InfoHub Logo

Qazaqstan sý resýrstarynyń azaıýyna baılanysty eleýli sý tapshylyǵyna tap bolýy múmkin. Sarapshylar bul máseleniń ekologıadan góri ekonomıkaǵa áser etetinin aıtady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Sý saıasaty boıynsha sarapshy Qýanysh Ózbekovtiń aıtýynsha, jaqyn jyldary Qazaqstan sý tapshylyǵynyń ósýine tap bolady. Ózenderdegi sý deńgeıi tómendep, Balqash pen Kaspıı teńizderiniń aýmaǵy kishireıip barady. Klımattyń ózgerýi de áser etýde: qystar jylynyp, qar az túsip, tez erıdi. Bul sýdyń erte ketip qalýyna nemese sý qoımalaryna jetpeı býlanyp joǵalýyna ákeledi.

Sýdyń azaıýy ekonomıkaǵa áser etedi

2024 jylǵy sý tasqyny saldarynan 170 myń qazaqstandyqtyń úıin tastap ketýge májbúr bolǵany eldiń sý tasqynyna osaldyǵyn kórsetti. Sarapshy Qýanysh Ózbekovtiń boljamy boıynsha, 2040 jylǵa qaraı sý tapshylyǵy 50%-ǵa jetýi múmkin, al 2050 jylǵa qaraı sý daǵdarysy eldiń JİÓ-sin 6%-ǵa azaıtýy yqtımal. Bul máseleniń ekologıadan góri makroekonomıkalyq turaqtylyqqa áser etetinin bildiredi.

Tıimsiz sý tutyný

Qazaqstannyń sýdy tıimsiz paıdalanýy da úlken másele. El Reseı men AQSH-qa qaraǵanda 2,5 ese artta qalyp otyr. Tipti sýdy únemdeýdi talap etetin Avstralıamen salystyrǵanda da bes ese kemshin. Bul ásirese aýyl sharýashylyǵyna qatysty, munda zamanaýı tehnologıalardy engizý qajet.

Qazaqstannyń ózen aǵynynyń jartysyna jýyǵy elden tys jerlerde qalyptasady. Bul da sý qaýipsizdigine tóngen qater. Qyrǵyzstan sıaqty kórshi elderdiń saıasaty Qazaqstannyń múddelerine tikeleı áser etedi. Sondyqtan Astana sý daǵdarysyn boldyrmaý úshin kórshilermen kelissóz júrgizýge májbúr bolady.

Áreket etý ýaqyty keldi

Sarapshynyń aıtýynsha, jańa Sý kodeksi durys baǵyttaǵy qadam. Ol 20 jańa sý qoımasynyń qurylysyn, 15 sý qoımasyn jańǵyrtýdy jáne 14 myń shaqyrym sýarý jelilerin qalpyna keltirýdi kózdeıdi. Bul sharalar arqyly 2030 jylǵa qaraı sý shyǵynyn 25%-ǵa deıin azaıtý josparlanýda. Alaıda, aýyl sharýashylyǵynda tamshylatyp sýarýdy keńinen engizý arqyly sý shyǵynyn qazirdiń ózinde eki ese azaıtýǵa bolar edi.

«Búginde Qazaqstan tańdaý aldynda tur. Sý únemdeıtin tehnologıalardy, sıfrlyq monıtorıńti jáne resýrstardy basqarýdyń zamanaýı tásilderin engizý jyldamdyǵy ekonomıkanyń turaqtylyǵy men áleýmettik jaǵdaıdyń deńgeıine baılanysty. Bul múmkindikter terezesi birtindep tarylyp keledi», - deıdi Qýanysh Ózbekov.