InfoHub Logo

Qyrǵyzstan jerdi Qazaqstanǵa beredi

Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasyndaǵy qarym-qatynas jańa deńgeıge kóterilip jatyr. Eki el arasyndaǵy kelisimsharttarǵa sáıkes, Qyrǵyzstan Qazaqstanǵa jer bermek. Bul sheshimniń mán-jaıy nede jáne nege bul mańyzdy?

Bul týraly Infohub.kz aqparat agenttigi habarlaıdy.

Eki el arasyndaǵy kelisimder

2026 jyly Qazaqstan men Qyrǵyzstan arasynda birneshe mańyzdy qujat kúshine enedi. Birinshiden, eki el elshilikterine ǵımarattar men jer ýchaskelerin tegin paıdalanýǵa beredi.

Qyrǵyzstanda dıplomatıalyq qajettilikter úshin jyljymaıtyn múlikti ózara berý týraly Qazaqstanmen kelisim kúshine enedi. Qańtar aıynyń sońynda depýtattar qujatty birden úsh oqylymda qoldady. Kelisimge sáıkes, Astanadaǵy Qyrǵyzstan elshiliginiń eski ǵımaraty buzylady: Qyrǵyzstan bizdiń astanamyzda jańa dıpmıssıa ǵımaratyn salady.

Qazirgi ýaqytta Qyrǵyz Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshiligi jańa ǵımaratta (kotej) ornalasqan: Astana qalasy, Qyz-Jibek kóshesi, 28/3 úı. Qazaqstannyń Bishkektegi elshiligi Chıngız Aıtmatov dańǵyly, 95A mekenjaıynda ornalasqan.

Elshilikterdiń qajettilikteri úshin ǵımarattar men jer ýchaskelerin ózara tegin berý týraly alǵashqy kelisim 2005 jyly 10 tamyzda Bishkekte qol qoıylǵan. Qyrǵyzstan ony 2007 jyly, Qazaqstan tek 2011 jyly ratıfıkasıalady. 2025 jyly 22 tamyzda qol qoıylǵan jańa kelisim 2005 jylǵy shartty jańartady.

Mysaly, eski kelisimge sáıkes, Qyrǵyzstan Qazaqstanǵa 49 jyl merzimge tegin paıdalanýǵa jalpy aýdany 531,66 sharshy metr bolatyn №17 kotejdi jáne Bishkek qalasyndaǵy «Ala-Archa» turǵyn qalashyǵynda 0,17 ga jer ýchaskesin (qurylysqa) berdi. Jańa qujatta Qazaqstannyń sonda salynǵan elshiligi jazylǵan, al eski kelisimde kórsetilgen ǵımarat qazir QR elshisiniń rezıdensıasy retinde paıdalanylady.

Qazaqstannyń jaýaby

Onyń ornyna Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa aıtarlyqtaı kóp aktıvter beredi. 24.kg agenttiginiń málimetinshe, Qyrǵyzstanǵa kelesi obektiler beriledi:

Qazirgi ýaqytta elshilik ýaqytsha jumys isteıdi, jańa nysan salynǵannan keıin ǵımarat elshiniń rezıdensıasy retinde paıdalanylady.

Salystyrý úshin: eski kelisimge sáıkes, Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa 49 jyl merzimge tegin paıdalanýǵa jalpy aýdany 555,9 sharshy metr bolatyn №V-5 kotejin jáne Astana qalasynyń dıplomatıalyq qalashyǵynda 0,247 ga jer ýchaskesin berdi.

«2005 jylǵy kelisimde kórsetilgen dıpqalashyqtaǵy №V-5 koteji buzylýǵa jatady, al jaqyn mańdaǵy sheteldik dıpmıssıalar qalanyń basqa aýdandaryna kóship ketti», - dep habarlaıdy 24.kg.

Ystyqkóldegi kýrorttyq nysandar

Osyǵan baılanysty ekinshi kelisimder blogy - Qazaqstannyń Qyrǵyzstannyń Ystyqkól oblysyndaǵy kýrorttyq-rekreasıalyq obektilerine qatysty - áldeqaıda sezimtal bolyp kórinedi.

2026 jyly «QR Úkimeti men QR Úkimeti arasyndaǵy Ystyqkól oblysynyń aýmaǵynda ornalasqan kýrorttyq-rekreasıalyq sharýashylyq obektilerine Qazaqstannyń menshik quqyǵyn retteý týraly 2006 jylǵy 4 shildedegi kelisim jáne QR Úkimeti men QR Úkimeti arasyndaǵy Ystyqkól oblysynyń aýmaǵynda ornalasqan kýrorttyq-rekreasıalyq sharýashylyq obektilerine Qazaqstannyń menshik quqyǵyn retteý týraly 2006 jylǵy 4 shildedegi kelisimge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly hattama» kúshine endi. Eki memlekettiń parlamentteri bul kelisimdi ratıfıkasıalady.

Áńgime Ystyqkólde ornalasqan tórt kýrorttyq-rekreasıalyq sharýashylyq obektisi týraly bolyp otyr: «Qazaqstan» sanatorııi, «Samal» demalys úıi, «Ýnıversıtet» sporttyq-saýyqtyrý lageri jáne «Olımp» sporttyq-saýyqtyrý ortalyǵy.

Hattamalar Qazaqstan tarapynyń mindettemelerin bekitedi:

Shart Qazaqstanǵa jer ýchaskelerin 49 jyl merzimge ýaqytsha paıdalanýǵa berýdi bekitedi, bul rette jer Qyrǵyzstannyń menshiginde qalady.

Qazaqstannyń qarjy mınıstri álemge qaıǵyly ertegini aıtty: eski kelisimder boıynsha biz keńestik qırandylardy jarqyraǵan 3 jáne 4 juldyzdy qonaqúılerge aınaldyrýǵa ant berdik. Biraq, tosynsyı, Qazaqstan bul mindettemelerge qol siltedi. Eski shart merzimin uzartýdy kózdemegendikten, 2022 jyly qaıtadan bas ıýge týra keldi. Kelissózderdiń qorytyndysy - dıplomatıa shedevri: endi Qyrǵyzstanda biz qaıtadan eshteńe jasamaýdy sheshsek, bárin bir jaqty tártippen buzýǵa resmı quqyǵy bar.

«Burynǵy kelisimniń sharttaryna sáıkes, Qazaqstan obektilerdi jyl boıy jumys isteıtin úsh jáne tórt juldyzdy qonaqúıler deńgeıine deıin jetkizýi kerek boldy. Alaıda, biz mindettemelerdi oryndaǵan joqpyz. Eski shartta merzimderdi uzartý kózdelmegen, sondyqtan 2022 jyly taraptar prolongasıalaý jáne ınvestorlardy tartý múmkindigi týraly kelisti. Bul rette jańa hattamalarǵa Qyrǵyzstannyń kelisimdi birjaqty tártippen buzý quqyǵy týraly norma engizildi», - dep túsindiredi mınıstr [Mádı Tákıev](https://inbusiness.kz/ru/appointment/dose-takiev-madi-tokeshovich).

Suraqtar, árıne, kóp. Osy tórt «gaýhar tas» Brejnev zamanynan beri tur. Olar ondaǵan jyldar boıy áleýmettik te, ekonomıkalyq ta fýnksıany oryndaǵan joq. Olar qazir qandaı jaǵdaıda?

«Iá, onda mezgil-mezgil birdeńe ótkizilip jatty, biraq biz 2006 jylǵy sharttaǵy maqsatqa jetken joqpyz, ol kezde jóndeý, ınvestısıa salý jáne kórsetilgen obektilerdi qalypty jaǵdaıǵa keltirý kerek boldy. Sondyqtan kelisim taǵy da uzartylady», - dedi Tákıev.

Májilis depýtaty Nurgúl Taý tikeleı aıtady: biz bárin 2010 jylǵa qaraı salýymyz kerek edi, biraq 14 jyl boıy saýsaqqa saýsaq tıgizgen joqpyz. Endi bizde 2029 jylǵa deıin merzim bar. Jańa shartta jazylǵandaı, eger osy ýaqytqa deıin qonaqúıler juldyzdarmen jarqyramasa, Qazaqstan qurylys pen rekonstrýksıany aıaqtamaıdy, Qyrǵyzstan bizge qol bulǵap, bárin ózine alady. Mınıstr jumys júrip jatyr, biraq sondaı baıaý, keı jerlerde ol máńgilikke toqtap qalǵandaı kórinedi dep rastaıdy.

«Jumystar júrip jatyr, biraq baıaý, al keı jerlerde múldem toqtatylǵan. Eger bes jyl ishinde obektiler talap etilgen deńgeıge jetkizilmese, olar Qyrǵyzstanǵa ótedi», - dep moıyndaıdy mınıstr.

Depýtat Pavel Kazansev te tańǵaldy: QR Ǵylym mınıstrliginiń eki obektisin («Ýnıversıtet» jáne «Samal») qaıta qurý úshin Qyrǵyz Respýblıkasynyń ózinen ınvestorlardy tartý josparlanýda. Keremet jospar! Óz sharttary, óz jumysshylary, óz paıdasy, al Qazaqstanǵa ne qalady - Ystyqkóldiń tumany jasyrǵan qupıa. Negizgi suraqtar qalady: keıin kiris qalaı bólinedi jáne Qazaqstan úshin ekonomıkalyq maǵynasy bar ma.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi apparatynyń basshysy Madıar Qojahmet «Samal» sanatorııi qazir S.Seıfýllın atyndaǵy Polıtehnıkalyq ýnıversıtettiń balansynda ekenin habarlady.

«Biz ınvestorǵa obektini Qazaqstan ýnıversıteti men stýdentteriniń ókilderin únemi ornalastyrý shartymen 25 jylǵa jedel basqarýǵa berýdi josparlap otyrmyz. Qyrǵyz ınvestorlary aldyn ala jumystardy (topyraqty tazartý, alańdy daıyndaý) bastady. Investısıalardyń kólemi - 10 mlrd teńge. Negizgi shart - 25 jyl basqarý, sodan keıin osy sanatorııdi ýnıversıtettiń balansyna berý», - dep naqtylady sheneýnik.

Týrızm jáne sport vıse-mınıstri Serik Jarasbaev 2025 jyldyń qyrkúıeginde ózi barǵan «Olımp» jobasy týraly aıtty.

«Investor tabyldy, onymen memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul - Almara Petroleum qazaqstandyq kompanıasy, ol obektini damytýǵa 3,6 mlrd teńge salýǵa daıyn. Obekt tek QR ulttyq qurama komandalary úshin sporttyq-saýyqtyrý jáne qalpyna keltirý is-sharalaryn, oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizý úshin paıdalanylady. Biz taldaý júrgizdik. Búginde Ystyqkól oblysynda osy maqsattarǵa bizdiń ártúrli kózderden shamamen 1,5 mlrd teńge jumsalady, biz bul aqsha sonda jumsalady dep josparlap otyrmyz. Obekt senimgerlik basqarýǵa ınvestorǵa beriledi jáne onyń esebinen ustalady. Joba 2027 jylǵa deıin aıaqtalýy tıis», - dedi Jarasbaev.

Májilismen Serik Erýbaev osy tórt kýrort ondaǵan jyldar boıy aqsha soratyn qara tesik ekenin eske salady. Tek «Qazaqstan» sanatorııine búdjetten 9,1 mıllıard teńge bólindi, biraq olar qalaı ıgerilip jatqany belgisiz, al qazaqstandyqtar sanatorıı qyzmetterin qashan paıdalana alatyny da belgisiz.

Prezıdent İs basqarmasynyń medısınalyq ortalyǵy basshysynyń orynbasary Orynkúl Qazıevanyń aıtýynsha, ÝDP ınvestısıalyq jobany 2024 jyly bastaǵan. Joba boıynsha ınvestısıalardyń bastapqy kólemi 9,1 mlrd teńgeni qurady. Qurylys-montaj jumystaryn qazirgi ýaqytta Integra Construction kompanıasy júrgizýde. Merdiger jumysty 2026 jyldyń jeltoqsanyna qaraı aıaqtaýdy josparlap otyr. Jumystar tolyq kólemde júrgizilýde, dep sendirdi Qazıeva.

Depýtat Bolat Kerimbek Qazaqstannyń ádeıi tıimsiz sharttarǵa keliskenin tikeleı aıtady. Eger obektiler (jerden basqa) Qazaqstannyń menshiginde bolsa, nege el osyndaı qatań merzimde óz ınvestısıalyq josparlaryn oryndaýǵa mindetti? Múliktiń taǵdyryn jaǵdaılar emes, onyń ıesi sheshýi kerek. İs júzinde Qazaqstan menshik ıesiniń quqyqtaryn óz erkimen shektedi.

Depýtat Magerram Magerramov «salymdar» degen sózde «jatý» degen sózge uqsas túbir bar ekenin eske saldy - mysaly, túbine jatý. Ol tipti yqtımal paıdanyń ózin asqabaqqa aınaldyrýy múmkin táýekelge nazar aýdardy.

«Jańa jalǵa berý sharty Qazaqstanǵa Qyrǵyzstan tarapynan jer ýchaskelerin 49 jylǵa jalǵa berýdi kózdeıdi. Bul rette 3-bapta osy ýchaskeler jalǵa alý merzimi aıaqtalǵannan keıin qaıtarylýǵa jatady delingen. Jalǵa alý merzimin uzartý múmkindigi kózdelmegen! Jer Qyrǵyzstanǵa qaıtarylatynyn, al ǵımarattar Qazaqstannyń menshiginde qalatynyn eskere otyryp, múliktik quqyqtardyń mundaı bólinýi keıinnen halyqaralyq daýlarǵa ákelýi múmkin dep boljaýǵa bolady», - deıdi Magerramov.

Oǵan jaýap retinde Qazaqstan ǵasyrdyń ortasynda bul múlkinen múldem bas tartýy múmkin ekeni aıtyldy.

«Rasynda da, jalǵa berý shartyna sáıkes, jer 49 jylǵa, 2058 jylǵa deıin beriledi. Men kórshilermen barlyq qarym-qatynasymyz memleketaralyq senimge negizdelgenin atap ótkim keledi. Sondyqtan halyqaralyq arbıtraj múmkin dep oılamaımyn. 2019 jyly eki eldiń prezıdentteri kelisimdi uzartýǵa kelisti, bes jyldan keıin, 2024 jyly oǵan qol qoıdy. Bul uzaqqa sozylǵan proses. Meniń oıymsha, 2058 jylǵa qaraı biz bul máseleni túbegeıli jabamyz», - dep atap ótti Mádı Tákıev.

Depýtattar durys atap ótkendeı, damýdyń naqty tujyrymdamasynsyz bul obektiler aktıvter emes, sozylmaly qarjylyq aýyrtpalyq bolyp qalý qaýpi bar. Ázirge bizde bar nárse bar: biz basqa bireýdiń jerine mıllıardtardy adal sóz ben tárkileý qaýpimen salamyz.

Taqyryp boıynsha oqyńyz:

Qyrǵyzstan Qazaqstannan rekordtyq ınvestısıalar tartty