تۇركى حالىقتارىنىڭ ءبىرتۇتاس ەجەلگى سەنىمى رەتىندەگى تاڭىرشىلدىك تۋرالى تۇسىنىك تاريحي دەرەكتەرمەن ونشا دايەكتەلمەگەن. بۇل تۋرالى قازاقستاندىق عالىم جاقسىلىق ءسابيتوۆ مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
زەرتتەۋشىنىڭ ايتۋىنشا، كوشپەندىلەردىڭ وزدەرى ورتاعاسىرلىق دەرەككوزدەردە تاڭىرشىلدىك تۋرالى سيپاتتاما قالدىرماعان. بۇل سەنىمنىڭ ولاردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندە قانداي مانگە يە بولعانى ءالى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز. ناقتى مالىمەتتەردىڭ جەتىسپەۋىنەن عالىمدار كوپتەگەن داستۇرلەردىڭ شىعۋ تەگى تۋرالى تەك بولجام جاساۋعا ءماجبۇر.
«بۇل — كوزى بايلانعان ەكى ادام پىلگە جاقىنداعانىنداي: بىرەۋى تۇمسىعىن، ەكىنشىسى قۇيرىعىن ۇستاپ، سونىڭ نەگىزىندە بۇكىل جانۋاردىڭ بەينەسىن سالادى. ياعني زەرتتەۋشىلەر ءپىلدى دۇرىس بەينەلەي المادى، تاڭىرشىلدىكتى زەرتتەمەدى»، — دەدى ءسابيتوۆ.
تاريحشى مۇنىڭ باستى سەبەپتەرى رەتىندە ۇلكەن دەرەككوز بازاسىنىڭ جانە كانوندىق ءدىني ماتىندەردىڭ جوقتىعىن اتايدى: قولجازبا ۇزىندىلەرىنەن ناقتى كورىنىستى قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس.
سونىمەن قاتار جاقسىلىق ءسابيتوۆ تاڭىرشىلدىكتىڭ تۇركى قاعاناتتارى داۋىرىندە شىنىمەن بولعانىن جوققا شىعارمايدى.
«تۇركى قاعاناتتارى قۇلاعاننان كەيىن ۇيعىرلاردا مانيحەيلىك جەڭىسكە جەتكەنىن، ال XI عاسىردىڭ باسىندا باسقا دىندەر تارالعانىن كورەمىز — نايماندار مەن كەرەيلەرگە نەستورياندىق كەلدى. ياعني وندا كىم بولمادى دەسەڭىز دە بولادى»، — دەپ قوستى ساراپشى.
جالپى، تاريحشىنىڭ ايتۋىنشا، VIII–XII عاسىرلارداعى اراب گەوگرافيالىق ادەبيەتىندە دىندەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن بايقاۋعا بولادى. ونىڭ ۇستىنە، كەيبىرەۋىن ءتۇسىندىرۋ نەمەسە ءبىرتۇتاس تاڭىرشىلدىككە سايۋ وتە قيىن.
بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» سۇلتان بەيبارىس قازاق ەمەس، قىرىم قىپشاعى بولۋى مۇمكىن دەپ جازعان.