InfoHub Logo

12 shildeden bastap Qazaqstanda bank qosymshalaryna tek telefon nómirin terip kirý múmkin bolmaıdy. Qarjy uıymdary klıenttiń jeke basyn memlekettik bıometrıalyq derekter bazasy arqyly tekserip, telefon nómiriniń rasynda da sol adamǵa tıesili ekenin rastaýǵa mindetteledi. Bul talaptar Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń (QNRDA) qaýlysynda kórsetilgen.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

20 sáýirde bekitilgen qujat sıfrlyq júıelermen jumys isteıtin bankterge, saqtandyrý kompanıalaryna jáne basqa da qarjy uıymdaryna taralady. Qaýly hakerlik shabýyldar týraly retteýshige habarlaý tártibinen bastap paıdalanýshy derekterin saqtaý erejelerine deıin biryńǵaı talaptardy engizedi.

Qarjy uıymdarynyń basshylaryna jaýapkershilik artady

Eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – aqparattyq qaýipsizdik úshin jeke jaýapkershilikti qarjy uıymynyń birinshi basshysyna júkteý boldy. Basshylyq derekterdi qorǵaý saıasatyn bekitýge mindetti, al árbir jańa qyzmetker jumysqa ornalasqannan keıin bes jumys kúni ishinde aqparattyq qaýipsizdik talaptarymen tanysyp, qol qoıýy tıis.

Úshinshi taraptarǵa da talaptar kúsheıtildi

Kıberqaýipsizdik talaptary endi qarjy uıymdarynyń júıelerine nemese derekterine qol jetkize alatyn merdigerlerge, keńesshilerge jáne tehnıkalyq seriktesterge de qoldanylady. Tıisti erejeler barlyq kelisimsharttarǵa engizilýi qajet.

Kıber oqıǵalar týraly dereý habarlaý

Bankter men saqtandyrý kompanıalary kıber oqıǵalar týraly QNRDA-ǵa dereý habarlaýǵa mindetteledi. Bul júıelerdiń osaldyqtaryn paıdalaný, júıelerge ruqsatsyz kirý, DDoS shabýyldary, serverlerdiń zıandy kodpen zaqymdanýy, klıentterdi sáıkestendirýdegi aqaýlar jáne ruqsatsyz aqsha aýdarymdary sıaqty jaǵdaılardy qamtıdy.

Sıfrlyq júıelerdiń bir saǵattan astam ýaqyt irkilisine sebep bolǵan kez kelgen oqıǵa da mindetti túrde ashylýǵa jatady.

Derekterdi berý jáne qorǵaý

Uıymdar aqparatty ýákiletti organnyń avtomattandyrylǵan júıesi – ASOI arqyly berýi kerek. Eger ol qoljetimsiz bolsa, kompanıalar retteýshige telefon arqyly habarlap, resmı hatpen habarlamany qosarlaýǵa mindetti.

Qujatta sıfrlyq ınfraqurylymdy qorǵaýǵa da erekshe nazar aýdarylǵan. Qarjy uıymdarynyń barlyq syrtqy telekomýnıkasıalyq baılanystary shıfrlanýy tıis. Ashyq derekterdi berý arnalaryn paıdalaný retteýshi talaptaryn buzý bolyp sanalady.

Bankter men saqtandyrý kompanıalarynyń poshta qyzmetteri, sonyń ishinde memlekettik organdarmen jáne klıenttermen hat almasý Qazaqstan aýmaǵynda ǵana ornalastyrylýy kerek. Uıymdar sondaı-aq SPF, DKIM jáne DMARC qorǵaý tetikterin paıdalanýǵa mindetti, bul jiberýshilerdi qoldan jasaýdan jáne fıshıngtik shabýyldardan saqtaıdy.

Qyzmetkerlerge jáne serverlerge qoıylatyn talaptar

Qaýly qyzmetkerlerge negizdi sebepsiz jergilikti ákimshi quqyqtaryn berýge tyıym salady. Serverlerde, jumys stansıalarynda jáne noýtbýkterde antıvırýstyq júıeler nemese baǵdarlamalyq ortanyń tutastyǵyn baqylaý quraldary ornatylýy tıis. Bul rette paıdalanýshy qorǵaýdy óz betinshe óshire almaıdy.

Eger qarjy uıymy úshinshi taraptardyń derek-ortalyqtaryn nemese bulttyq qyzmetterin paıdalansa, onda úshinshi tulǵalardyń jeke derekterge, banktik qupıaǵa jáne basqa da qorǵalatyn aqparatqa qol jetkizýin boldyrmaýy kerek.

Klıentter úshin eń aıqyn ózgeris

Klıentter úshin eń aıqyn ózgeristerdiń biri – sıfrlyq qyzmetterge qol jetkizýdiń jańa tártibi bolady. Uıaly bankke nemese jeke kabınetke syrttan kez kelgen kirý keminde eki táýelsiz aýtentıfıkasıa faktorymen rastalýy tıis.

Qaýlyda faktorlardyń úsh túri qarastyrylǵan: paról nemese qupıa suraq, fızıkalyq qurylǵy nemese krıptografıalyq kilt, sondaı-aq bıometrıalyq derekter. Avtorızasıa úshin kez kelgen eki faktordyń kombınasıasy qajet bolady.

Qarjy uıymdary júıelerge kirýdiń barlyq áreketterin – sátti jáne sátsiz bolǵandaryn, sonyń ishinde IP mekenjaılaryn, qaýipsizdik parametrlerin, tirkelgilerdi jáne qol jetkizý quqyqtaryn ózgertýdi tirkeýge mindetteledi. Bul derekter keminde úsh aı boıy jedel qoljetimdilikte jáne keminde bir jyl boıy arhıvte saqtalýy tıis.

Klıentterdi qashyqtan tirkeýdiń jańa erejelerine erekshe nazar aýdarylǵan. Endi qashyqtan sáıkestendirýge memlekettik derekter bazasy arqyly bet beınesi boıynsha bıometrıalyq tekserý jáne telefon nómiriniń ıesi ekenin rastaý (memlekettik uıaly nómirler bazasynda tirkelgen) nemese ESP arqyly rastaý kiredi.

Basqasha aıtqanda, endi jaı esim men telefon nómirin engizip, bank qosymshasyna tirkelý múmkin bolmaıdy. Júıe klıenttiń júzin memlekettik bazamen salystyryp, telefon nómiriniń rasynda da sol adamǵa tıesili ekenine, basqa bireýdiń atyna satyp alynbaǵanyna nemese derekterdiń urlanýynan alynbaǵanyna kóz jetkizýi kerek.

Atalǵan jańa talaptardy oryndaýdy baqylaý tetikteri men buzýshylyqtar úshin sanksıalar ázirge qujatta naqtylanbaǵan. Qaýlynyń oryndalýyn baqylaý QNRDA tóraǵasynyń orynbasaryna júktelgen.