InfoHub Logo

Elimizde esirtki bıznesimen kúres jańa deńgeıge kóterildi. Endi esirtki qoldanýshylardy anyqtaý úshin aǵyndy sýlardy taldaý ádisi qoldanyla bastady. Bul ádis Astana, Almaty jáne Shymkent qalalaryndaǵy mektepter men túngi klýbtardyń aınalasyndaǵy kanalızasıa sýlaryna qoldanylady.

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Zertteý nátıjeleri qandaı boldy?

Ádilet mınıstrliginiń Sot saraptamalary ortalyǵynyń dırektory Baqytjan Baıtılesovtiń aıtýynsha, bul jumys Bas prokýratýranyń tapsyrmasymen elimizdegi esirtki jaǵdaıyn baqylaý jáne aldyn alý maqsatynda júrgizilgen. Sarapshylar 18 túrli nysannan, sonyń ishinde bilim berý jáne oıyn-saýyq oryndarynan alynǵan aǵyndy sý úlgilerin zerttegen.

«Analız nátıjesinde synamalardan esirtki zattary, psıhotroptyq zattar men olardyń metabolıtteri, sondaı-aq «dızaınerlik esirtki» dep atalatyn toptarǵa jatatyn qosylystar men psıhoaktıvti dárilik preparattardyń bar ekeni anyqtaldy», — dedi Baıtılesov.

Dızaınerlik esirtki degenimiz ne?

Bul – zań tyıymdarynan aınalyp ótý úshin burynnan bar esirtkilerdiń hımıalyq formýlasyn ózgertý arqyly jasandy jasalǵan psıhoaktıvti zattar. Olar kóbinese «tuzdar», «spaıstar», hosh ıistendirgishter nemese basqa da zańdy taýarlar retinde satylady. Mundaı zattardyń qaýpi – olardyń quramy únemi ózgeredi jáne kóbinese satýshylarǵa da belgisiz bolady. Sondyqtan olar aýyr ýlanýlarǵa, psıhozdarǵa, táýeldilikke, júrek problemalaryna, tipti bir ret qoldanǵannan keıin ólimge ákelýi múmkin.

Baıtılesov bul ádistiń esirtkiniń taralýyn baqylaýda tıimdi ekenin atap ótti.

Qaı jerlerde tekserý júrgiziledi?

Baıtılesovtiń sózine súıensek, saraptamalar quqyq qorǵaý organdarynyń qaýlysy boıynsha júrgiziledi. «Mundaı jumystar bizde Pavlodar, Mańǵystaý oblystary, Astana, Almaty, Shymkent, Qaraǵandy, Aqtóbe jáne Jambyl oblystarynda atqarylady», — dedi ol.

Neler tekserildi?

Sot-medısınalyq saraptamalar jónindegi dırektordyń orynbasary Nazgúl Imambaevanyń aıtýynsha, aǵyndy sýlardy taldaý jumystary sot saraptamalarynyń hımıalyq-toksıkologıalyq bólimderinde júrgiziledi. Onyń aıtýynsha, quqyq qorǵaý organdary arnaıy talaptarǵa sáıkes úlgilerdi ózderi alady.

«Arnaıy ydystar, úlgilerdi irikteý jáne tasymaldaýdyń belgili bir tártibi bar. Sodan keıin aǵyndy sýlar taldaý úshin bizdiń bólimshege kelip túsedi», — dedi Imambaeva.

Ol mundaı zertteýlerdiń óte kúrdeli ekenin atap ótti, sebebi aǵyndy sýlardaǵy zattardyń konsentrasıasy óte tómen bolady.

«Eger zárde esirtki zattarynyń belgili bir mólsheri bolsa, onda aǵyndy sýlarda olar óte az mólsherde bolady. Sondyqtan taldaý óte eńbekqorlyqty talap etedi», — dedi ol.

2024-2025 jyldary mundaı zertteýlerdi júrgizý úshin elimizdiń segiz óńirine joǵary tıimdi analıtıkalyq jabdyqtar satyp alynǵan. Nazgúl Imambaevanyń aıtýynsha, zertteý aıasynda alty mektep, ýnıversıtetter, kolejder jáne túngi klýbtar sıaqty oıyn-saýyq oryndarynyń aǵyndy sýlary tekserilgen.

«Bul uıymdar ornalasqan aýmaqtardan aǵyndy sýlar usynyldy», — dep túsindirdi dırektordyń orynbasary.

Ol sondaı-aq mamandardyń bul ádisti memlekettik organdar men ákimdikter arasynda nasıhattaý jumystaryn júrgizip jatqanyn atap ótti.

Buǵan deıin mektepter men joǵary oqý oryndaryndaǵy nashaqorlardy kanalızasıa sýlary arqyly izdeıtini týraly jazǵan bolatynbyz. Tolyq málimetterdi Ádilet mınıstrligi de bergen edi.

Sondaı-aq oqyńyzdar: Narkomandardy úılerde, ýnıversıtetterde jáne kolejderde jańa taldaý arqyly anyqtaýdy kózdep otyr