س ۇلىكتەر — تۇششى سۋدا تىرشىلىك ەتەتىن يىرىلمەلى قۇرتتار. جەر شارىندا س ۇلىكتىڭ 400-گە جۋىق ءتۇرى بار، ال ەمدىك ماقساتتا تەك ءبىر ءتۇرى — مەديسينالىق س ۇلىك قانا قولدانىلادى. س ۇلىكتىڭ ۇزىندىعى 12 سم-گە دەيىن، ءتۇسى جاسىلداۋ بولىپ كەلەتىن ارقاسىندا ۇزىنا بويى قىزعىلت-سارى سىزىقتار بار. بۇل — ونى باسقا س ۇلىكتەردەن اجىراتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزىنە ءتان بەلگىسى. س ۇلىكتىڭ اۋزىندا مايدا ءتىستى ءۇش جاعى جانە قاننىڭ ۇيۋىنا جول بەرمەيتىن ەرەكشە زات — گيرۋدين ءبولىپ شىعاراتىن سىلەكەي بەزدەرى بار.
گيرۋدوتەراپيا، ياعني س ۇلىكپەن ەمدەۋ ءادىسى ەرتە زامانداردان بەلگىلى. ەجەلگى مەديسينا كلاسسيكتەرى گالەن، يبن سينا، گيپپوكرات باس ساقيناسى، جۇرەك سىرقاتتارى، جوعارى قان قىسىمى، كوتەۋ كەزىندە قان جىبەرۋ تۋرالى ەسكەرتكەن.
مەديسينالىق س ۇلىكتىڭ سىلەكەي بەزدەرىنىڭ سولىندە 100-دەن اسا بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتار بار، ولار ىسىككە قارسى، باكتەريوستاتيكالىق، اۋىرسىزداندىرۋشى، تاراتۋشى اسەرگە يە، سونداي-اق ميكروسيركۋلياسيالىق بۇزىلىستاردى، تىندەر مەن اعزالارداعى تامىر وتكىزگىشتىگىنىڭ بۇزىلۋىن جويادى، گيپوكسيانى كەتىرەدى، قان قىسىمىن تومەندەتەدى، ورگانيزمدى قوقىستان تازارتادى، ميوكارد ينفاركتى، ينسۋلت سەكىلدى ءقاۋىپتى اسقىنۋلاردان ساقتايدى.
س ۇلىك سالىناتىن جەردەگى تەرى الدىن-الا ءبىر شوكىم سۋلى ماقتامەن نەمەسە داكەمەن ىسقىلاپ، قىزارعانشا سۇرتىلەدى. تەرىدەگى كەز-كەلگەن حوش ءيىستى زاتتى جويۋ ءۇشىن ماقتانى 2-3 رەت اۋىستىرادى. تەرىنى زالالسىزداندىرۋشى ءسپيرتتى سۇيىقتىقتارمەن ءسۇرتۋدىڭ قاجەتى جوق. ويتكەنى كەز كەلگەن بوگدە، تابيعي ەمەس ءيىس س ۇلىكتى شوشىتادى.
س ۇلىكتى تەرىگە انتيبيوتيكتەردەن قالعان، شيشالارمەن نەمەسە قۇتىمەن قويادى. س ۇلىك قادالۋ، بويىنا يرەلەڭدەي باستايدى، سول ساتتە ىدىستى الىپ تاستايدى دا س ۇلىكتىك استىنا ءبىر قابات ماقتا، داكە سالادى. گيرۋدوتەراپيا سەانسى قان تولىق سورىلعانشا، س ۇلىك ءوزى ءتۇسىپ قالعانشا جالعاسادى. ەمشارادان كەيىن س ۇلىكتى فورمالين نەمەسە ءمۇساتىر ەرىتىندىسىنە سالىپ، جويادى.
س ۇلىك تىستەگەن جەرلەردە ءۇش ساۋلەلى جارالار قالادى. ولاردان قان 6-24 ساعات بويى اعادى. قاناپ تۇرعان جارالارعا اسەپتيكالىق تاڭعىش تاعادى. ەگەر قان توقتاماسا، كەلەسى كۇنى جاڭا تاڭعىش تاڭىلادى. قاننىڭ توقتاۋىن تەزدەتۋ ءۇشىن يزوتونيكالىق ەرىتىندىسى بار قىساتىن تاڭعىش سالۋعا بولادى.
قان توقتاسا، جارانىڭ شەتىنە يود ەرىتىندىسىن جاعادى نەمەسە تاعى ءبىر تاۋلىككە اسەپتيكالىق تاڭعىش تاعادى.
گيرۋدوتەراپياعا ءابسوليۋتتى قارسى كورسەتىمى — گەموفيليا، ياعني قاناققىشتىق اۋرۋى. سالىستىرمالى قارسى كورسەتىمدەر: جۇكتىلىك، ايقىن استەنيا، قانازدىق، گيپوتەنزيا، اللەرگيالىق، رەاكسيالار، ەكىنشى قايتارا بولاتىن يممۋنيتەت تاپشىلىعى، كاحەكسيا.
س ۇلىكپەن ەمدەۋ بارلىك دەرلىك سوماتيكالىق اۋرۋلاردىڭ قالىپتى ەمىنە قوسىمشا رەتىندە قولدانىلادى.
ا.گ.سەيىتقوجانوۆا
وقۋعا كەڭەس بەرەمىز:
ميوكارديوسكلەروز
مي قان اينالىمىنىڭ ءجىتى بۇزىلىسى
ميوكارد ينفاركتى جانە ەمدىك جاتتىعۋلار
قان قىسىمىنىڭ كوتەرىلۋىنە جول بەرمەيمىز
قان قىسىمىن قالاي كوتەرۋگە بولادى: كومەگى تيەرى انىق 5 جىلدام ءتاسىل