InfoHub Logo

قازاقستانداعى دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جاسى 44-كە جەتتى. بۇل رەتتە ءاربىر ءتورتىنشى مامان زەينەتكەرلىك جاسقا جاقىن. وسىعان وراي، بولاشاقتا كىم ەمدەيتىنى، مەديسينا ساپاسىنىڭ ساقتالىپ قالاتىنى نەمەسە جوعالاتىنى تۋرالى سۇراقتار تۋىندايدى. جاستار مەن تاجىريبەلى مامانداردىڭ ايىرماشىلىعى نەدە جانە پاسيەنتتەر كىمگە كوبىرەك سەنىم ارتادى؟

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.

پاسيەنتتەردىڭ كوزقاراسى: ءارتۇرلى بۋىن دارىگەرلەرىنىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن كەمشىلىكتەرى

كوپتەگەن سالادان ايىرماشىلىعى، مەديسينادا جاسقا بايلانىستى كەمسىتۋشىلىك كەرىسىنشە جۇمىس ىستەيدى. ەگەر باسقا جەرلەردە 40 جاستان اسقاندارعا جۇمىسقا تۇرۋ قيىنعا سوقسا، دارىگەرلىك ماماندىققا جاس قوسىلعان سايىن، ونىڭ بەدەلى ارتا تۇسەدى. پاسيەنتتەر دە كوبىنەسە ورتا جاستاعى، ياعني 35-45 جاس ارالىعىنداعى دارىگەرلەرگە سەنىم ارتاتىنىن ايتادى. ولاردىڭ پىكىرىنشە، جاس مامانداردا تاجىريبە مەن ءبىلىم جەتىسپەۋى مۇمكىن، ال ەگدە جاستاعىلار جاڭا ادىستەردى بىلمەۋى نەمەسە شارشاپ قالۋى ىقتيمال.

الايدا، كەيبىر پاسيەنتتەر تەك تاجىريبەلى ماماندارعا سەنەتىنىن دە جاسىرمايدى. ولاردىڭ ويىنشا، جاس دارىگەرلەردە تەوريا بولعانىمەن، دياگنوز قويۋدا قاتەلەسۋى مۇمكىن. ال كەيبىرى ءۇشىن دارىگەردىڭ جاسى ماڭىزدى ەمەس، ەڭ باستىسى – ونىڭ بىلىكتىلىگى مەن جاقسى پىكىرلەرى.

30-40 جاس – ەڭ كوپ شوعىرلانعان توپ

2025 جىلدىڭ باسىندا قازاقستاندا 281 400-دەن استام مەديسينا قىزمەتكەرى جۇمىس ىستەگەن. ونىڭ ىشىندە 83 379 دارىگەر بار. ەلىمىزدەگى دارىگەرلەردىڭ ورتاشا جاسى – 44 جاس. بۇل كورسەتكىش وڭىرلەرگە بايلانىستى وزگەرەدى. ەڭ كوپ دارىگەر – 30-39 جاس ارالىعىندا، ولاردىڭ ۇلەسى 37%-عا جۋىق. دەگەنمەن، ءاربىر ءۇشىنشى دارىگەر 50 جاستان اسقان.

ەۋروپامەن سالىستىرعاندا بۇل جاعداي قولايلى بولعانىمەن، الداعى 5-7 جىلدا ەلىمىزدە زەينەتكەرلىك جاستاعى دارىگەرلەردىڭ سانى ارتىپ، ماماندار تاپشىلىعى سەزىلۋى مۇمكىن. سوڭعى 10 جىلدا 92 617 ادام مەديسينالىق ديپلوم العان، ال 2024 جىلى بۇل كورسەتكىش رەكوردتىق 13 181-گە جەتتى. الايدا، بۇل مەديسيناداعى ماماندار تاپشىلىعىن جويا الماي وتىر.

پسيحولوگ پىكىرى: قورقىنىش پەن سەنىم

پسيحولوگ يۋليا بەليانينانىڭ ايتۋىنشا، «ەسكى دارىگەرلەردىڭ كەتۋىنەن» بولاتىن قورقىنىش – بۇل مەديسيناعا ەمەس، ادامنىڭ قورعانىش پەن باقىلاۋعا دەگەن پسيحولوگيالىق قاجەتتىلىگىنە بايلانىستى. كوپشىلىك ءۇشىن دارىگەر – بۇل تاجىريبە مەن سەنىمدىلىك بەلگىسى. تەحنولوگيا مەن ءومىر قارقىنىنىڭ جىلدام وزگەرۋى جاعدايىندا ادامدار وتكەندى يدەالداپ، جاڭانى باعالاماۋعا بەيىم. ءبىراق پسيحولوگ دارىگەرلەردىڭ بۋىندار بويىنشا ەرەكشەلەنەتىنىن اتاپ وتەدى: اعا بۋىن وكىلدەرى كلينيكالىق تاجىريبە مەن ينتۋيسياعا، ال جاستار – حاتتامالار مەن دالەلدەنگەن مەديسيناعا سۇيەنەدى. ەڭ باستىسى – دارىگەردىڭ بىلىكتىلىگى، ەمپاتياسى جانە پاسيەنتپەن قارىم-قاتىناس ورناتا ءبىلۋى.

تاجىريبەلى دارىگەردىڭ ويى: جاستاردىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگى

بالالار نيەۆرولوگى قايىرعالي كونەيەۆتىڭ پىكىرىنشە، جاس بۋىن دارىگەرلەرگە دەگەن سەنىمسىزدىك ەجەلدەن كەلە جاتقان نارسە. دەگەنمەن، قازىرگى تاڭدا جاس ماماندارعا جاساندى ينتەللەكت پەن روبوتتاندىرۋدىڭ دامۋىنا بايلانىستى ۇلكەن ءۇمىت ارتىلادى. مەديسينا جاڭا تەحنولوگيالار ارقىلى ادام فاكتورىن ازايتىپ، وزگەرىپ جاتىر. جاستاردىڭ ارتىقشىلىعى – اقپاراتقا قولجەتىمدىلىك، ءبىراق تاجىريبەلىك داعدىلارى ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇرىن دارىگەرلەردى ىرىكتەۋ وتە قاتاڭ بولعان، ال قازىرگى كەزدە مەديسيناعا كوبىنەسە «يدەيالى» ەمەس، پراگماتيك جاستار كەلەدى.

جاس دارىگەردىڭ پىكىرى: جاڭا ءبىلىم مەن تەحنولوگيالار

رەزيدەنت-ونكولوگ تەمىرلان قاينازاروۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى مەديسينالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى بۇرىنعىدان الدەقايدا ۇزاق جانە تەرەڭ. وقىتۋ مەرزىمى 6 جىلدان 9-11 جىلعا دەيىن ۇزارتىلعان. جاڭا پاندەر، مىسالى، گەنەتيكا مەن يممۋنولوگيا وقىتىلادى. ەمدەۋ ادىستەرى دە دالەلدەنگەن بازاعا نەگىزدەلەدى. جاستاردىڭ ارتىقشىلىعى – سيفرلىق دەرەكتەر بازالارى، مامانداندىرىلعان باعدارلامالار مەن جاساندى ينتەللەكتتى قولدانا ءبىلۋى. بۇل قاتەلىكتەردى ازايتىپ، ەمدەۋدى ءقاۋىپسىز ەتەدى. الايدا، ول بۇرىنعىداي مەديسيناعا ءتۇسۋدىڭ قيىن بولعانىن، قازىرگى كەزدە اقىلى نەگىزدە وقۋعا مۇمكىندىكتەردىڭ كوبىرەك ەكەنىن مويىندايدى.

بۋىن تەورياسى: «قامقورشىلار» مەن «سۋرەتشىلەر»

حيرۋرگ-ترانسپلانتولوگ جانات سپاتايەۆ بۋىن تەورياسىن مەديسيناعا قولدانىپ، دارىگەرلەردى ءتورت توپقا ءبولدى: «قامقورشىلار» (بەبي-بۋمەرلەر)، «ساياحاتشىلار» (X بۋىنى)، «باتىرلار» (Y بۋىنى – ميللەنيالدار) جانە «سۋرەتشىلەر» (Z بۋىنى – زۋمەرلەر). ءار بۋىننىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى، جۇمىسقا دەگەن كوزقاراسى جانە مەديسيناعا دەگەن ۇستانىمى بار. مىسالى، «قامقورشىلار» تاجىريبەگە، «ساياحاتشىلار» وزىنە سەنۋگە، «باتىرلار» دالەلدەنگەن مەديسيناعا، ال «سۋرەتشىلەر» تەحنولوگيا مەن جەكە شەكاراعا باسىمدىق بەرەدى. پاندەميادان كەيىن كوپتەگەن سالالارداعى سياقتى مەديسينادا دا «ۇلكەن وتستاۆكاعا شىعۋ» (The Great Resignation) قۇبىلىسى بايقالادى. جاستار «كاميكادزە» رەجيمدە جۇمىس ىستەۋدەن باس تارتىپ، ەڭبەكاقىنىڭ لايىقتى تولەنۋىن تالاپ ەتەدى. بۇل مەديسينانىڭ وزگەرەتىنىن جانە مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى جاعدايىندا ەڭبەكاقىنىڭ ارتاتىنىن كورسەتەدى.

«جاقسى دارىگەر» – ديپلومنىڭ شىققان جىلى ەمەس

قورىتىندىلاي كەلە، ساراپشىلار «جاقسى دارىگەر» ۇعىمىنىڭ جاسقا ەمەس، مامان جۇمىس ىستەيتىن جۇيەگە بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وتەدى. تاجىريبەلى دارىگەرلەردىڭ كلينيكالىق تاجىريبەسى مەن ينتۋيسياسى، ال جاستاردىڭ زاماناۋي ءبىلىمى مەن تەحنولوگيالارى بار. ەكى بۋىن دا ءبىر-بىرىن تولىقتىرىپ، مەديسينانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسادى. «ەسكى دارىگەرلەر كەتسە، ەمدەيتىن ەشكىم قالمايدى» دەگەن قورقىنىشتان گورى، جۇيەنىڭ مامانداردى باعالاپ، قولداپ، ساقتاپ قالۋى ماڭىزدى.