كەنساي»، «قازاقفيلم»، «تاۋلى گيگانت» سياقتى اۋداندارداعى ساياجايلار قوسىلا باستادى. بۇل جەرلەردە تىركەۋدەن وتۋگە مۇمكىندىك اشتى. پوستەپەننو بۇل القاپتارعا كوممۋنيكاسيالار جۇرگىزىلە باستادى. ارينە، مۇنداي نىساندارعا دەگەن سۇرانىس ارتتى»، — دەيدى الەكساندر بيكەتوۆ.

الايدا، سول كەزدە ساياجاي ۇيلەرىنىڭ اۋماعىنا ەشقانداي شەكتەۋ بولماعاندىقتان، بۇل القاپتاردا كوتتەدجدەر قارقىندى سالىنا باستادى.

سۇرانىستىڭ جاڭا تولقىنى

ساياجايلارعا دەگەن سۇرانىستىڭ كەلەسى تولقىنى COVID-19 پاندەمياسى كەزىندە باستالدى. پاتەرلەرىندە ۇزاق ۋاقىت قامالىپ وتىرعان قالا تۇرعىندارى ساياجاي ساتىپ الۋدى ءجون كوردى، ويتكەنى كارانتين كەزىندە ولارعا بارۋعا رۇقسات ەتىلگەن.

ۇيدەن جۇمىس ىستەۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ وتە ىڭعايلى بولدى، ال قوسىمشا ارتىقشىلىعى – تازا اۋا مەن كەڭىستىك. سونىمەن قاتار، مۇنداي جىلجىمايتىن مۇلىك قالا ماڭىنداعى تولىققاندى جەكە ۇيلەرگە قاراعاندا الدەقايدا ارزانعا ءتۇستى.

بۇگىنگى تاڭداعى ساياجايلاردىڭ تانىمالدىلىعى

بۇگىندە مۇنداي جىلجىمايتىن مۇلىك فورماتى سۇرانىستا قالىپ وتىر. الەكساندر بيكەتوۆتىڭ بايقاۋىنشا، الماتىدا ونى نەگىزىنەن ءۇش ماقساتتا ساتىپ الادى:

ساياجاي ۋچاسكەسىن جانە ءۇيىن ساتىپ الۋ: نە ەسكەرۋ كەرەك

قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن جەرىندە ساياجاي ساتىپ العاندا، نىسان تۋرالى ماڭىزدى اقپاراتتى انىقتاۋ قاجەتتىگىن زاڭگەر-كەڭەسشى فاريد الييەۆ ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي دەرەكتەر تىزىمىنە مىنالار كىرەدى:

ءۇيدىڭ تاريحىن دا تەكسەرۋ قاجەت. بۇل رەتتە مىنالارعا نازار اۋدارۋ كەرەك:

ساۋلەت بيۋروسىنىڭ باسشىسى ناتاليا ۆيننيكوۆا كوممۋنيكاسيالاردىڭ قوسىلۋىن جانە جاعدايىن تەكسەرۋگە، مۇمكىن، گەولوگيالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە (اسىرەسە تاۋلى ايماقتاردا) كەڭەس بەرەدى. سونداي-اق، ۋچاسكە مەن ءۇي سۋ قورعاۋ ايماقتارىنا نەمەسە قىزىل سىزىقتارعا تۇسپەيتىنىنە كوز جەتكىزگەن ءجون.

اۋماعى 50 شارشى مەتردەن اسپاۋى كەرەك – بۇل نورما نەنى بىلدىرەدى؟

ەڭ باستىسى، ەكى ساراپشى دا قۇرىلىستىڭ جىلىن جانە اۋماعىن تەكسەرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارادى. ءقازىر بۇل وتە ماڭىزدى. ەگەر ول 50 شارشى مەتردەن اسسا جانە 2024 جىلدان كەيىن سالىنعان بولسا، وندا پروبلەمالار تۋىنداۋى مۇمكىن. سەبەبى، 2024 جىلدىڭ ماۋسىمىنان باستاپ ەلىمىزدە وسىنداي اۋماقتان اساتىن ساياجاي ۇيلەرىن سالۋعا تىيىم سالىندى.

انىقتاما: قازاقستاندا 2024 جىلدان باستاپ باۋ-باقشا/ساياجاي ۇيلەرىن سالۋعا شەكتەۋ ەنگىزىلگەن. ولار ۋاقىتشا نەمەسە ماۋسىمدىق تۇرۋعا ارنالۋى كەرەك جانە جالپى اۋماعى 50 شارشى مەتردەن اسپاۋى ءتيىس. ساياجاي سالعان كەزدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانمەن ەسكيزدى كەلىسۋ قاجەت، ال اكىمدىكتەر، يندۋستريا جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ ءتۇسىندىرۋى بويىنشا، اۋماعى 50 شارشى مەتردەن اساتىن باۋ ۇيلەرىنىڭ جوبالارىن كەلىسۋگە ءتيىس ەمەس. ۆەدومستۆو مۇنى ساياجايلاردىڭ ماقساتى بويىنشا جىل بويى تۇرۋعا ارنالماعاندىعىمەن جانە كوبىنەسە قاجەتتى قىسقى ينفراقۇرىلىمىنىڭ جوقتىعىمەن ءتۇسىندىردى.

«كەڭەس زامانىندا تيپتىك ساياجاي ءۇيى 25-30 شارشى مەتردى قۇرايتىن، الايدا اۋماققا قاتاڭ زاڭدى شەكتەۋ بولماعان. قازاقستاندا ساياجاي ۇيلەرىنىڭ ماكسيمالدى اۋماعىنا ارنايى نورمالار بولماعان جانە جالپى قالا قۇرىلىسى نورمالارى (سنيپ) قولدانىلعان. 50 شارشى مەترلىك شەكتەۋ – بۇل 2024 جىلعى قازاقستان زاڭناماسىنىڭ جاڭالىعى»، — دەپ ناقتىلايدى فاريد الييەۆ.

بۇل تالاپتار جاڭا ەرەجەلەر كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن سالىنعان ۇيلەرگە قاتىستى ەمەس. ال 2024 جىلدان كەيىن پايدالانۋعا بەرىلگەن بەلگىلەنگەن نورمادان اساتىن بارلىق ۇيلەردى زاڭداستىرۋ مۇمكىن ەمەس، دەپ اتاپ وتەدى ساۋلەت بيۋروسىنىڭ باسشىسى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

ەسكى ساياجايدى بۇزىپ، جاڭاسىن سالعىسى كەلەتىندەر ءبىلۋى ءتيىس

بۇزۋعا رۇقسات. قاشان قاجەت؟

ەگەر ءۇي يەلەرى ۋچاسكەدە بۇرىننان تۇرعان ەسكى «ىزبۋشكانى» الىپ تاستاۋعا بەل بۋسا، وندا ونىڭ زاڭداستىرىلعان-زاڭداستىرىلماعانىن تەكسەرۋ كەرەك. ەگەر زاڭداستىرىلعان بولسا، وندا مىندەتتى تۇردە بۇزۋعا رۇقسات الۋ قاجەت.

«ەسكى قۇرىلىستى بۇزۋعا بولادى، ءبىراق ول زاڭداستىرىلعان، ياعني ادىلەت ورگانىنىڭ بازاسىندا تىركەلگەن جانە بۇزۋ تۋرالى قۇجاتتار ۇسىنىلعانشا سوندا بولادى. ەگەر ولار بولماسا، وندا ءسىز سالعان جاڭا قۇرىلىستى زاڭداستىرۋ مۇمكىن بولمايدى»، — دەپ تۇسىندىرەدى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

سوندىقتان ليسەنزيالانعان ماماندى شاقىرىپ، ۇيگە تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ قاجەت، سودان كەيىن ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇزۋ اكتىسى رەسىمدەلەدى. تەك سودان كەيىن عانا نىسان بازادان «جويىلادى» جانە جاڭا «شارشىلاردى» تۇرعىزۋ تۋرالى ويلانۋعا بولادى.

«ەگەر ۋچاسكەدەگى ەسكى نىسان زاڭداستىرىلماعان بولسا، وندا ول بازادا جوق دەگەن ءسوز. بۇل جاعدايدا سىزگە تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇزۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بولادى»، — دەپ قوسادى ۆيننيكوۆا.

جاڭا ءۇي سالعاندا نە ەسكەرۋ كەرەك

ماماننىڭ ايتۋىنشا، ءبىرىنشى كەزەكتە ساۋلەت باسقارماسىنا بارىپ، بولاشاق قۇرىلىس ماڭىندا قىزىل سىزىقتاردىڭ بار-جوعىن انىقتاۋ قاجەت.

«بۇل ماسەلە الماتى ءۇشىن وتە وزەكتى. ادام ويلايدى: ەسكى ءۇي تۇرعان جەرگە جاڭا ءۇي سالامىن، بۇرىننان تۇرعان سوڭ، ءبارى دۇرىس بولعان شىعار دەپ. ءبىراق بۇرىن ۇيلەر مەن ساياجايلار حاوتى تۇردە، شەكارالاردى بۇزىپ سالىنعان، سوندىقتان قىزىل سىزىقتار جاقىندا پايدا بولدى ما ەكەنىن تەكسەرۋ كەرەك. قىزىل سىزىقتاردى كورۋ جانە ءۇيدى ولارعا تيگىزبەي، كورشى ۋچاسكەسىنىڭ شەكارالارىن ەسكەرە وتىرىپ، قالاي دۇرىس «ورنالاستىرۋ» كەرەكتىگىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن توپوگرافيالىق تۇسىرىلىمگە تاپسىرىس بەرۋگە بولادى»، — دەپ كەڭەس بەرەدى ناتاليا.

ءارى قاراي، ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، قاجەتتى كوممۋنيكاسيالاردى: ەلەكتر ەنەرگياسى، سۋ، كاناليزاسيا، جىلۋ جۇيەلەرىن قوسۋعا تەحنيكالىق شارتتاردى سۇراتۋ قاجەت.

«الماتىدا مەملەكەتتىك ورگاندارعا تەحنيكالىق شارتتاردى الۋ ءۇشىن جۇگىنگەندە، ولار ونى بەرمەۋى مۇمكىن، سەبەبى جەلىلەر شامادان تىس جۇكتەلگەن. ءبىراق ءار اۋداندا، سونىڭ ىشىندە ساياجاي القاپتارى اۋدانىندا دا، ەلەكتر ەنەرگياسىن «تاراتۋشى» كومپانيا بار. ونىمەن كەلىسىمشارت جاسالادى جانە ونى تەحنيكالىق شارتتاردىڭ ورنىنا قوسۋعا بولادى»، — دەپ كەڭەس بەرەدى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

قۇرىلىس «ەرەكشەلىكتەرى». 50 «شارشى مەتر» ەرەجەسىن ءۇي سالۋ كەزىندە قالاي قولدانۋعا بولادى؟

50 «شارشى مەتر» تالابى جازىلعان، ءبىراق ونى پراكتيكادا قولدانۋعا قاتىستى ءۇي يەلەرىنىڭ سۇراقتارى تۋىنداۋى مۇمكىن. ءبىز ساراپشىلار مەن ءتيىستى كوميتەتتەن نەگىزگىلەرىنە جاۋاپ بەرۋدى سۇرادىق:

— ەگەر ۋچاسكەدە 50 «شارشى مەتردەن» اساتىن زاڭداستىرىلعان ءۇي بولسا، ونى بۇزىپ، سول اۋماقتا جاڭا ءۇي سالۋعا بولا ما؟

ناتاليا ۆيننيكوۆا، ساۋلەت بيۋروسىنىڭ باسشىسى: جوق. ەگەر ءۇي بۇزىلسا، جاڭا قۇرىلىس قولدانىستاعى نورمالارعا سايكەس بولۋى كەرەك (50 شارشى مەتردەن اسپاۋى كەرەك).

— ساياجاي ءۇيىنىڭ اۋماعىنا قويىلعان شەكتەۋ دەگەنىمىز – قۇرىلىس الاڭى ما، الدە قۇرىلىستىڭ جالپى اۋماعى ما؟

قۇرىلىس جانە تكش ىستەرى جونىندەگى كوميتەت: ق ر ست 3.01-101-2013 «قالا قۇرىلىسى. قالا جانە اۋىل ەلدى مەكەندەرىن جوسپارلاۋ جانە سالۋ» نورماسىنىڭ 4.3.6-تارماعىنا سايكەس، باۋ/ساياجاي ءۇيىنىڭ جانە شارۋاشىلىق قۇرىلىستارىنىڭ جالپى اۋماعى ۋچاسكە اۋماعىنىڭ 10 پايىزىنان اسپاۋى كەرەك. ق ر ست 1.01-101-2014 «قۇرىلىس تەرمينولوگياسى» نورماسىنىڭ 4.1976-1-تارماعىنا سايكەس، باۋ/ساياجاي ءۇيى – اۋماعى 50 شارشى مەتردەن اسپايتىن، اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن جانە اعاش-بۇتا وسىمدىكتەرىن ءوسىرۋ ماقساتىندا ۋاقىتشا (ماۋسىمدىق) تۇرۋعا ارنالعان قۇرىلىس بولىپ تابىلادى.

وسىلايشا، باۋ ءۇيىنىڭ قۇرىلىس اۋماعىنا قويىلعان شەكتەۋ قۇرىلىستاردىڭ جالپى اۋماعىن بىلدىرەدى.

— ەگەر مەن ءۇيدىڭ جانىنا تەرراسا مەن كولىك قوياتىن ناۆەس سالعىم كەلسە، ولار ءۇيدىڭ جالپى اۋماعىنا قوسىلا ما، سودان اۋماعى ۇلعايا ما؟ نەمەسە بۇل بولەك قۇرىلىستار ما؟

ناتاليا ۆيننيكوۆا: كولىك قوياتىن ناۆەس ءۇيدىڭ جالپى اۋماعىنا جاتپايدى، تەرراسا دا سولاي، ەگەر ول اشىق ءتيپتى بولسا. ەگەر جابىق فورماتتا جاسالسا، وندا ول ءۇيدىڭ ءبىر بولىگى بولىپ سانالادى. ساراي، قۇرال-سايمانداردى ساقتاۋعا ارنالعان بولمەلەر دە سولاي، ەگەر ولار ۇيمەن «قابىرعاعا تىرەسە» سالىنسا، وندا ولار جالپى اۋماققا ەسەپتەلۋى مۇمكىن. نەگىزگى قۇرىلىس پەن مۇنداي شارۋاشىلىق قۇرىلىستارىنىڭ اراسىندا كەمىندە ءبىر مەتر قاشىقتىق بولۋى كەرەك.

— ۋچاسكەگە اۋماعى 50 «شارشى مەتردەن» اساتىن مودۋلدىك ۇيلەر قويۋعا بولا ما؟ ولارعا اۋماق بويىنشا تالاپ قولدانىلا ما؟

ناتاليا ۆيننيكوۆا: زاڭداستىرۋعا نەگىزىنەن ىرگەتاستى بار، ياعني كۇردەلى قۇرىلىستار جاتادى. جەڭىل كونسترۋكسيالاردى – سول مودۋلدىك ۇيلەردى – كەز كەلگەن اۋماقتا ورنالاستىرۋعا بولادى. ءبىراق ولاردى زاڭداستىرۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ەستە ۇستاعان ءجون.

— قانداي جاعدايلاردا 50 «شارشى مەتردەن» اساتىن ءۇي سالۋعا جانە قايتا جاڭارتۋعا بولادى؟

فاريد الييەۆ، زاڭگەر-كەڭەسشى: ءبىرىنشى نۇسقا – ۋچاسكەنىڭ ماقساتىن «باۋ-باقشا شارۋاشىلىعىنان» «جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا» (جتق) وزگەرتۋ. بۇل جاعدايدا 50 «شارشى مەتر» تالابى قولدانىلمايدى. ءبىراق مۇنى ىسكە اسىرۋ وتە قيىن. جتق الۋ ءۇشىن شارتتار بار: ۋچاسكەنىڭ ەلدى مەكەن شەگىندە نەمەسە وعان جاپسارلاس ورنالاسۋى، كىرمە جولداردىڭ بولۋى، ورتالىقتاندىرىلعان نەمەسە تەحنيكالىق جابدىقتالعان كوممۋنيكاسيالار (ەلەكتر ەنەرگياسى، سۋ)، اۋىرتپالىقتاردىڭ جوقتىعى.

جانە ماڭىزدى ءبىر جايت. ءقازىر الماتى وبلىسى سياقتى كوپتەگەن ساياجاي القاپتارى اۋىلدار مەن قالالاردىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلىپ نەمەسە ەنگىزىلۋدە. كوپتەگەن ءۇي يەلەرى قۋانادى: ەگەر ولار ەندى اۋىلدىق نەمەسە قالالىق تۇرعىن بولسا، وندا باسقالار سياقتى ۇلكەن قۇرىلىس سالا الادى دەپ. ءبىراق بۇل تولىقتاي ولاي ەمەس. قالا شەگىنە ساياجاي القابىن قوسۋ، قۇرىلىس جانە تكش ىستەرى جونىندەگى كوميتەتتە ايتىلعانداي، باۋ ءۇيىنىڭ اۋماعىنا قويىلعان شەكتەۋدى جويمايدى. نەگىزگى فاكتور – جەر ۋچاسكەسىنىڭ ماقساتى بولىپ تابىلادى.

فاريد الييەۆ: زاڭداستىرۋدىڭ ەكىنشى نۇسقاسى – 50 «شارشى مەتردەن» اساتىن ساياجاي ءۇيى ماسەلەسىن اكىمشىلىك راسىمدەر ارقىلى شەشۋ. ءبىراق بۇل تەك ءۇيدىڭ سانيتارلىق نورمالاردى بۇزباي، ءورت قاۋىپسىزدىگى جانە قالا قۇرىلىسى نورمالارى اياسىندا، كورشىلەردىڭ قۇقىعىن بۇزباي سالىنعانىنا سەنىمدى بولعان جاعدايدا عانا مۇمكىن. بۇل جاعدايدا سوت ونى زاڭدى قۇرىلىس دەپ تانۋى مۇمكىن. تاجىريبە بار، ءبىراق ول بىركەلكى ەمەس. ناتيجە كوبىنەسە ايماققا، ناقتى جاعدايلارعا جانە، وكىنىشكە وراي، ناقتى ادامدارعا بايلانىستى.

قۇرىلىستاردى قالاي ورنالاستىرۋ كەرەك، كورشىلەرمەن ۇرىسپاۋ ءۇشىن

ناتاليا ۆيننيكوۆانىڭ ايتۋىنشا، ۋچاسكە شەكاراسىنان شەگىنۋدى ساقتاۋ وتە ماڭىزدى. مىسالى، كورشىمەن اراداعى قورشاۋدان شارۋاشىلىق قۇرىلىسىن ءبىر مەتر قاشىقتىقتا ورنالاستىرۋ كەرەك. ال ءۇي ءۇشىن بۇل كورسەتكىش – كەمىندە ءۇش مەتر. ال جاقىنىراق ورنالاستىرۋعا بولا ما؟

«ق ر زاڭناماسى كورشى ۋچاسكەسىنىڭ شەكاراسىنان شەگىنۋدى ازايتۋعا، كورشىنىڭ جازباشا كەلىسىمى بولعان جاعدايدا رۇقسات ەتەدى. مۇنداي كەلىسىمدى نوتاريۋس ارقىلى راسىمدەۋ ۇسىنىلادى – بۇل مىندەتتى تالاپ ەمەس، ءبىراق وتە قاجەتتى شارا، سەبەبى جاي جازباشا نىسان مەنشىك يەسى اۋىسقان كەزدە تاۋەكەلدەر تۋدىرادى. كەلىسىم ناقتى اداممەن جانە ناقتى نىسانعا قاتىستى بەرىلەدى. ەگەر كورشى ۋچاسكەسىن ساتسا، جاڭا مەنشىك يەسى بۇرىنعى كەلىسىممەن فورمالدى تۇردە بايلانىستى ەمەس – ول وعان قول قويماعان. سوندىقتان نوتاريۋسپەن كۋالاندىرىلعان كەلىسىم جانە قۇقىق بەلگىلەيتىن قۇجاتتارعا اۋىرتپالىق تۋرالى مالىمەتتەردى ەنگىزۋ نەمەسە سەرۆيتۋتتىق كەلىسىم جاساۋ ەڭ سەنىمدى قۇرىلىم بولىپ تابىلادى»، — دەپ مۇمكىن بولاتىن نۇسقالاردى سيپاتتايدى فاريد الييەۆ.

ءبىراق ناتاليا ۆيننيكوۆا كەيدە جاقىن تۇراتىنداردىڭ كەلىسىمى دە جەتكىلىكسىز بولاتىنىن ناقتىلايدى. ۋچاسكە شەكاراسىنان شەگىنۋ – بۇل ءورت قاۋىپسىزدىگى نورمالارىنا دا قاتىستى.

«ءسىز بەن كورشىڭىز اراسىنداعى قورشاۋدى ەلەستەتىڭىز. وسى قورشاۋدان ءسىز ءۇيدى ءۇش مەتر قاشىقتىقتا، ال ول دا سولاي ورنالاستىرۋى كەرەك. ناتيجەسىندە التى مەتر بولادى. بۇل ءورت ءسوندىرۋ كەزىندە ءورت ماشيناسىنىڭ ءجۇرۋى مەن بۇرىلۋى ءۇشىن قاجەت. ەگەر سىزدەردىڭ ءبىرىڭىز ءۇيدى جاقىنىراق سالسا، جالپى قاشىقتىق بۇزىلادى. ەگەر، مىسالى، كورشى ءۇي قورشاۋدان ءتورت مەتر قاشىقتىقتا بولسا، وندا ءسىزدىڭ ءۇيىڭىز قورشاۋدان ەكى مەتر قاشىقتىقتا ورنالاسا الادى. ءبىراق بۇل جاعدايدا دا كورشىنىڭ كەلىسىمىن الۋ قاجەت»، — دەپ تۇسىندىرەدى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

سونداي-اق، ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ەگەر ۋچاسكە ماڭىندا وزەن اعىپ جاتسا نەمەسە باسقا سۋ قويماسى ورنالاسسا، وندا كەز كەلگەن قۇرىلىستى 35 مەتردەن جاقىن سالماۋ كەرەك.

«ءجيى بولاتىن جاعداي – وزەن كەۋىپ قالادى. ول جەردە ەشقانداي وزەن جوق بولادى. بۇل جاعدايدا سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋدى باقىلايتىن جانە سۋ قورعاۋ ايماقتارىندا قۇرىلىس سالۋدى كەلىسەتىن تابيعات قورعاۋ ۇيىمىنا حابارلاسۋ قاجەت. ياعني، ولاردىڭ وكىلى سۋ قويماسىنىڭ تابيعي تۇردە جويىلۋىن تىركەۋى كەرەك، سوندا 35 مەتر قاشىقتىقتى ساقتاۋ ماسەلەسى قايتا قارالادى»، — دەپ ناقتىلايدى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

ەگەر ساياجايدى قايتا جاڭارتۋ جۇرگىزىلسە

بۇل جاعدايدا، ناتاليا ۆيننيكوۆا تۇسىندىرگەندەي، قۇرىلىس كەزىندەگىدەي، ۋچاسكەنىڭ توپوگرافيالىق ءتۇسىرىلىمىن جاساتۋ قاجەت، ءۇي قىزىل سىزىققا «كىرىپ» كەتپەگەنىن كورۋ ءۇشىن.

ودان كەيىن قايتا جاڭارتۋ جوسپارلارىن، ونىڭ 3D-ۆيزۋاليزاسياسىن كورسەتەتىن تەحنيكالىق جوباعا تاپسىرىس بەرۋ كەرەك. سونداي-اق، نىسانعا تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ قاجەت، ال سەيسميكالىق ءقاۋپى بار ايماقتار ءۇشىن – اككرەديتتەلگەن ماماننان سەيسميكالىق قورىتىندى الۋ قاجەت. سودان كەيىن بارلىعى ساۋلەت بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاراۋىنا جىبەرىلەدى.

«ساۋلەت بارلىعىن كەلىسكەننەن كەيىن، ءسىز قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن باستاي الاسىز، ودان كەيىن نىسان پايدالانۋعا بەرىلەدى جانە ءسىز جاڭا تەحنيكالىق پاسپورت الا الاسىز»، — دەپ ناقتىلايدى ناتاليا ۆيننيكوۆا.

ال اۋماعى تۋرالى. ەگەر ءۇي 2024 جىلعا دەيىن سالىنعان جانە اۋماعى 50 «شارشى مەتردەن» اسسا، وندا قايتا جاڭارتۋ اياسىندا بۇل اۋماقتى ساقتاۋعا بولادى. ءبىراق ودان اسىپ كەتۋگە بولمايدى.

قانداي جاعدايلاردا ساياجايعا تىركەۋ الۋعا بولادى؟

ساراپشىلار قىزىقتى كولليزيامەن بولىسەدى: باۋ ءۇيى ماۋسىمدىق، تۇراقتى تۇرۋعا ەمەس، پايدالانىلۋى كەرەك بولسا دا، تىركەۋ الۋعا بولادى.

«بۇل نورماتيۆتىك اكتىلەردىڭ كولليزياسى. «تىركەۋ» – بۇل كەڭەس ءداۋىرىنىڭ قالدىعى، تۇرعىلىقتى جەر بويىنشا تىركەۋگە دەگەن مۇقيات قارىم-قاتىناس سول جىلدارداعى توتالدى باقىلاۋ نيەتىنەن تۋىندايدى. وكىنىشكە وراي، بىزدە ءالى دە بۇل تاجىريبەنىڭ ىزدەرى بار. «ماۋسىمدىق تۇرعىن ءۇي» ستاتۋسى – بۇل قالا قۇرىلىسى جانە جەر قۇقىعىنىڭ ساناتى. پراكتيكادا ادام ارنايى ءراسىم بويىنشا تىركەلەدى، قىستا ونى ەشكىم فيزيكالىق تۇردە شىعارمايدى، ءبىراق فورمالدى تۇردە جەر ساياجاي بولىپ قالادى، بۇل قۇقىقتىق بەلگىسىزدىك تۋدىرادى، اسىرەسە ساتۋ نەمەسە داۋلار كەزىندە»، — دەپ ويىمەن بولىسەدى فاريد الييەۆ.

ساراپشى ساياجايعا تىركەۋ الۋ مۇمكىن ەكەنىن ايتادى، ەگەر ءماسسيۆتىڭ ءوزى ەلدى مەكەن شەگىنە ەنگىزىلسە نەمەسە ۋچاسكە جتق ساناتىنا اۋىستىرىلسا. سونداي-اق، تۇراقتى ينفراقۇرىلىمنىڭ (جولدار، ەلەكتر ەنەرگياسى، سۋمەن جابدىقتاۋ) بولۋى نەگىزگى شارتتار بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە ءۇي تۇراقتى تۇرۋعا جارامدى دەپ تانىلۋى كەرەك.

جالپى، سپيكەرلەر قورىتىندىلايدى: ساياجاي پاتەرگە نەمەسە قالاداعى ۇيگە جاقسى بالاما بولدى. ەگەر ونى ساتىپ الۋ، سالۋ نەمەسە قايتا جاڭارتۋ كەزىندە ءبارىن دۇرىس جاساسا، ونى پروبلەماسىز زاڭداستىرىپ، تىنىش ءومىر سۇرۋگە بولادى.

ساراپشىلار بۇل ءىستى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك جاساۋعا كەڭەس بەرەدى، ايتپەسە بولاشاقتا مۇنداي جىلجىمايتىن مۇلىكتى ساتۋ مۇمكىن بولمايدى. ال بۇزۋ كەزىندە يەسى تەك ۋچاسكەسى ءۇشىن عانا از وتەماقى الۋى مۇمكىن.