InfoHub Logo

Adam aǵzasynyń ómirindegi kúrt ózgerister bolatyn eki mańyzdy kezeń bar. Bul jasta aǵza burynǵydaı emes, sondyqtan densaýlyqqa erekshe nazar aýdarý qajet.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Qazaqstanda ortasha ómir súrý uzaqtyǵy 76 jasqa jetkenimen, bul kórsetkishtiń artynda kúrdeli shyndyq jatyr. Kóptegen adamdar qartaıý prosesin durys túsinbeıdi. Olar qartaıýdy jyldar boıy birtindep júretin proses dep oılaıdy. Alaıda, ǵalymdardyń zertteýleri múldem basqa jaǵdaıdy kórsetedi: aǵzamyz belgili bir ýaqyttarda kúrt ózgeristerge ushyraıdy.

Aǵzanyń kúrt ózgeretin kezeńderi

Stenford ýnıversıtetiniń zertteýshileri júrgizgen zertteýlerge sáıkes, qartaıýǵa baılanysty molekýlalardyń shamamen 81 paıyzy birtindep emes, kúrt ózgeristerge ushyraıdy eken. Bul ózgerister eki negizgi kezeńde baıqalady: shamamen 44 jasta jáne 60 jasta. Bul kezeńderde adam aǵzasynyń metabolızmi, ımýnıteti, gormonaldy júıesi jáne stresske tózimdiligi sıaqty kóptegen kórsetkishteri ózgeredi.

Birinshi kezeń: 40-45 jas

Bul jasta adam aǵzasy burynǵydaı «keshirimshil» bolmaıdy. Uıqynyń nasharlaýy, salmaqtyń artýy, qalpyna kelýdiń baıaýlaýy, qan qysymynyń ózgerýi sıaqty belgiler paıda bolady. Bul kezeńde kóptegen adamdar densaýlyǵyn teksertýge májbúr bolady. Metabolızm ózgeredi, ınsýlınge sezimtaldyq tómendeıdi, tamyrlarǵa túsetin júkteme artady. Burynǵydaı «kezdeısoq» ómir súrý stıli budan bylaı jumys istemeıdi.

Qazaqstandaǵy erekshelikter

Qazaqstanda júrek-qan tamyrlary aýrýlary ólimniń basty sebepteriniń biri bolyp qala beredi. Joǵary qan qysymy, artyq salmaq, temeki shegý, az qımyldaý – bulardyń barlyǵy 40 jastan keıin asqynatyn jaǵdaılarǵa ákeledi. Sonymen qatar, qazaq halqynyń dástúrli asqanasyndaǵy maıly, kalorıasy joǵary taǵamdarǵa degen súıispenshilik metabolızmniń buzylýyna erte ákelýi múmkin.

Densaýlyqty saqtaýdyń tórt baǵyty

Adam densaýlyǵyna qatysty táýekelderdi tórt negizgi baǵytqa toptastyrýǵa bolady:

Bul baǵyttar ózara tyǵyz baılanysty.

Júrek pen tamyrlar: 40 jastan keıin qalaı saqtaý kerek?

Ateroskleroz bir jylda paıda bolmaıdy, ol ondaǵan jyldar boıy damıdy. Infarkt – aýrýdyń basy emes, sońy. Qan qysymyn, holesterındi baqylaý, júıeli jattyǵýlar jasaý jáne temeki shegýden bas tartý – munyń bári aldyn alýdyń mańyzdy sharalary.

Metabolızmniń mańyzy

Insýlınge tózimsizdik – bul kóptegen adamdar bilmeıtin, biraq onyń saldarymen betpe-bet keletin jaǵdaı. Artyq salmaq, sharshaý, qandaǵy qanttyń ózgerýi, qan qysymynyń problemalary – munyń bári metabolızmniń buzylýymen baılanysty. Bul tek qant dıabeti men júrek aýrýlaryna ǵana emes, qaterli isik qaýpiniń artýyna da ákeledi.

Qaterli isik: táýekeldi azaıtý

Qaterli isik qaýpin azaıtý úshin temeki shekpeý, salmaqty baqylaý jáne metabolızmdi jaqsartý mańyzdy. Degenmen, genetıkalyq faktorlar men kezdeısoq mýtasıalar saldarynan bul qaýipti tolyq joıý múmkin emes. Sondyqtan aýrýdy erte anyqtaýǵa baǵyttalǵan skrınıngter óte mańyzdy.

Este saqtaý qabileti: 60 jastan keıin mıdy qalaı saqtaý kerek?

Ómir súrý uzaqtyǵynyń artýymen demensıa jáne basqa da neırodegeneratıvti aýrýlar jıi kezdesedi. Munda genetıka men ómir saltynyń róli zor. Fızıkalyq belsendilik, zıatkerlik júkteme, áleýmettik baılanystar, sapaly uıqy jáne metabolızmniń jaqsy bolýy – mıdyń qalpyna kelý qabiletin arttyrady.

Ekinshi kezeń: 60 jas shamasynda

Bul kezeńde aǵza burynǵydaı problemalardy ózi betinshe sheshe almaıdy. Imýnıtet álsireıdi, sozylmaly aýrýlar asqynady. Buǵan deıin jasalǵan nemese jasamaǵan áreketterdiń nátıjesi kórinedi. Alaıda, eshqashan kesh emes. Júıeli túrde densaýlyqqa kóńil bólseńiz, 60 jastan keıin de jaǵdaıdy jaqsartýǵa bolady.

Adam aǵzasy kenetten buzylmaıdy. Ol tek buryn keshirimdi bolǵan qatelikterdi keshirýdi toqtatady. Sondyqtan, 20 jasta resýrsty jınaqtaý, 44 jasta ony basqarý, al 60 jasta sońǵy nátıjelermen betpe-bet kelý – ómirdiń zańdylyǵy.