InfoHub Logo

Asqazan oby – álemdegi onkologıalyq aýrýlardyń ishinde ólim-jitim kórsetkishi boıynsha alǵashqy bestikke kiredi. Bul qaterli isiktiń damý qaýpin arttyratyn mańyzdy faktorlardyń biri – Helıkobakter pılorı (Helicobacter pylori) bakterıasy. Qazaqstanda bul ınfeksıany juqtyrǵandardyń úlesi shamamen 70%-ǵa jetedi.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Helıkobakter pılorı degen ne jáne nesimen qaýipti?

Helicobacter pylori – asqazannyń qyshqyl ortasynda tiri qala alatyn erekshe bakterıa. Bul ınfeksıa adam aǵzasynda ondaǵan jyldar boıy saqtalyp, asqazannyń sozylmaly aýrýlaryna, tipti qaterli isikke de sebep bolýy múmkin.

Mamandardyń aıtýynsha, bul bakterıa álem halqynyń jartysyna jýyǵyn qamtyǵan. Qazaqstanda bul kórsetkish 60-70% aralyǵynda, keıbir derekterde 85%-ǵa deıin jetedi. Ásirese, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Qaraǵandy oblystarynda bul kórsetkish joǵary. Bul aımaqtarda asqazan obynan bolatyn ólim-jitim de respýblıkalyq ortasha kórsetkishten asady.

Mundaı alshaqtyqqa birneshe faktor áser etedi. Sonyń biri – tamaqtaný ádetteri. Soltústik jáne shyǵys óńirlerde tuzdy, ystalǵan jáne óńdelgen taǵamdardy tutynýdyń joǵary bolýy asqazannyń shyryshty qabyǵyna zıan keltirip, oby aýrýynyń qaýpin arttyrady. Sonymen qatar, ónerkásiptik aımaqtardaǵy ekologıalyq jaǵdaı da bul máselege yqpal etýi yqtımal.

Asqazan oby men Helıkobakter pılorı baılanysy

Helicobacter pylori ınfeksıasy eki túrli rakpen tyǵyz baılanysty:

Qazaqstanda asqazan obynyń qansha jaǵdaıy osy bakterıamen baılanysty ekeni týraly naqty statısıka joq. Degenmen, halyqaralyq jáne jergilikti zertteýlerge súıensek, asqazan oby jaǵdaılarynyń 75-90%-y Helıkobakter pılorımen tikeleı nemese janama baılanysty bolýy múmkin. Infeksıalanǵan adamdarda bul aýrýdyń damý qaýpi 3-6 ese, al bakterıanyń óte agressıvti shtamdarymen juqtyrǵanda 8-10 ese artady.

Árqashan Helıkobakter obyǵa ákele me?

Bakterıany tasymaldaýshylarda asqazan obynyń damý qaýpi orta eseppen 1-3% dep baǵalanady. Bul kórsetkish az bolyp kóringenimen, ınfeksıalanǵan halyqtyń kóptigin eskersek, bul san eleýli mólsherge aınalady.

Qaýipti arttyratyn faktorlar:

Infeksıanyń uzaqqa sozylýy da qaýipti arttyrady. Infeksıa neǵurlym erte bastalsa jáne aǵzada uzaq saqtalsa, asqazan shyryshty qabyǵynyń patologıalyq ózgerýiniń yqtımaldyǵy soǵurlym joǵary bolady.

Bakterıa qalaı juǵady?

Helıkobakter ınfeksıasy kóbinese lastanǵan sý, taǵam arqyly nemese otbasyndaǵy jaqyn qarym-qatynas arqyly juǵady. Juǵý joldary – nájis-aýyz jáne aýyz-aýyz.

Infeksıanyń keń taralýynyń basty sebebi – onyń baıqatpaı ótýi. Keıbir adamdarda sımptomdar paıda bolmaı, ınfeksıa jyldar boıy nemese ondaǵan jyldar boıy saqtalýy múmkin. Imýndyq júıe bakterıany tolyq joıa almasa da, onyń belsendiligin tejep otyrady. Sondyqtan kóptegen adamdar Helicobacter-diń bar ekenin bilmeıdi.

Qandaı sımptomdarǵa nazar aýdarý kerek?

Bakterıaǵa baılanysty sımptomdar paıda bolsa, olar kóbinese asqazandaǵy jaısyzdyq nemese qyjyl sıaqty belgilermen kórinedi. Kópshilik buǵan mán bermeı, ony tamaqtaný nemese stresspen baılanystyrady. Nátıjesinde, ınfeksıa anyqtalmaı, qabyný prosesi jalǵasa beredi.

Jıi kezdesetin belgiler:

Anemıa (álsizdik, bet-álpettiń bozarýy) sıaqty asqyný belgileri de baıqalýy múmkin. Eger asqazandaǵy qabyný uzaqqa sozylsa, sozylmaly sharshaý, jumys qabiletiniń tómendeýi baıqalýy múmkin.

Sımptomdardyń bolmaýy bári durys degendi bildirmeıdi. Sondyqtan asqazanmen bolatyn kez kelgen qaıtalanatyn nemese uzaqqa sozylǵan problemalar tekserýden ótýge sebep bolýy tıis.

Helıkobakter pılorıdi dıagnostıkalaýdyń zamanaýı ádisteri

Helicobacter pylori ınfeksıasyn anyqtaý úshin birneshe túrli zertteý ádisteri qoldanylady:

Dárigerdiń aıtýynsha, dıagnostıka ádisteriniń tańdaýy klınıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty. Qazirgi tańda dıagnostıka qoljetimdi jáne ınfeksıany erte satyda anyqtaýǵa múmkindik beredi.

Maman taldaý tapsyrýǵa myna jaǵdaılarda keńes beredi:

Qazaqstanda Helıkobakterge jappaı skrınıng júrgizilmeıdi. Tek belgiler boıynsha tekserý júrgiziledi. Elimizde ınfeksıanyń keń taralýyn eskersek, jyl saıyn eresekterdiń tek 20-30%-y ǵana tekserýden ótedi, bul jetkiliksiz.

Prosesti erte kezeńde toqtatýǵa bola ma?

Mamannyń aıtýynsha, bakterıadan týyndaǵan asqazan aýrýlarynyń damýyn kóp jaǵdaıda baıaýlatýǵa, al erte kezeńde tipti toqtatýǵa bolady. Eń tıimdisi – sozylmaly gastrıt kezinde emdeýdi bastaý. Ýaqytyly bastalǵan em qabynýdy azaıtyp, asqazan shyryshty qabyǵynyń qalpyna kelýine kómektesedi.

Atrofıa damı bastasa, ózgerister turaqty bolady, biraq emdeý aýrýdyń damýyn baıaýlatyp, tinderdiń jaǵdaıyn jaqsarta alady. Al ishek metaplazıasy kezinde ózgerister is júzinde qaıtymsyz bolady. Bul jaǵdaıda em shyryshty qabyqty qalpyna keltirmese de, odan ári zaqymdanýdy jáne qaterli isikke aınalý qaýpin azaıtady.

Helicobacter pylori emdeýiniń tıimdiligi 85-95% jetedi. Biraq emniń nátıjesi tańdalǵan emdeý sqemasyna jáne pasıenttiń usynystardy oryndaýyna baılanysty.

Helıkobakter pılorıdi árqashan emdeý kerek pe?

Qazirgi klınıkalyq usynystar boıynsha, anyqtalǵan ınfeksıany mindetti túrde emdeý qajet. Ádette, dárigerler antıbıotıkter men qyshqyldy azaıtatyn preparattardyń kombınasıasyn taǵaıyndaıdy. Emdeý bakterıany joıýǵa baǵyttalǵan. Helicobacter-di joıý asqazan jarasy men obynyń, ásirese erte satydaǵy qaýpin azaıtady. Sondyqtan «esh nárse mazalamaı tursa, emdeýdiń qajeti joq» degen ustanym eskirgen jáne qaýipti bolyp sanalady.

Qaıta juqtyrý múmkin be?

Onkologtyń aıtýynsha, qaıta juqtyrý múmkin, biraq bul sırek kezdesedi. Ortasha alǵanda, jyldyq qaýip 1-5% quraıdy. Biraq, eń bastysy, sátti emdeýden keıin ınfeksıa qaıtyp kelmeıdi.

Onkologtyń negizgi usynystary

Dáriger mynalardy usynady:

Jalpy, basty qaǵıdat – aýyr sımptomdardy kútpeı, aldyn alý sharalaryn qolǵa alý. Helicobacter pylori – basqarylatyn qaýip faktory jáne durys tásilmen onyń yqpalyn aıtarlyqtaı azaıtýǵa bolady.