قازاقستاندا مەرزىمى وتكەن كولىك ساتىپ الۋ رەسمي تىركەۋدەن كەيىن دە ۇلكەن قيىندىقتارعا اكەلۋى مۇمكىن: قۇجاتتارى تولىق، ەسەپتە تۇرعان كولىك كەيىن شەتەلدە ىزدەۋدە جۇرگەنى، شاناقتىڭ سايكەستەندىرۋ ءنومىرى (VIN) وزگەرتىلگەنى نەمەسە ەرەجە بۇزىلىپ اكەلىنگەنى انىقتالۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايلار تۋرالى Atameken Business ەفيرىندە ساراپشىلار ايتىپ بەردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ولاردىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا جىل سايىن شەتەلدە ىزدەۋدە جۇرگەن 1،5 مىڭنان 2 مىڭعا دەيىن كولىك انىقتالادى. مۇنداي كولىكتەر كوبىنە الماتى مەن الماتى وبلىسىندا تىركەلەدى. پروبلەمالىق كولىكتەر شىعاتىن ەلدەر قاتارىندا اقش، شىعىس ەۋروپا، وڭتۇستىك كورەيا جانە جۇڭگو اتالادى.
كەڭ تاراعان سحەمالاردىڭ ءبىرى شاناقتىڭ سايكەستەندىرۋ نومىرىنە قاتىستى. جەڭىل كولىكتىڭ VIN ءنومىرىن وزگەرتىپ، بازادا بار جانە ىزدەۋدە جوق باسقا كولىكتىڭ ءنومىرىن بەرىپ، قوسارلانعان كولىك جاسايدى.
مىسالى، رەسەيدەن اكەلىنگەن Toyota Camry سانكت-پەتەربۋرگتەن ۇرلانعان سەداننىڭ قوسارلاماسى بولىپ شىقتى. تاعى ءبىر جاعدايدا بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنەن ساتىپ الىنعان Toyota Highlander تىركەۋ كەزىندە كانادادا ۇرلانعان كولىك رەتىندە ينتەرپول بازاسىنان تابىلدى.
ماسەلە ءاردايىم ۇرلىققا بايلانىستى بولا بەرمەيدى. كولىك شەتەلدە كەپىلگە، كرەديتكە نەمەسە ليزينگكە قويىلعان بولۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايلاردى انىقتاۋ قيىنىراق، ويتكەنى قارجىلىق مىندەتتەمەلەر تۋرالى اقپارات كولىك قايتا ساتىلاتىن ەلدىڭ بازالارىندا ءاردايىم قولجەتىمدى بولا بەرمەيدى.
قازاقستاندا كولىك قۇرالىنىڭ ەلەكتروندىق پاسپورتى قولدانىلادى. باستاپقى تىركەۋ كەزىندە ول كولىك تۋرالى اقپاراتتى، سونىڭ ىشىندە VIN دەرەكتەرىن سالىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، بۇل اكەلىنەتىن كولىكتەردى باقىلاۋدى كۇشەيتەدى.
الايدا ءبىر ەلەكتروندىق پاسپورت جەتكىلىكسىز. ەگەر VIN فيزيكالىق تۇردە قايتا سوعىلعان نەمەسە تاڭبالاۋ تاقتايشاسى اۋىستىرىلعان بولسا، بازاداعى دەرەكتەر دۇرىس كورىنۋى مۇمكىن.
سوندىقتان قۇجاتتار مەن ەلەكتروندىق تاريحتى عانا ەمەس، تاڭبالاۋ بەلگىلەرىنىڭ ءوزىن دە تەكسەرۋ ماڭىزدى. ارنايى قۇرالدار مەن ەندوسكوپتاردىڭ كومەگىمەن VIN وزگەرتۋ ىزدەرىن كاسىبي اۆتوپودبورششيكتەر نەمەسە كريميناليستەر تابا الادى.
تاعى ءبىر ماسەلە — اۋىر جول-كولىك وقيعالارىنان، ورتتەن نەمەسە سۋ باسۋدان كەيىنگى كولىكتەر. سىرتتاي قالپىنا كەلتىرىلگەن جەڭىل كولىك جاڭاداي كورىنۋى مۇمكىن، ءبىراق ونىڭ تاريحى مەن جاعدايى ساتۋشىنىڭ ايتقانىنان ايتارلىقتاي وزگەشە بولۋى ىقتيمال.
ساراپشىلار قازاقستانعا جاڭا كولىك رەتىندە اكەلىنىپ، سايكەستىك قۇجاتتارىمەن راسىمدەلگەن 2025 جىلعى كولىكتى مىسالعا كەلتىردى. Carfax ارقىلى تەكسەرۋ كولىكتىڭ ءورتتى باستان وتكەرىپ، قالپىنا كەلتىرىلگەنىن كورسەتتى. سوندىقتان شەتەلدىك كولىكتىڭ تاريحىن ءبىر ەسەپپەن شەكتەلمەي، بىرنەشە دەرەككوزدەن تەكسەرۋگە كەڭەس بەرەدى.
تاۋەكەلدى ازايتۋ ءۇشىن ساراپشىلار كولىكتەگى VIN مەن باسقا تاڭبالاۋ بەلگىلەرىن قۇجاتتارمەن سالىستىرۋدى؛ كولىك تاريحىن قولجەتىمدى بازالار مەن حالىقارالىق سەرۆيستەر ارقىلى تەكسەرۋدى؛ كولىكتىڭ قايدان اكەلىنگەنىن جانە يمپورتپەن كىم اينالىسقانىن انىقتاۋدى؛ ساتۋشىدان ۋتيلسبور، باستاپقى تىركەۋ، كەدەندىك تولەمدەر جانە قوسىلعان قۇن سالىعى تۋرالى تولەم قۇجاتتارىن سۇراۋدى؛ كولىك قۇرالىنىڭ سايكەستىگىن باعالاۋ تۋرالى قۇجاتتاردى تەكسەرۋدى؛ ەلەكتروندىق پاسپورتتىڭ بار-جوعىنا كوز جەتكىزۋدى؛ كولىكتى ماماننىڭ تاۋەلسىز تەكسەرۋىنەن وتكىزۋدى ۇسىنادى.
تىم تومەن باعاعا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. ول وزدىگىنەن پروبلەمالاردىڭ بار ەكەنىن دالەلدەمەيدى، ءبىراق مۇقيات تەكسەرۋگە سەبەپ بولۋى ءتيىس.
بۇعان دەيىن كۋرسيۆ اۆتو قازاقستانعا ۇرلانعان كولىكتەر قاي ەلدەردەن ءجيى اكەلىنەتىنىن جازعان بولاتىن.