InfoHub Logo

قازاقستاننىڭ بۇرىنعى كەڭەس وداعىنا تانىمال بولعان «قاپال-اراسان» شيپاجايى بۇگىندە جويىلۋ ءقاۋپىنىڭ الدىندا تۇر. جەتىسۋ وبلىسىندا ورنالاسقان بۇل ەمدىك سۋ كوزدەرىمەن اتاعى شىققان جەردىڭ بولاشاعى بۇلىڭعىر.

بۇل كۋرورت تالدىقورعان قالاسىنان 100 شاقىرىمداي جەردە، جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اقسۋ اۋدانىنداعى تاۋلى ايماقتا ورنالاسقان. مينەرالدى تەرمالدى بۇلاقتارىنىڭ ارقاسىندا ول قازاقستاننىڭ باستى شيپاجايلارىنىڭ ءبىرى سانالعان.

تاريحي تۇلعالاردىڭ تاڭداۋى

شيپاجايدىڭ قۇرىلىسى 19 عاسىردىڭ ورتا شەنىنەن باستاۋ الادى. 1856 جىلى بەلگىلى ساياحاتشى پەتر سەمەنوۆ-تيان-شانسكيي وسى جەردە دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرىپ، ءوز كۇندەلىكتەرىندە تابيعي بۇلاقتاردىڭ ادام اعزاسىنا اسەرىن جازىپ قالدىرعان. ءتىپتى، قازاقستاننىڭ بۇرىنعى باسشىسى دىنمۇحامەد قونايەۆ تا مۇندا دەمالۋدى ۇناتقان، ءتىپتى وزىنە ارناپ كىشىگىرىم اعاش ءۇي تاڭداپ العان ەكەن.

كەڭەس داۋىرىنەن بۇگىنگە دەيىن

«قاپال-اراسان» شيپاجايى ءار جىلدارى بىرنەشە رەت جابىلىپ، قايتا اشىلىپ وتىردى. ول كەزدە ەمدەلۋشىلەر مەن دەمالۋشىلاردى اقىلى تۇردە قابىلداعان. قازاقستاندىق عالىم-مەديك سەرگەي زامياتين كۋرورتتى قالپىنا كەلتىرۋگە زور ۇلەس قوسىپ، 30 جىل بويى ونى زەرتتەۋگە ارناعان. بۇل ايماقتا مينەرالدى سۋدىڭ مول قورى مەن تاماشا كليماتتىق جاعدايلار بار ەكەنى ايتىلعان. 1949 جانە 1959 جىلدارى كۋرورتتى جاڭارتىپ، كەيىننەن جىل بويى جۇمىس ىستەيتىن ەتىپ، ءتىپتى «قاپال-اراسان – الماتى» اۋە باعىتى اشىلعان.

الايدا، كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيىن شيپاجايدىڭ دامۋى باياۋلاپ، كەيىن مۇلدەم توقتادى. عيماراتتار يەسىز قالىپ، ۋاقىت وتە كەلە قيراي باستادى. 2000 جىلداردىڭ باسىندا ينۆەستيسيالاردىڭ ارقاسىندا شيپاجاي جاڭا ومىرگە يە بولدى.

قازىرگى جاعداي جانە بولاشاق جوسپارلار

سوڭعى جيىرما جىلدا شيپاجاي بىرنەشە يەگەر اۋىستىردى. بۇگىندە ونىڭ جاعدايى وتە ناشار. الەۋمەتتىك جەلىلەردە پايدا بولعان سۋرەتتەر مۇنى راستايدى. بۇلاقتار ءالى اعىپ تۇرسا دا، عيماراتتار قيراپ، تۋريستەر مۇلدەم جوق. جەتىسۋدىڭ بىرەگەي مۇراسى جويىلىپ كەتۋى مۇمكىن.

قازىرگى تاڭدا «قاپال-اراسان» شيپاجايى ءبىر توپ جەكە كومپانيالارعا تيەسىلى. يەلەرى كۋرورتتى قالپىنا كەلتىرۋگە جانە مۇندا ەكولوگياعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ، ساۋىقتىرۋ مەن تۋريستىك دەمالىستى دامىتۋعا اقشا سالۋعا ۋادە بەرىپ وتىر. اقسۋ اۋدانى اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا كەشەن قۇرىلىسىنىڭ جوبالىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ينۆەستيسيا تارتۋ جۇمىستارى اتقارىلۋدا. قۇرىلىس جۇمىستارى 2027 جىلدىڭ باسىندا باستالادى دەپ جوسپارلانعان.

يەلەرىنىڭ ۋادەلەرىنە قاراماستان، اكىمدىك جەر ۋچاسكەلەرىن پايدالانۋدى، سونداي-اق اراسانداعى جەر استى سۋلارىن بارلاۋ جانە وندىرۋگە رۇقساتتاردىڭ بار-جوعىن تەكسەرۋ ءۇشىن وبلىستىق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ باسقارماسىنا جانە ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىنىڭ گەولوگيا كوميتەتىنە قوسىمشا حات جولدادى.

وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى شيپاجايدى جاي مۇلىك ەمەس، ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن تابيعي الەۋەتى بار تاريحي ورىن دەپ سانايدى. «قۇرىلىستى قالپىنا كەلتىرۋ وڭىردە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا عانا ەمەس، تۋريستەر اعىنىن دا قامتاماسىز ەتەدى، بۇل جەرگىلىكتى ەكونوميكاعا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ەتەدى. دامۋدىڭ بىرەگەي ەكوسيستەما مەن اراساننىڭ مينەرالدى بايلىقتارىن ساقتاي وتىرىپ جۇزەگە اسۋى ماڭىزدى. ءبىز جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قولداۋىمەن جوبانىڭ قوناقجايلىلىق سالاسىنداعى تابىستى مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ۇلگىسى بولاتىنىنا ۇمىتتەنەمىز»، - دەدى جەتىسۋ وبلىسىنىڭ «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سانجار سابىربايەۆ.

«قاپال-اراسان» شيپاجايىمەن تۋىنداعان ماسەلە وبلىستىق اكىمدىكتىڭ دە نازارىندا. «ول ءوڭىردىڭ ساناتوريي-كۋرورتتىق باعىتتاعى ماڭىزدى نىساندارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. جاقىن ارادا ءبىزدىڭ، اقسۋ اۋدانى اكىمدىگىنىڭ، شيپاجاي مەن جەر ۋچاسكەسىنىڭ يەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ كەزدەسۋى جوسپارلانۋدا. ينۆەستورلاردىڭ شيپاجايدى جاڭارتۋ جانە رەكونسترۋكسيالاۋ بويىنشا الداعى جوسپارلارى تىڭدالادى»، - دەپ حابارلادى جەتىسۋ وبلىسى تۋريزم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اقجول سىرتتانبەكوۆ.

بۇل تۋرالى Infohub.kz اقپارات اگەنتتىگى حابارلايدى.