- 18 maý. 2023 00:00
- 268
Arqalaǵany altyn adamdar...
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń Jýrnalısıka fakúlteti – jalyndap turǵan jas órenderdiń qanatyn qataıtyp, bıikke samǵaýyna zor múmkindik syılaıtyn elimizdegi jalǵyz qara shańyraq. Óıtkeni, qara shańyraq stýdentterge tereń bilim berýmen qatar, jýrnalısıkanyń basty qaǵıdasy – saýatty jazýǵa shyńdaıtyn sheberlik mektep. Oǵan dálel – 30 jyldan astam ǵumyry bar stýdentterdiń oqý-tájirıbelik «Jýrnalıs» gazeti.
Jýrnalıs mamandyǵy–qıyndyǵy men qyzyǵy qatar júretin, jan-jaqty bilimdilikti talap etetin jaýapty sala. Tórtinshi bılik ókilderi dep atalatyn bul mamandyq ıeleriniń basty qarýy – sóz, qorǵaǵany halyqtyń múddesi. Qalamyn qolǵa alyp, qarý etken, jańalyqtyń jarshysyna aınalǵan osy bir kásip ıeleriniń qoǵamdaǵy orny aıryqsha, arqalaǵan júgi taýdaı. Sonaý HİH ǵasyrda «Dala ýáláıaty» men «Túrkistan ýáláıaty» gazetterinen bastaýyn alǵan, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly, Álıhan Bókeıhanov, Júsipbek Aımaýytov, Maǵjan Jumabev, Muhammed Seralınder basshylyq etken qazaq gazetteri orys úkimetiniń qysymyna qaramaı, qoǵamdyq múdde qalyptastyryp, qazaq halqyn bir maqsattyń tóńireginde toptastyra bildi. El, jer, áıel teńsizdigi, orys úkimetiniń saıqal saıasatyn búkpesiz aıtyp, táýelsiz el bolý jolynda jandaryn qurban etti. Qazirde sol qazaq zıalylary irgesin qalaǵan qazaq jýrnalısıkasynyń býyny qataıyp, irgesi berik salaǵa aınaldy. Qalamyn janyna serik etken, úkilegen úmitin arqalap kelgen jas tilshilerdiń sany artyp, jýrnalıs úshin eń basty erkindik, sóz bostandyǵyna berildi. Ahmet Baıtursynov bir sózinde “Gazet –halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili. Adamǵa kóz, qulaq, til qandaı kerek bolsa, qasynda qulaǵy joq kereń, tili joq maqaý, kózi joq soqyr syqyldy” degenindeı, jýrnalıser halyqtyń habarshysyna, qınalǵanda qol sozar janashyryna aınaldy.
Jalpy teledıdar bolsyn, gazet bolsyn, ol – ıdeologıalyq qural. Jýrnalısıkanyń eń negizgi fýnksıasy da qoǵamdy tárbıeleý. Ultty tárbıeleý úshin tilshilerimiz paıdaly maqala jazyp, telejýrnalısterimiz qundy jobalarmen kórermendi kózaıym etýi qajet. Aqparattyq soǵys kezeńi dep atalatyn bul ýaqytta qaı eldiń aqparat quraldary myqty bolsa, sol eldiń bolashaǵy da myqty bolary sózsiz. Jas tilshilerimiz aıshylyq alys jerlerden jyldam aqparat alyp, ony elden buryn jarıa etýi de zamannyń buljymas talaby.
Bastysy – jýrnalıs qashan da halyq jarshysy, bılik pen buqara arasyndaǵy kópirdi jalǵaýshy, ult janashyry ekendigin esten shyǵarmaǵany abzal.